- D.24/10 - Konsolide YİM:93/09
104/09
Yüksek İdare Mahkemesinde
Anayasanın 152. Maddesi Hakkında.
Yargıç Necmettin Bostancı Huzurunda.
- YİM 93/09

Davacı: Prof.Dr.Ufuk Taneri, Doğu Akdeniz Üniversitesi-Mağusa

- ile -

Davalı: 1-Kuzey Kıbrıs Eğitim Vakfı,D.A.Ü - Mağusa
2-Kuzey Kıbrıs Eğitim Vakfı Yöneticiler Kurulu,
D.A.Ü -- Mağusa
3-Doğu Akdeniz Üniversitesi, Mağusa

A r a s ı n d a.

YİM 104/09

Davacı: Prof.Dr.Ufuk Taneri, Doğu Akdeniz Üniversitesi-Mağusa

- ile -

Davalı: 1-Kuzey Kıbrıs Eğitim Vak-fı,D.A.Ü - Mağusa
2-Kuzey Kıbrıs Eğitim Vakfı Yöneticiler Kurulu,
D.A.Ü - Mağusa
3-Doğu Akdeniz Üniversitesi, Mağusa

A r a s ı n d a.

Davacı namına: Avukat Hasan Esendağlı
Davalılar namına-: Avukat Fuat Veziroğlu
İlgili Şahıs namına: Avukat Fuat Veziroğlu.

---------------

H Ü K Ü M

Profesör ünvanına sahip olan Davacı, lisans, doktora, doktora sonrası çalışmalarını İngiltere'de yapmış olup, 1986 yılından beri Doğu Akdeniz Üniversitesi'nde- (Bundan sonra sadece DAÜ olarak anılacaktır) görev yapmaktadır. Bu bağlamda, 31.10.1986 tarihinde Yardımcı Doçent olarak atanmış, 1989 yılında Doçent, 1997 yılında Profesör ünvanını almıştır.

Davacı, 1986 yılından bu güne, DAÜ'de kuruluş çalışmaları yan-ında akademik ve idari işlerde görev yaptı. Bu arada DAÜ'de çalışırken, yurt dışında bilimsel çalışmalar yapmak amacıyla DAÜ'den kısa ve uzun süreli olarak izinlerle ayrılmıştır.

Mayıs 2008'de, Rektörlük seçimine yönelik olmak üzere DAÜ'de, eğitim görevl-ileri, memurlar, işçiler ve öğrencilerin katılımıyla eğilim yoklaması yapılmıştır. Davacı sözkonusu eğilim yoklamasında %70'e yakın oy almıştır. Yoklama sonucunu nazara alan senato, Davacının Rektör olarak atanmasını Vakıf Yöneticiler Kurulu'na (Bundan son-ra sadece VYK olarak anılacaktır) önermiştir. 16.5.2008'de Davacı, VYK tarafından Rektör olarak atanmıştır, 10.9.2009 tarihinde de yine VYK tarafından görevden alınmıştır. Görevden alınma kararı, 7.9.2009 tarihinde olağanüstü olarak toplanan senatonun öner-isi üzerine alınmıştır. Bunun üzerine Davacı, YİM 93/09 sayılı davayı ikâme etti. Davacının görevden alınmasından sonra, VYK kararı uyarınca Prof.Dr.Ülker Vancı Osam, Rektör Vekili olarak görev yaptı. Bu sürede üniversitede eğilim yoklaması yapıldı ve yokl-ama sonucu da nazara alınarak, 15.10.2009 tarihinde İlgili Şahıs Abdullah Öztoprak, VYK tarafından Rektör olarak atandı. Bunun üzerine Davacı, YİM 104/09 sayılı davayı ikâme etti.

Davacı, 93/09 sayılı davada aşağıdaki şekilde talepte bulundu:
"A- Davalı-lar tarafından ve/veya Davalı No 2 tarafından
alınıp 10.9.2009 sayılı yazı ile davacıya bildirilen ve Davacının Doğu Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğü görevine son verilmesini öngören 08-09/27(a)-1 sayılı kararın etkisiz ve hükümsüz olduğuna ve her-hangi bir sonuç doğuramayacağına ilişkin bir mahkeme emri ve/veya hükmü,

B- Davalılar tarafından ve/veya Davalı No:2 tarafından alınıp 10.9.2009 sayılı yazı ile davacıya bildirilen ve Prof.Dr.Ülker Vancı Osam'ın Doğu Akdeniz Üniversitesi Rektör Veki-li olarak görevlendirilmesini öngören 08-09/27(a)-2 sayılı kararın etkisiz ve hükümsüz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına ilişkin bir mahkeme emri ve/veya hükmü,

C- Davalılar tarafından ve/veya Davalı No 3 ve/veya Davalı No:3 bünyesind-eki Üniversite Senatosu tarafından 7.9.2009 tarihinde alınan ve Davacının
Doğu Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğü görevinden alınmasının Vakıf Yöneticiler Kurulu'na önerilmesini öngören kararın etkisiz ve hükümsüz ve/veya yok hükmünde olduğuna ve he-rhangi bir sonuç doğuramayacağına ilişkin bir mahkeme emri ve/veya hükmü,
D- Bu dava masrafları."

104/09 sayılı davada ise Davacı aşağıdaki şekilde talepte bulunmuştur:
"A- Davalılar tarafından ve/veya Davalı No:2 tarafından
alınıp 10.9.-2009 sayılı yazı ile davacıya bildirilen ve Davacının Doğu Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğü görevine son verilmesini öngören 08-09/27(a)-1 sayılı kararın etkisiz ve hükümsüz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına ilişkin bir mahkeme emri ve/veya hü-kmü,

B- Davalılar tarafından ve/veya Davalı No:2 tarafından alınıp 10.9.2009 sayılı yazı ile davacıya bildirilen ve Prof.Dr.Ülker Vancı Osam'ın üniversiteyi en kısa sürede rektör seçimine götürmek kaydı ile Doğu Akdeniz Üniversitesi Rektör Vekili ol-arak görevlendirilmesini öngören 08-09/27(a)-2 sayılı kararın etkisiz ve hükümsüz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına ilişkin bir mahkeme emri ve/veya hükmü,

C- Davalılar tarafından ve/veya Davalı No:3 ve/veya Davalı No:3 bünyesindeki Ün-iversite Senatosu tarafından 7.9.2009 tarihinde alınan ve Davacının
Doğu Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğü görevinden alınmasının Vakıf Yöneticiler Kurulu'na önerilmesini öngören kararın etkisiz ve hükümsüz ve/veya yok hükmünde olduğuna ve herhangi- bir sonuç doğuramayacağına ilişkin bir mahkeme emri ve/veya hükmü,

D- Davalılar tarafından 15.10.2009 tarihinde alınan ve Doğu Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğü'ne Prof.Dr.Abdullah Öztoprak'ın atanmasını öngören kararın etkisiz ve hükümsüz olduğuna -ve herhangi
bir sonuç doğuramayacağına ilişkin bir mahkeme emri ve/veya hükmü,

E- Bu dava masrafları."

Davalılar, her iki davada da müdafaa takriri sunmuşlar ve Davacının iddialarını reddetmişlerdir.

Davalar birleştirilerek dinlenm-iştir. Taraflar, duruşma amacı ile toplam 174 adet emare sunmuşlardır.

Davacı, davasını ispat için kendisi şahadet vermiş, başka bir tanık çağırmamıştır. Davalılar ise müdafaa amacıyla toplam
10 tanık dinletmişlerdir.

Davacının her iki talep takrirind-e, Hukuki Esaslar başlığı altında ileri sürdüğü iddialar, tamamı ile birbirinin aynıdır. Dolayısıyla bahse konu iddiaların incelenmesinden doğacak sonuç, her iki dava açısından geçerli olacaktır.

Davacı, Hukuki Esaslar bölümünde, Davalı No 2'nin kararını-n yok hükmünde olduğunu, yetki gaspı neticesinde alındığını, Davacıya savunma hakkı verilmediğini, kararın gerekçeden yoksun olduğunu, karar alınırken yasal prosedürün takip edilmediğini, eğilim yoklamasının ve teamüllerin kaale alınmadığını, senatonun usu-lsüz ve yasaya aykırı olarak toplandığını, aldığı kararın yasal ve geçerli olmadığını, senatonun gündeminde olmadığı bir konuda karar ürettiğini, Davacıyı dinlemeden, ona söz hakkı vermeden karar aldığını,
bu kararın şekil ve usul yönünden sakat olduğunu,- senatonun rektörün belirlediği tarihte değil de keyfi olarak belirlediği tarihte toplandığını, senatonun Rektör olmadan toplantı yapma hakkı olmadığını, VYK'nın usul ve şekil yönünden sakat ve yok hükmünde olan kararı, kendi kararına gerekçe yapmak sureti-yle geçersiz ve/veya hükümsüz bir karar verdiğini iddia etmiştir.

Senatonun toplanması, yasanın 14. maddesinde düzenlenmektedir. Madde 14(2)'ye göre senato, yılda en az 4 defa Rektörün gerekli gördüğü hallerde toplanır. Yasanın 14(3) maddesine göre, sena-to üyelerinin üçte birinin imzalı dileği halinde de olağanüstü olarak senato toplantıya çağrılabilir. Bu halde de senatoyu toplantıya çağıracak olan Rektördür. Rektör, yasanın 14(2) maddesi uyarınca, kendi takdirini kullanarak ve yasanın, yılda en az 4 def-a toplanacak, düzenlemesini gerçekleştirmek için, gerekli gördüğünde, senatoyu toplantıya çağırır. İkinci halde, ki bu hususu yukarıda da belirttiğim gibi yasanın 14(3) maddesi düzenlemektedir, Rektör senato üyelerinin 1/3'ünün dileğini yerine getirmek ama-cıyla senatoyu toplantıya çağırır. Madde 14'ün düzenlemesine göre senato Rektörün çağrısı olmadığı takdirde, olağanüstü de olsa kendiliğinden toplanamaz.

Rektörün gaybubetinde veya herhangi bir nedenle iş göremez hale gelmesi veya kasıtlı olarak senatoy-u toplamama eğiliminde olması halinde durum ne olacaktır?

Yasanın 12. maddesinin 3. fıkrasına göre Rektörün görevlendireceği bir Rektör yardımcısı Rektöre vekâlet eder. Böyle bir durumda senatoyu toplantıya çağırma yetkisi Rektör yardımcısındadır. Bu dü-zenlemeye rağmen Rektör, yardımcısını da görevlendirmiyorsa, açıkcası gerekçesiz, sebepsiz veya yetkisini sui istimal ederek senatoyu toplantıya çağırmıyorsa durum ne olacaktır? Hiçbir kimse yasanın verdiği hak ve yetkiyi kötü amaçla veya makul bir gerekçe-si olmadan kamu hizmetinin aksamasına sebep olacak şekilde kullanamaz. Bu doğal adalete aykırıdır. Yasa düzenlememiş olmakla birlikte kamu yararı gerekli kılıyorsa senato kendiliğinden toplanabilmelidir. Aksi takdirde senato ilânihaye toplanamaz. Nitekim, -bu meselede senato üyeleri Rektörün bilinçli olarak gününde toplantı çağrısı yapmadığı iddiası ile, gündemi Rektörlüğün bir yıllık icraatlarının değerlendirilmesi olan, ancak, Rektörün görevden alınmasının önerilmesi kararı çıkmasına neden olan, toplantıy-ı gerçekleştirmişlerdir. Bu iddianın geçerli olup olmadığı ileride incelenecektir.

Yasanın 12(2) maddesine göre Rektör, senatonun önerisi ile VYK tarafından atanır. Aynı maddenin 6.fıkrasına göre Rektör atama usulüne uygun olarak yazılı gerekçe gösterme-k koşuluyla VYK tarafından görevden alınır.

Huzurumdaki meselede görünüş olarak yasanın gerekleri yerine getirilmiştir. Ancak, idari kararın unsurları bakımından ortada geçerli bir idari karar var mıdır?

Davacının, görevden alınmasını öneren üniversite- senatosunun kararı, hazırlık işlemi mahiyetindedir. Davacının görevine son veren VYK kararıdır. Bu hüküm maksatları bakımından, öncelikle VYK kararının incelenmesinin uygun olacağı kanaatindeyim. Konu karar aynen şöyledir:

Karar No- "Vakıf Yöneticile-r Kurulu, Senato'nun Ek 1'de
08-09/27(a)-1 yer alan 07.09.2009 tarihli yazılı gerekçeli önerisi üzerine, söz konusu öneriye dayanaklık eden ve Vakıf Yöneticiler Kurulu tarafından da benimsenen gerekçelere istinaden ve ayrıca ilgili mevzuatın Rektöre yük-lediği görev ve sorumlulukların ve Yasa icaplarının yerine getirilmediğini de dikkate alarak, Kuzey Kıbrıs Eğitim Vakfı ve Doğu Akdeniz Üniversitesi Kuruluş Yasası'nın 12. maddesinin 6.fıkrası uyarınca, Sn.Prof.Dr.Ufuk TANERİ'nin 10.09.2009 tarihi itibarı -ile Rektörlük görevinin sonlandırılmasına,
(EK 1)
oybirliğiyle...

Karar No-
08-09/27(a)-2 Üniversitemizi en kısa sürede Rektör seçimine
götürmek kaydı ile, Eğitim Fakültesi Öğretim
Üyesi Sn.Pr-of.Dr.Ülker Vancı OSAM'ın 11.09.2009 tarihi itibarı ile vekaleten Rektör atanmasına,
oybirliğiyle...

karar verilir."

Görüldüğü gibi VYK kararı, iki ana başlıkta kümelenen gerekçelere dayanmaktadır. Bunlar:

Senatonun kararı-nda belirtilen gerekçeler
Karardaki ifadesi ile ".........ilgili mevzuatın rektöre yüklediği görev ve sorumlulukların ve yasa icaplarının yerine getirilmediği" dir.

Bilindiği gibi idari karar veya işlemler, yetki, mevzu, şekil ve usul(biçim), sebep (neden-), maksat (amaç) yönünden incelenir. Sözkonusu kararın mevzu ve yetki yönünden bir sakatlık taşıdığı kanaatinde değilim.

Kararın şekil ve usul yönünden incelenmesine gelince, kurul toplantılarında, toplantı ile ilgili kanun, tüzük ve yönetmelik bir şekil- öngörmemiş olsa bile toplantıda müzakere yapılıp zabıt tutulması esastır. Kaldı ki VYK, Çalışma Esasları ve Sekreteryasının Kuruluş Tüzüğü, başkanın görevlerini belirten 5. maddesinde, 3. fıkrada "toplantılarda tutulan zabıtlarla alınan kararların yürürlü-k kazanmaları bakımından ilgililere gerekli duyuruda bulunmak" demek suretiyle zabıt tutulacağını öngörmektedir. Ord.Prof.Dr.Sıddık Sami Onar, İdare Hukukunun Umumi Esasları isimli eserinde, 3.bası cilt 1 sayfa 308'de "....kararı verecek meclisin veya heye-tin toplanmasına, ekseriyetine, idaresinde ve kararın alınmasında takip edilecek usule, müzakerenin zaptına yani müzakere zabıtnamelerine, kararı yani iradeyi tesbit eden vesikaya taallûk eden kaideler de şekil unsuruna girer. Bunlardaki bozukluk şekil uns-urunun sakatlığı neticesini doğurur." demek suretiyle zabıtlardaki eksiklik veya bozukluğun şekil unsuru bakımından sakatlık doğurduğunu kabul etmektedir. Prof.Dr.Şeref Gözübüyük ve Prof.Dr. Turgut Tan İdare Hukuku (genel esaslar) 1.cildinde sayfa 476 para-graf 565'de şöyle demektedirler:

"565.-Kurul kararları. Kurul olarak alınması gereken kararların, kurulun usulüne uygun olarak toplanıp, müzakere edip oylama ile karara ulaşması suretiyle alınması gerekmektedir. ........................."

Kurul h-alinde alınan kararlarda, kararın alındığı toplantının tutanaklarının Mahkemeye ibrazı gerekir. Ne yazık ki ilgili toplantının zabıtları Mahkemeye sunulmuş değildir. Bunun böyle olması yanında bu konuda Mahkemeye tanık da celp edilmiş değildir. Oylama esna-sında Kurul üyelerinin karar leyhine mi, aleyhine mi oy kullandıkları, kaç tane leyhte,
kaç tane aleyhte oy olduğu, karar leyhine ve aleyhine ileri sürülen görüşler nelerdir, oylama yapıldı mı, toplantı ile ilgili yukarıda zikredilen tüzüğün gerekleri yeri-ne getirildi mi? Bu hususlar bu Mahkeme için meçhuldur. Ayrıyeten, toplantıda takip edilen usül de zabıtlardan görülmelidir.
Bu husus da bu Mahkeme için meçhuldur.

VYK kararında, üniversite senatosunun kararındaki gerekçeleri aynen benimsediğini belirtme-ktedir. Senato kararının gerekçeleri emare 3'te görülmektedir. Senato kararı ve gerekçeler aynen aşağıdaki gibidir:

"Senatomuz Senato üyelerinin 1/3'ünden fazla üyesinin
(31 üye)yazılı talebi üzerine "Kuzey Kıbrıs Eğitim Vakfı ve Doğu Akdeniz Üniversites-i Kuruluş Yasası (bundan sonra Kuruluş Yasası olarak anılacaktır)" 14(3) fıkrası kapsamında 7 Eylül 2009 tarihinde saat 14.30'da Senato Salonunda olağanüstü olarak toplanmıştır. Yarım saat beklendikten sonra Rektör ve yardımcılarının gelmemesi üzerine Sena-to teamüle uygun olarak en yaşlı ve en kıdemli üye olan Hukuk Fakültesi Dekanı Prof.Dr. Esin Konanç'ın toplantıya başkanlık etmesine karar vermiştir. Sekreterya görevini yapmak üzere de Y.Doç.Dr.Ali Sıtkı Ağazade ve Öğr.Gör.Cantaş Özerek'i görevlendirmişt-ir.

Senatomuz Rektör Prof.Dr.Ufuk Taneri'nin mevzuatımızca belirlenmiş olan görev ve sorumluluklarını yerine getirip getiremediği hususunu değerlendirmiştir. Bu değerlendirmeler sonucunda aşağıdaki saptamalarda bulunulmuştur:

Rektör Prof.Dr.Ufuk Taneri,-

Kuruluş Yasası'nın 13.maddesinin 1.fıkrasında belirtilmiş olan Üniversitenin "bir bütün olarak kuruluş ve çalışma amaçlarını gerçekleştirmek için yönetme yetkisini" kullanmakta yetersiz kalmıştır. Çünkü,

Görev yapmış olduğu süre zarfında, koordinasyon g-örevini yerine getirememiş, ilgili kişi ve organlarla uygun içinde çalışamamış, ekip çalışması yapamamıştır.

Akademik birimlerin yasayla yetkili kılınan organlarını devreden çıkararak şahsen veya yasanın yetki vermediği öğretim elemanları ile kararlar alm-ış ve uygulamaya koymuştur.

Kendisinden randevu talep eden fakülte dekanlarına ve akademik birim yöneticilerine aylarca randevu vermemiştir. Bu nedenle de, Üniversitedeki iş akışı önemli ölçüde aksamış, sorunlar birikerek ilgili akademik birimleri çalışam-az hale getirmiştir.

Akademik birimlerce kendisine gönderilen resmi yazışmaların önemli bir kısmına aylarca hiçbir yanıt vermemiş ve ortaya çıkan belirsizlikler nedeniyle birimlerin ilgili sorunları