-D.22/90 YİM 95/90

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkemede
Yargıç Salih S. Dayıoğlu huzurunda
Anayasanın 152. maddesi hakkında

Müstedi: Mehmet Emin Özsuer (-Askeri Yargıç) Güvenlik Kuvvetleri
Mahkemesi, Lefkoşa.
ile
Müstedaaleyh: 1. Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı vasıtasıyle KKTC
Başsavcılığı.
2. KKTC Başsavcılığı ve/veya G.K.K. Askeri Savcılığı, Lefkoşa.
- A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Kıvanç M. Riza
Müstedaaleyhler namına: Yaşar Boran

Yasa Maddesi: 1970 Kıbrıs Türk Toplumu Silahlı Kuvvetleri Mücahitlik Tüzüğünün 6. maddesi, 14/80 sayılı A-skerlik Yasasının geçici 1. maddesi, 23/70 sayılı Kıbrıs Türk Silaâhlı Kuvvetleri Yasası madde 23(a)(b)(c), 1977 Kıbrıs Türk Toplumu, 1949 Doğumlu ve Daha Yaşlı Mükelleflerin Mücahitliklerini Tanzim Eden (değişiklik) Tüzüğünün 2(e) maddesi, Resmi Gazete sa-yı 29, Ek III, 6.11.1970 tarih, A.E.71 Mücahit Celp ve Sevk Talimatının 47. maddesi.

İstemin Özeti: Müstedaaleyhin Müstediye muvazzaf askerlik temel eğitimi için Güvenlik Kuvvetleri er eğitimi tabur komutanlığında hazır bulunmasını öngören karar ve/veya e-mrinin hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilmesi istemi.

OLAY: 1968'de Türiyeye kendi imkanları ile gitmek isteyen Müstediye, iki yıllık mücahitliği olmadığı için burs verilmedi fakat kendi imkanları ile gidebilmes-i için 1 ay 16 gün mücahitlik yapmış olmasına rağmen terhis edildi. 1973'de Kıbrısa dönen Müstedi, avukatlık yaptıktan sonra yargıç olarak atandı. Küçük boyda mücahitlik kartı almak isteyen ve Müstedaaleyhe müracaat eden Müstediye, bir ay 16 gün askerlik y-aptığına dair mücahitlik terhis belgesi veren Müstedaaleyh, daha sonra bunun yanlışlıkla verildiğini bildirerek iadesini istedi. Müstedinin iade etmeği reddetmesi üzerine eksik mücahitlik hızmetinin tamamlanması için eğitim taburuna celb edilmesine karar v-erilerek Müstediye başvuru konusu yazı gönderildi.

SONUÇ: 14/80 sayılı Askerlik Yasasının geçici 1. maddesine göre 1949 ve daha yaşlı doğumluların bu madde uyarınca bir ay süreli temel eğitime tabi tutulacağı açıktır. Müstedi 2 yıl olan muvazzaf ödevini y-erine getirmediğine ve "1977 Kıbrıs Türk Toplumu 1947 Doğumlu ve Daha Yaşlı Mükelleflerin Mücahitliğini Tanzim Eden (Değişiklik) Tüzüğü"nün 2(e) maddesi uyarınca ona terhis belgesi verilmesi olanaksız olduğuna göre, Müstedi başvurusunda başarılı olamamıştı-r.
Başvuru reddolunur.

Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihalar:
YİM 171/89 sayılı Yüksek İdare Mahkemesi kararı.

Atıfta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
Sıddık Sami Onar, İdare Hukukunun Umumi Esasları, Cilt 1, sayfa 552-555.

H Ü K Ü M

-B-aşvuruda olgular büyük ölçüde taraflar arasında ihtilâf konusu değildir. İhtilâf konusu olmayan olgular aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

1949 doğumlu olan müstedi, 1 Eylül 1968'de, mücahitliğe başladı. Ekim 1968'de 1965/66 ders yılı mezunu olup iki yıllı-k mücahitlik hizmetini yapan mücahitlerin burslu olarak Türkiye'ye gitmelerine zamanın ilgilileri izin verdi. Müstedi de Türkiye'ye gitmek istedi ancak iki yıllık mücahitliği olmadığı için burslu olarak gönderilenler arasına katılamadı. Bununla beraber müs-tediye kendi imkânlarıyle Türkiye'ye gidebileceği bildirildi. Bunun üzerine müstedi kendi imkânlarıyle yüksek tahsile gideceğini bildirerek terhis edilmesini istedi. İstemi kabul edilen müstedi, "kendi imkânlarıyle" yüksek tahsile gidebilmesi için 17 Ekim -1968'de terhis edildi. Terhis edildiği zaman müstediye büyük boyda bir mücahitlik terhis belgesi verildi.

Müstedi Şubat 1973'de mezun olup Kıbrıs'a avdet etti. Bir süre avukatlık yapan müstedi, 1978'de Kaza Mahkemesi Yargıcı, Ocak 1988'den itibaren de Gü-venlik Kuvvetleri Askeri Mahkemesi Yargıcı olarak atandı.

Müstedi 3.4.1979'dan sonra Kıbrıs'tan altı kez çıkış yaptı. Her defasında müstedi ilk zamanlar Muhaceretten ve daha sonra da Güvenllik Kuvvetlerine bağlı Asal Şube sorumlusundan yazılı izin belges-i aldı. Müstedi 1979 yılından önce 29.3.1977 tarihinde de Kıbrıs'tan çıkış yaptı. Müstedinin sadece bu çıkışında - şayet 1977 de gerekiyorsaydı çıkış izni belgesi aldığı gözükme-mektedir.

Küçük boyda mücahitlik kimlik kartı elde etmek için, müstedi, 27.4-.1988 tarihinde yazılı bir müracaatta bulundu. Müstediye, mücahitliğe 1.9.1968'de başladığını ve 17.10.1968'de terhis edildiğini yani toplam 1 ay 16 gün mücahitlik yaptığını gösterir bir mücahitlik kimlik kartı 22.5.1988'de verildi. Bu kartın üzerine ise "-14/80 sayılı Askerlik Yasasının geçici 1. madde kapsamındadır" şerhi konuldu.

Tam tarihi belli olmayan, ancak 1989 içerisinde müstedaaleyhlerce yapılan araştırmada, müstediye mücahitlik kimlik kartı düzenlenirken yukarıda sözü edilen mücahitlik kimlik ka-rtının hatalı olarak verildiği farkedildi ve gerekli düzenlemenin yapılması için Asal Şube Müdürü müstediyi görüp ondan mücahitlik kartını geri istedi. Tanıklık yapan Şube Müdürüne göre, müstedi mücahitlik kimlik kartını vermeği reddetti. Bunun üzerine müs-tedaaleyh, müstediye 17 Ekim 1989 tarihli bir yazı gönderip mücahitlik kimlik kartının sehven yazıldığı ve gerekli düzeltmenin yapılabilmesi için kartın ivedilikle Asal Şube Müdürlüğüne teslim edilmesini istedi. Müstedi bu çağrıya icabet etmedi ve YİM 171/-89 sayılı başvuruyu dosyaladı.

Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı, müstediye yazdığı 11.5.1990 tarihli bir yazıda özetle 1 ay 16 gün mücahitlik yaptığı, mücahitlik kimlik kartını talep edildiği halde Asal Şubeye getirmediği, 14/80 sayılı Yasanın geçici 1. m-addesi gereğince eksik mücahitlik hizmeti bulunduğunu da ifade ederek, bir aylık temel eğitimini yapmak üzere 14.5.1990 tarihinde Eğitim Tabur Komutanlığında hazır bulunmaya çağırdı. Bu yazı ile müstediye bir de celp pusulası gönderildi. Bunun üzerine müst-edi bu başvuruyu dosyaladı ve,

"11.5.90 tarihinde müstediye tebliğ olunan ve müstedaaleyhlerce alınan 11.5.90 tarih ve ASAL 4000-205-90/309 sayılı yazı ve/veya karar ile müstedaaleyhin ASAL 4000-811-89-840 sayılı emri uyarınca müstediyi askere celb eden -yazı ve/veya kararı ile buna ekli 11.5.1990 tarihli celp pusulası ve/veya celp pusulası ile müstedinin muvazzaf askerlik temel eğitimi için 14.5.1990 tarihinde Güvenlik Kuvvetleri er eğitim tabur komutanlığı (Gülseren-Magosa)'da hazır bulunmasını"

öngören- karar ve/veya emrinin hükümsüz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına karar verilmesini istedi.

Başvurunun duruşmasında taraflar birer tanık celbettiler. Bu tanıkların şahadeti başvurunun bir neticeye vardırılmasında kayda değer önem arzetmediğ-i cihetle, bu şahadetler üzerinde sadece gereksinme duymam halinde duracağım.

Başvuruda müstedi iddialarını esas itibarıyle iki nokta üzerinde teksif etti. Bunlar özetle şöyledir:

Müstedi mücahitlik konusunda zamanın tek otoritesi olan Bayrak--tar-lığın emri ile 1 ay 16 gün mücahitlikten sonra terhis edilmiştir. Bu terhis, şartlı veya geçici bir terhis değildir. Kısa olan süreye bakılmaksızın, 1968 yılında verilen bu terhis belgesi ile müstedi, 1968 de herhangi bir süre ile sınırlı olmayan mücahitli-ğini tamamlamış oldu.

Yukarıda (a) altında özetlenenlere halel gelmeksizin, müstedinin 25.3.1977'de Resmi Gazete sayı 16 Ek III A. 47 altında yayınlanan 1977 Kıbrıs Türk Toplumu, 1949 Doğumlu ve Daha Yaşlı Mükellef- lerin Mücahitliklerini Tanzim Eden (Değ-işiklik) Tüzüğünün 2(e) maddesi kapsamında mütalâa edilmesi gerekir. Bunun yapılması halinde müstedi bir aydan fazla mücahitlik yaptığına göre terhis belgesi almaya hak kazanmıştır.

-Müstedaaleyhi temsil eden Başsavcılığın görüşü ise tamamen farklı olup şöyle özetlenebilir:
-
Müstedi yüksek tahsile gitmek için terhis edilmiştir. Bu terhis müstedinin tüm mücahitlik yükümlülüklerini yerine getirdiği anlamına gelmez.

Gerek 23/70 sayılı Askerlik Yasası ve gerekse bu yasaya uygun olarak çıkarılan muhtelif tüzükler müstedinin asker-i yükümlülüğünü yerine getirmediğini ve ona verilen mücahitlik kimlik kartının sehven düzenlendiğini göstermektedir.

-Gerek müstedi ve gerekse müstedaaleyh tarafından ileri sürülen iddiaları hep birlikte ele alıp bir sonuca varmayı uygun buldum.
-
5.6.1970 tarihinde yürürlüğe giren 23/70 sayılı Kıbrıs Türk Silahlı Kuvvetleri Yasasından önce mücahitlerin görev süreleri, terhisleri veya görevlerinin tecili ile ilgili olarak, yazılı mevzuatın bulunmadığı taraflar arasında kabul edilen bir olgudur. Ma-hkemeye serdedilen şahadetten, bu gibi hususların düzenlenmesi zamanın Bayraktarlığı tarafından emir veya g