(2709 S. K. m. 79, 135) (2820 S. K. m. 21) (298 S. K. m. 182)
Karar No: 197
Başkanlık Makamınca Kurulumuza sunulan 25/04/2008 tarihli yazıda, aynen; “Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim Sen) Konya Şubesinden alınan yazı ve eki belgeler ilişikte sunulmuştur.
Söz konusu yazıda, yargı gözetimi altında yapılan organ seçiminde görev alanlara ödenen ücret konusunda değişik uygulamalar olduğu ileri sürülerek, Eğitim - Sen Konya Şubesinin yapılan organ seçimi ile ilgili olarak alınan sarf kararına itirazda bulunulduğundan, hem sarf kararının değerlendirilmesi hem de bu konudaki uygulama birliğinin sağlanması, yanlış değerlendirme ve yaklaşımların önlenmesi bakımından, her türlü organ seçimlerinde görev alacak seçim kurulu başkanları ile personele ve diğer görevlilere ödenecek ücret miktarının ve kriterlerinin belirlenmesi hususunda gerekli kurul kararının alınmasını takdirlerinize arz ederim.” denilmiş ve 26/04/2008 tarihli, 168 sayılı Kurulumuz Kararı ile Yüksek Seçim Kurulu Başkan vekili Ahmet BAŞPINAR Başkanlığında, Üyeler Necati SÖZ ve Kırdar ÖZSOYLU’dan oluşturulan komisyon bu konudaki çalışmasını tamamlamış olmakla, konu ve komisyonca hazırlanan rapor incelenerek;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Kurulumuzun 26/04/2008 tarihli ve 168 sayılı kararı ile Yüksek Seçim Kurulu Başkan vekili Ahmet BAŞPINAR Başkanlığında, Üyeler Necati SÖZ ve Kırdar ÖZSOYLU’dan oluşturulan komisyon çalışmasını tamamlayarak sonrasında bir rapor düzenlemiştir.
Düzenlenen ve Kurulumuza sunulan 29/05/2008 tarihli, 2008/8 sayılı “Komisyon Raporu”nda, aynen;
“T.C. Anayasasının 79 uncu maddesi ile 298 ve 2820 sayılı Yasalarda; Siyasi Partilerin; kendi yasa ve tüzüklerinde de bir kısım kuruluşların organ seçimlerinin, yargı organlarının genel yönetim ve denetimi altında yapılacağı öngörülmüş bulunmaktadır.
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası, siyasi partilerin il ve ilçe organları seçimleri ile il kongresi ve büyük kongre delegelerinin seçimlerinin yargı gözetimi altında yapılacağı hükmünü içermektedir.
Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, ilçede birden fazla ilçe seçim kurulunun bulunması halinde görevin birinci ilçe seçim kurulunca yerine getirileceği öngörülmüştür. Yasanın bu emredici hükmüne uyulması zorunludur. Kanunun sözü edilen maddesinde bir ilçede birden ziyade ilçe seçim kurulunun varlığı halinde görevin birinci ilçe seçim kuruluna ait olduğu vurgulandığına göre siyasi parti organ ve delege seçimlerinin birinci ilçe seçim kurulu başkanının gözetimi ve denetimi altında yapılması gerekeceği açıktır.
Anayasanın 135 inci maddesinde sözü edilen, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile benzeri kuruluşların organ seçimlerinin de yargı gözetimi altında yapılacağı öngörülmüş ve bu seçimlerin hangi ilçe seçim kurulu başkanının denetimi altında yapılması gerektiği ilgili yasalarında belirtilmiştir. Nitekim, yargı gözetimi altında yapılan meslek kuruluşları ile benzeri kuruluşların organ seçimlerine ilişkin ilgili yasalarda, bir yerde birden fazla ilçe seçim kurulunun bulunması halinde görevli hakimin Yüksek Seçim Kurulunca belirleneceği öngörülmektedir.
Kurulumuzun bugüne kadarki yerleşik uygulamalarına göre;
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrasına göre, siyasi partilerin il ve ilçe organları seçimleri ile il kongresi ve büyük kongre delegelerinin seçimlerinin, ilçede birden ziyade ilçe seçim kurulu bulunduğu takdirde birinci ilçe seçim kurulu başkanının gözetimi ve denetimi altında yapılması,
İlçede birden ziyade ilçe seçim kurulu varsa, meslek kuruluşları ile benzeri kuruluşların organ seçimlerinde görevin meslek kuruluşunun iş merkezinin bulunduğu yer ilçe seçim kurulu başkanına ait olması gerektiği,
yönünde seçim kurullarına görüş bildirilmiştir.
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 21 inci maddesinde, ilçe seçim kurulu başkanı ve seçim sandık kurulu başkan ve üyelerine 298 sayılı Kanunda belirtilen esaslara göre ücret ödeneceği belirtilmiştir. Kurulumuz 298 sayılı Yasanın değişik 182 inci maddesi gereğince; seçimlerde görevlendirileceklere ve bu işlerde mesai içinde ve dışında çalıştırılacak memur ve hizmetlilere yapılacak ödeme esaslarını ve ücret miktarlarını saptayıp ilgili yerlere bildirmekte ve yapılan harcamalar kontrol edilmektedir.
Bu uygulama siyasi partilerle birlikte yargı denetim ve gözetimi altında yapılan tüm meslek kuruluşlarının organ seçimleri içinde geçerli bulunmaktadır.
Bu çerçevede;
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 21 inci maddesinin ilgili fıkraları ile T.C. Anayasasının 135. maddesinde sözü edilen ve yargı gözetimi altında yapılan kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile benzeri kuruluşların organ seçimlerinin yapılmasına ilişkin ilgili kanun hükümlerine göre;
1 - Siyasi parti organ seçimleri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve benzeri kuruluşların organ seçimlerinde sandık kurulu bir başkan ve iki üyeden oluşur. Üyelerin 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 21 inci maddesi ile meslek kuruluşlarının tabi olduğu özel Kanunlarında belirtilen ilkelere göre belirlenmesi esastır.
2 - Siyasi parti organ seçimlerinde ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile benzeri kuruluşların organ seçimlerinde, ilgili Kanunlarında özel olarak düzenlenen; bir sandıkta oy kullanacak seçmen sayıları esas alınarak bir sandık teşekkül ettirildiğinde, (Örneğin; 5362 sayılı Kanunun 49/2. maddesi gereği bir sandıkta oy kullanacak seçmen sayısı: 1000 kişi; 3568 sayılı Kanunun 40. maddesi gereği bir sandıkta oy kullanacak seçmen sayısı: 400 kişi olacak şekilde) ilçe seçim kurulu başkanına mesai saati içerisinde veya hafta sonu çalışmalarında bir sandık için en çok iki (2) gündelik, sandık adedi biri aştığı takdirde artan her sandık için bir (1)’er gündelik ilave edilerek ödeme yapılacaktır. Ancak, ödenecek gündelik sayısı sekiz (8)’i aşmayacaktır.
3 - Büro personeline, mesai saati içerisinde yapılan siyasi parti kongre ve meslek kuruluşlarının organ seçimleri çalışmalarında gündelik ödenmeyecektir. Ancak normal mesai dışına taşan siyasi parti kongre ve meslek kuruluşlarının organ seçimleri için büro personeline 07/10/2004 gün ve 8561 sayılı genel yazımızda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde fazla çalışma ücreti ödenebilecektir.
a) Siyasi parti organ seçimlerinde, büro personelinin, resmi tatil günlerinde değişimli olarak görev yapmaları esas olmakla birlikte, görev alan büro personeline sadece resmi tatil günlerinde yapacakları çalışmalardan dolayı gündelik ödenilecektir.
b) Aynı hafta sonu (Cumartesi ve Pazar) yapılan iki siyasi parti kongre veya meslek kuruluşu organ seçimi ile daha fazla siyasi parti kongre veya meslek kuruluşu organ seçimi için büro personeline Cumartesi bir (1), Pazar bir (1)’er gündelik ödenecektir.
c) Ancak, (a) ve (b) bentlerinde belirtilen çalışmaların gece saat: 24.00’dan sonraya kalması durumunda ise, ilçe seçim kurulu başkanının takdirinde olmak üzere bir (1) gündelik daha ödenebilmesi mümkün olabilecektir.
4 - Siyasi parti kongreleri ile meslek kuruluşları ve benzeri kuruluşların organ seçimlerinde çoğunluk sağlanamayıp kongrenin veya meslek kuruluşunun organ seçiminin bir başka tarihe ertelenmesi halinde; ilçe seçim kurulu başkanına, büro personeline, sandık kurulu başkanı ve üyelerine ertelemeden dolayı bir (1)‘er gündelik ödenir. Hafta içi, aynı gün mesai saati içerisinde yapılan ertelemeler ile aynı hafta sonuna yapılan ertelemeler için büro personeline gündelik ödenmez.
Hafta sonu yapılması gerekirken başka bir hafta sonuna ertelenen siyasi parti kongre veya meslek kuruluşu organ seçimi için, ertelemenin yapıldığı ilk hafta sonu için bir (1), ertelenen ikinci haftadaki çalışmalar için iki (2) olmak üzere toplam üç (3) gündelik ödenir.
5 - Siyasi partilerin, 2820 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde tanımlanan her türlü organ seçimleri ile T.C. Anayasası’nın 135 inci maddesinde sözü edilen kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve benzeri kuruluşların organ seçimlerinde, sandık kurulu başkanına en çok iki (2)’şer, üyelere bir (1)’er gündelik ödenecektir.
Ancak, meslek kuruluşları ile benzeri kuruluşların yargı gözetimi altında yapılan organ seçimlerinde, özel kanunları gereği ilgili oda ve sendikalar tarafından sandık kuruluna yeterli miktarda üye verilmesi zorunlu olduğundan, bu düzenlemeye mutlak suretle uyulması, meslek kuruluşuna ait oda veya sendikaların özel kanunları gereği sandık kuruluna verecekleri üyelerinin ücret ödemesinin seçim kurullarınca değil meslek kuruluşuna ait oda veya sendikalarca karşılanması gerekmektedir.
6 - Yargı gözetimi altında yapılan meslek kuruluşları ve benzeri kuruluşların organ seçimleri ile siyasi parti kongre seçimleri nedeniyle, il seçim kurulu başkanlıklarına yapılan itirazları incelemek üzere toplanan il seçim kurulu başkanı ve fiilen görev yapan il seçim kurulu üyelerine, yapılan işlerin günlük ücret gerektirecek nitelikte ve yoğunlukta olması halinde yaptıkları çalışmalardan dolayı genel bütçeden (seçim ödeneğinden) en fazla iki (2) gündelik ödenecektir.
7 - Sandık kurullarının; 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 21 inci maddesine ve meslek kuruluşları ile benzeri kuruluşların özel kanunlarında yer alan hükümlere göre ilçe seçim kurulu başkanınca oluşturulduğuna, itirazların iki (2) gün içinde ilçe seçim kurulu başkanınca incelenip karara bağlandığına, seçimin iptaline ilçe seçim kurlu başkanınca karar verildiğine ve sair işlerinde resen ilçe seçim kurulu başkanınca yapıldığına göre, bu işlerde görevi olmayan ilçe seçim kurulu üyelerine gündelik ödenmeyecektir.
8 - Siyasi parti kongrelerinde askıya çıkarılan parti delege listeleri ile meslek kuruluşları ve benzeri kuruluşların organ seçimlerine ilişkin hazurun listeleri için askı yeri görevlisi görevlendirileceğine ilişkin ilgili yasalarda bir hüküm yer almadığından, bu organ seçimlerinde askı yeri için görevli belirlenmeyecektir. Bu işler büro personeli tarafından asli görev olarak yerine getirilecektir.
9 - Siyasi parti kongrelerinde ve meslek kuruluşları ile benzeri kuruluşların organ seçimlerinde büro personeline, sandık kurulu ve büro görevlisi olarak, her iki görevden ayrı ayrı ücret tahakkuk ettirilmeyecektir.
10 - Yapılan siyasi parti kongresi hangi partiye ait ise, parti adı ile seçimin yapıldığı tarih gün - ay - yıl olarak mutlaka 104 nolu harcama çizelgesinde belirtilecektir.
11 - Siyasi parti organ seçimleri dışında oda gibi meslek kuruluşları ile benzeri kuruluşların organ seçimlerinin giderleri kuruluş veya özel kanunları gereğince kendi bütçelerinden karşılanacağından, genel bütçeden (seçim ödeneğinden) kesinlikle harcama yapılmayacaktır.
12 - Oda ve kongre organ seçimleri sonuçlarına yapılacak itirazlar hakim tarafından aynı gün incelenip kesin karara bağlandığından, büro personeline itirazlarla ilgili olarak herhangi bir gündelik ödenmeyecektir. Ancak, bu yönde yapılan çalışmanın hafta sonuna rastlaması durumunda, seçmen kütük bürosunun açık tutulup büro personelinin de görevli olması halinde, sadece görev yapan seçim personeline çalıştığı günler için gündelik ödenecektir.
13 - Adli teşkilatı kapatılan ilçelerin iş ve işlemleri bağlı oldukları seçmen kütük bürosu personelleri tarafından yürütüldüğünden, meslek kuruluşları ile benzeri kuruluşların ve siyasi parti kongre organ seçimleri de aynı şekilde bu büro personelleri tarafından yerine getirileceğinden, aynı hafta sonuna isabet eden seçimler ve çalışmalar nedeniyle büro personeline sadece çalıştıkları hafta sonu için gündelik ödenecek ve ilçelere göre ayrı ayrı ücret tahakkuk ettirilmeyecektir.
14 - Muhtarlık ve ihtiyar meclisi - heyeti üyeliği seçimi ile halkoylaması (plebisit) seçim takvimi içerisinde yer alan meslek kuruluşları ile benzeri kuruluşların organ seçimleri ve siyasi parti kongre seçimlerinde seçmen kütük bürosu personeline ayrıca ücret ödenmeyecektir.
15 - Meslek kuruluşları ve benzeri kuruluşlar ile siyasi parti organ seçimlerinde, her türlü kayıt ve defter üzerinde inceleme görevi yapan seçmen kütük bürosu personeline işin niteliği ve çalışma şartına göre sadece hafta sonuna isabet eden günler esas alınarak ücret ödenmesi gerekecektir.
16 - Oda ve kongre organ seçimlerinde yapılan tüm ücret ödemeleri; 24/01/2007 tarihli, 26413 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Seçmen Kütük Bürolarının Adalet Müfettişleri Tarafından Denetlenmesine Dair Yönetmeliğin 6 ıncı maddesinin 2 nci fıkrası çerçevesinde Adalet Müfettişlerince denetlenecektir.”
şeklinde görüş bildirilmiştir.
Bu nedenle, komisyon çalışması sonrası düzenlenen 29/05/2008 tarihli, 2008/8 sayılı raporun Kurulumuzca uygun görüldüğüne ve komisyon raporunun ilke kararı haline dönüştürülerek genelge olarak tüm teşkilata gönderilmesine karar verilmelidir.
Sonuç: Açıklanan nedenlerle;
1 - Komisyon çalışması sonrası düzenlenen 29/05/2008 tarihli, 2008/8 sayılı raporun Kurulumuzca uygun görüldüğüne ve komisyon raporunun ilke kararı haline dönüştürülmesine,
2 - Karar örneğinin genel tebliğ niteliğinde olmak üzere Resmi Gazete’de yayımlanmasına,
3 - Karar örneğinin;
a) Kurulumuz İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı ile tüm il ve ilçe seçim kurulu başkanlıklarına,
b) Adalet Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığına,
gönderilmesine,
07.06.2008 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy