(2839 S. K. m. 4, 5)
RGT: 05.04.2022
RG NO: 31800
Karar No: 124
KARAR
2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu'nun 5'inci maddesinde; seçim çevreleri ve her seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısının Yüksek Seçim Kurulu tarafından genel nüfus sayımı sonuçlarının açıklanmasından itibaren en geç altı ay içinde, 4'üncü madde uyarınca tespit edilerek ilân edileceği öngörülmüştür.
Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığının 10.02.2022 tarih ve E. 13315 sayılı yazılarıyla; Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminden (ADNKS) 31.12.2021 tarihi itibariyle alınan (il, ilçe, belde, köy ve muhtarlık düzeyinde yerleşim yeri kodları ile birlikte) 2021 yılı nüfus bilgileri bildirilmiştir.
Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığınca 31.12.2021 tarihli veriler esas alınarak ilân edilen ve Başkanlığımıza gönderilen 2021 yılı nüfus bilgileri ve 2839 sayılı Kanun'un 4 ve 5'inci maddeleri dikkate alınarak, illerin çıkaracağı milletvekili sayısı ile seçim çevresine bölünmesi gereken illerin hangi ilçelerden oluşacağı ve bu seçim çevrelerinin kaç milletvekili çıkaracağına ilişkin Kurulumuzun 24.02.2022 tarihli ve 2022/82 sayılı kararı ile oluşturulan Komisyonca hazırlanan karar taslağı Kurulumuza sunulmuş olmakla konu incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığınca 31.12.2021 tarihli veriler esas alınarak ilân edilen 2021 yılı nüfus bilgileri ve 2839 sayılı Kanun'un 5'inci maddesi gereğince, Kurulumuz tarafından seçim çevreleri ve her seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısı nüfus bilgilerinin açıklanmasından itibaren en geç altı ay içinde Kanun'un 4'üncü maddesi uyarınca tespit edilerek Resmî Gazete'de, Radyo ve Televizyonda ilân edilmektedir.
2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu'nun;
5'inci maddesinde; seçim çevreleri ve her seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısının Yüksek Seçim Kurulu tarafından genel nüfus sayımı sonuçlarının açıklanmasından itibaren, 4’üncü madde uyarınca tespit edilerek ilân edileceği hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun'un 4'üncü maddesine göre; milletvekillerinin seçim çevrelerine dağılımı yapılırken toplam milletvekili sayısından (600) önce her il’e bir milletvekili tahsis edilir. Son genel nüfus sayımı ile belli olan Türkiye nüfusu, kalan milletvekili sayısına (519) bölünmek suretiyle bir sayı elde edilir. İl nüfusunun bu sayıya bölünmesi ile her ilin ayrıca çıkaracağı milletvekili sayısı tespit olunur.
Bu suretle hesaplanan milletvekillerinin sayısı 600’ü bulmadığı takdirde, nüfusu; milletvekili çıkarmaya yetmeyen illerin nüfusları ile artık nüfus bırakan illerin, artık nüfusları büyüklüklerine göre sıraya konulur ve ilk hesapta iller arasında bölüştürülmemiş bulunan milletvekilleri bu sıra esas alınarak dağıtıma tabi tutulur.
Yapılan tespit sonunda çıkaracağı milletvekili sayısı (18)'e kadar olan iller bir seçim çevresi sayılır. Çıkaracağı milletvekili sayısı (19)'dan (35)'e kadar olan iller iki, (36) ve daha fazla olan iller üç seçim çevresine bölünür. Bu seçim çevreleri numara sırasına göre adlandırılır.
2839 sayılı Kanun'un 4'üncü maddesinin yukarıda belirtilen hükümleri ile 2021 yılı nüfus bilgileri göz önünde bulundurulmak suretiyle 600 milletvekilinin (81) il’e dağılımı yapılmıştır.
Yapılan belirlemeye istinaden;
36 milletvekili çıkaracağı tespit edilen Ankara ilinin 3,
20 milletvekili çıkaracağı tespit edilen Bursa ilinin 2,
98 milletvekili çıkaracağı tespit edilen İstanbul ilinin 3,
28 milletvekili çıkaracağı tespit edilen İzmir ilinin ise 2,
seçim çevresine bölünmesi gerekli görülmüştür.
Seçim çevreleri belirlenirken seçim çevrelerinin mümkün olduğu ölçüde eşit veya birbirine yakın sayıda milletvekili çıkaracak şekilde oluşturulması, ilçelerin mülki bütünlüklerinin bozulmaması ve idari teşkilat yapısının değiştirilmemesi gözetilmiş, ayrıca aynı seçim çevresinde yer alan ilçelerin nüfus ve coğrafi yakınlıkları ile ulaşım imkânları da göz önünde bulundurulmuştur.
Öte yandan, birden fazla seçim çevresine bölünen illerin milletvekili sayısının seçim çevrelerine dağılımında da, nüfusları bakımından illerin milletvekili sayısını tespit etmeye ilişkin esaslara göre belirlenmesi ilkesi benimsenmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, konu incelenmiş olmakla;
a) Milletvekillerinin illere göre dağılımının (EK l)'de yer aldığı şekilde belirlenmesine,
b) 18’den fazla milletvekili çıkaracak illerin Ankara, Bursa, İstanbul ve İzmir illeri olduğuna,
c) Ankara, Bursa, İstanbul ve İzmir illerinin EK (II/A), EK (H/B), EK (II/C) ve EK (II/D) sayılı cetvellerde gösterildiği şekilde birden fazla seçim çevresine bölünmesi gerektiği yönündeki görüşlerin Kurulumuzca da uygun görüldüğüne,
karar verilmesi gerekmiştir.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle;
1- 2839 sayılı Kanun'un 4 ve 5'inci maddeleri gereğince belirlenecek seçim çevreleri ve her seçim çevresinin çıkaracağı milletvekili sayısının tespitinde, Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığınca 31.12.2021 tarihi itibarıyla Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminden (ADNKS) alınan (il, ilçe, belde, köy ve muhtarlık düzeyinde yerleşim yeri kodları ile birlikte) 2021 yılı nüfus bilgilerinin esas alınmasına,
2- 2839 sayılı Kanun'un 4'üncü maddesi göz önünde bulundurularak milletvekillerinin illere göre dağılımının EK (I) sayılı Cetvelde belirtildiği gibi tespitine,
3- Belirlenen duruma göre (18)'den fazla milletvekili çıkaracak illerin Ankara, Bursa, İstanbul ve İzmir illeri olduğuna ve bu illerin EK: (II-A) - (II-B) - (II-C) - (II-D) sayılı cetvellerde gösterildiği şekilde birden fazla seçim çevresine bölünmesi gerektiğinin tespit ve kabulüne,
4- Kararın bir örneğinin ve eki cetvellerin;
a) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına,
b) Seçime katılma yeterliliği tespit ve ilân edilen siyasi parti genel başkanlıklarına,
c) İl ve ilçe seçim kurulu başkanlıklarına,
gönderilmesine,
ç) Resmî Gazete'de yayımlanmasına,
5- Karar özeti ve eki cetvellerin Başkanlık duyurusu olarak Türkiye Radyo Televizyon Kurumunda (TRT) yayınlanmasına,
24.03.2022 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy