(2709 S. K. m. 75) (2839 S. K. m. 4, 5)
RGT: 27.07.2017
RG NO: 30136
Karar No: 759
KARAR
6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 2. maddesi ile 2709 sayılı Kanunun 75. maddesinde yer alan “beşyüzelli” ibaresi “altıyüz” şeklinde değiştirilmiş olup, 6771 sayılı Kanunun 18. maddesinin (b) fıkrası ile de 2709 sayılı Kanunun 75. maddesinde yapılan bu değişikliğin, birlikte yapılacak ilk Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerine ilişkin takvimin başladığı tarihte yürürlüğe gireceği düzenlenmiştir.
2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 5. maddesinde; seçim çevreleri ve her seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısının, Yüksek Seçim Kurulu tarafından genel nüfus sayımı sonuçlarının açıklanmasından itibaren en geç altı ay içinde, 4. madde uyarınca tespit edilerek ilân edileceği öngörülmüştür.
Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığının 01/02/2017 tarihli ve E.3028 sayılı yazılarıyla; Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminden (ADNKS) 31/12/2016 tarihi itibarıyla alınan (il, ilçe, belde, köy ve muhtarlık düzeyinde yerleşim yeri kodları ile birlikte) 2016 yılı nüfus bilgileri bildirilmiştir.
Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığınca 31/12/2016 tarihli veriler esas alınarak ilân edilen ve Başkanlığımıza gönderilen 2016 yılı nüfus bilgileri ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 4 ve 5. maddeleri dikkate alınarak, illerin çıkaracağı milletvekili sayısı ile seçim çevresine bölünmesi gereken illerin hangi ilçelerden oluşacağı ve bu seçim çevrelerinin kaç milletvekili çıkaracağının gerektiğinde komisyon çalışmasından sonra tespit edilmesi hakkında Başkanlık Makamının 08/05/2017 tarihli yazısı üzerine Kurulumuzun 08/05/2017 tarihli ve 2017/681 sayılı kararı ile oluşturulan komisyon tarafından hazırlanan rapor Kurulumuza sunulmuş olmakla, konu incelenerek;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığınca 31/12/2016 tarihli veriler esas alınarak ilân edilen ve Başkanlığımıza da gönderilen 2016 yılı nüfus bilgileri ve 2839 sayılı Kanunun 5. maddesi gereğince, Kurulumuz tarafından seçim çevreleri ve her seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısı nüfus bilgilerinin açıklanmasından itibaren en geç altı ay içinde Kanunun 4. maddesi uyarınca tespit edilerek Resmi Gazetede, Radyo ve Televizyonda ilân edilmektedir.
2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun;
5. maddesinde; seçim çevreleri ve her seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısının Yüksek Seçim Kurulu tarafından genel nüfus sayımı sonuçlarının açıklanmasından itibaren, 4. madde uyarınca tespit edilerek ilân edileceği
hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanunun 4. maddesine göre; milletvekillerinin seçim çevrelerine dağılımı yapılırken; toplam milletvekili sayısından (600) önce her il'e bir milletvekili tahsis edilir. Son genel nüfus sayımı ile belli olan Türkiye nüfusu, kalan milletvekili sayısına (519) bölünmek suretiyle bir sayı elde edilir. İl nüfusunun bu sayıya bölünmesi ile her ilin ayrıca çıkaracağı milletvekili sayısı tespit olunur.
Bu suretle hesaplanan milletvekillerinin sayısı 600’ü bulmadığı takdirde, nüfusu; milletvekili çıkarmaya yetmeyen illerin nüfusları ile artık nüfus bırakan illerin, artık nüfusları büyüklüklerine göre sıraya konulur ve ilk hesapta iller arasında bölüştürülmemiş bulunan milletvekilleri bu sıra esas alınarak dağıtıma tabi tutulur.
Yapılan tespit sonunda çıkaracağı milletvekili sayısı (18)'e kadar olan iller bir seçim çevresi sayılır. Çıkaracağı milletvekili sayısı (19)'dan (35)'e kadar olan iller iki, (36) ve daha fazla olan iller üç seçim çevresine bölünür. Bu seçim çevreleri numara sırasına göre adlandırılır.
2839 sayılı Kanunun 4. maddesinin yukarıda belirtilen hükümleri ile 2016 yılı nüfus bilgileri göz önünde bulundurulmak suretiyle, 600 milletvekilinin (81) il'e dağılımı yapılmıştır.
Yapılan belirlemeye istinaden;
36 milletvekili çıkaracağı tespit edilen Ankara İlinin 3,
20 milletvekili çıkaracağı tespit edilen Bursa İlinin ise 2,
97 milletvekili çıkaracağı tespit edilen İstanbul İlinin 3,
28 milletvekili çıkaracağı tespit edilen İzmir İlinin ise 2,
seçim çevresine bölünmesi gerekli görülmüştür.
Seçim çevreleri belirlenirken, seçim çevrelerinin mümkün olduğu ölçüde eşit veya birbirine yakın sayıda milletvekili çıkaracak şekilde oluşturulması, ilçelerin mülki bütünlüklerinin bozulmaması ve idari teşkilat yapısının değiştirilmemesi gözetilmiş, ayrıca aynı seçim çevresinde yer alan ilçelerin nüfus ve coğrafi yakınlıkları ile ulaşım imkânları da göz önünde bulundurulmuştur.
Öte yandan, birden fazla seçim çevresine bölünen illerin milletvekili sayısının seçim çevrelerine dağılımında da, nüfusları bakımından illerin milletvekili sayısını tespit etmeye ilişkin esaslara göre belirlenmesi ilkesi benimsenmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, konu incelenmiş olmakla;
a) Milletvekillerinin illere göre dağılımının (EK I)'de yer aldığı şekilde belirlenmesine,
b)18’den fazla milletvekili çıkaracak illerin Ankara, Bursa, İstanbul ve İzmir illeri olduğuna,
c) Ankara, Bursa, İstanbul ve İzmir illerinin EK (II/A), EK (II/B), EK (II/C) ve EK (II/D) sayılı cetvellerde gösterildiği şekilde birden fazla seçim çevresine bölünmesi gerektiği yönündeki görüşlerin Kurulumuzca da uygun görüldüğüne,
karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle;
1- 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 4 ve 5. maddeleri gereğince belirlenecek seçim çevreleri ve her seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısının tespitinde, Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığınca 31/12/2016 tarihi itibarıyla Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminden (ADNKS) alınan (il, ilçe, belde, köy ve muhtarlık düzeyinde yerleşim yeri kodlan ile birlikte) ve Başkanlığımıza da gönderilen 2016 yılı nüfus bilgilerinin esas alınmasına,
2- 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 4. maddesi göz önünde bulundurularak, milletvekillerinin illere göre dağılımının EK (I) sayılı Cetvelde belirtildiği gibi tespitine,
3- Belirlenen duruma göre (18)'den fazla milletvekili çıkaracak illerin Ankara, Bursa, İstanbul ve İzmir illeri olduğuna ve bu illerin EK: (II-A) - (II-B) - (II-C) - (II-D) sayılı cetvellerde gösterildiği şekilde birden fazla seçim çevresine bölünmesi gerektiğinin tespit ve kabulüne,
4- Kararın bir örneğinin ve eki cetvellerin;
a) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına,
b) Seçime katılma yeterliliği tespit ve ilân edilen siyasi parti genel başkanlıklarına,
c) İl ve ilçe seçim kurulu başkanlıklarına, gönderilmesine,
d) Resmi Gazete'de yayımlanmasına,
5- Karar özeti ve eki cetvellerin Başkanlık duyurusu olarak Türkiye Radyo Televizyon Kurumunda (TRT) yayınlanmasına,
18/07/2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy