-D. 4/2009 YİM 81/2007

Yüksek İdare Mahkemesinde
Anayasanın 152. Maddesi Hakkında.

Mahkeme Heyeti: Şafak Öneri, Talât D. Refiker, Narin F. Şefik.

Davacı: Öcal Karaca n/d Öcal Yunus, Kent - İngiltere

ile -

D-avalı: 1- Şehir Planlama Dairesi vasıtasıyla KKTC, Lefkoşa
2- İçişleri Bakanlığı vasıtasıyla, KKTC, Lefkoşa
3- KKTC Bakanlar Kurulu vasıtasıyla, KKTC, Lefkoşa

A r a s ı n d a.

Davacı namına: Avukat Cenk Bolayır ve Stajyer Avukat
Dilşa-t Ormancı
Davalılar namına: Savcı İlter Koyuncuoğlu

------------

K A R A R

Şafak Öneri: Davalı 1 ve 2, 55/89 sayılı İmar Yasasının ilgili maddeleri uyarınca "2005 Girne 1. Bölge (S-adrazamköy,
Koruçam, Akdeniz, Tepebaşı, Çamlıbel, Geçitköy, Kayalar
Ön İmar Sınırları ve Bu Alanlar İçerisinde Uygulanacak
Kural ve Koşullar) Emirnamesi"ni yaparak 19 Ağustos 2005
tarih ve 142 sayılı Resmi Gazetede yayınladı.
Mezkûr Emirname ile Emirna-mede adı geçen köylerin idari sınırlarını kapsayan bölgeler için "ön imar sınırları"
tesbit edilmekte ve çizilen ön imar sınırlarına dahil
bölgede diğer şeyler yanında inşaat faaliyetlerine bazı yasaklama ve kısıtlamalar getirilmektedir.

Davacı dosya-ladığı bu dava ile mezkûr Emirnamenin
inşaata getirdiği yasaklama ve kısıtlamalar nedeni ile
Kayalar Köyünde, Sivri Burun mevkiinde 1922 ve 48 nolu koçanlar altında kayıtlı gayrımenkule yapmayı tasarladığı
evin inşaasının imkansız hale geldiğini, keza m-ezkûr gayrımenkulün değerinin çok azaldığını iddia ederek, Emirnamenin kendisini etkilediği oranda iptalini talep etmektedir.

Davalılar işbu davaya müdafaa takriri dosyalamışlardır. Davalıların müdafaa takriri diğer şeyler yanında iki ön
itiraz içerm-ektedir. Davalılara göre,
1- Mezkûr Emirname mevzuat niteliğinde olup idari yargı denetimi dışındadır.
2- Dava, mezkûr Emirnamenin yayınlanmasından itibaren 75 gün içerisinde açılmadığı cihetle, red ve iptal edilmelidir.
Tarafların müracaatı ile öncel-ikle ön itirazlar dinlenmiştir. Davalılar tarafından bulunan savcıya göre mezkûr Emirname, Anayasanın 152. maddesi altında idari bir karar olmayıp, mevzuat nitelikli bir hukuki işlemdir, bu nedenle idari dava konusu yapılamaz. Davacı avukatına göre ise m-ezkûr Emirname davacıyı ve davacı ile birlikte çok az sayıda kişiyi etkileyen birel bir idari karardır.

Anayasamız ve onun altında çıkarılan yasalar, idareye yürütsel ve yönetsel yetkiler dışında, bazı hallerde yasama yetkileri de vermektedir. Buna -örnek olarak, Anayasanın 112. maddesinde düzenlenen yasa gücünde kararnameler ve 120. madde-sinde yer alan tüzük ve yönetmelik yapma yetkisi sayılabilir. İdare, yetkilerini hukuksal işlemlerde bulunarak kullanır. İdarenin hukuksal işlemlerini 1- Anayasan-ın 152. maddesinde idari yargılama konusu olarak işaret edilen idari işlemler,
2- düzenleyici işlem (kural işlem) olarak iki ana başlık altında toplamak mümkündür. 1. kategoriye giren işlemler, birel işlemlerdir. Düzenleyici işlemler ise, mevzuata dayan-an ve normlar hiyerarşisinde 2. derece mevzuat olarak isimlen-dirilen ve kendilerinin üstünde yer alan hukuk kurallarına (Yasa, Tüzük v.s) uymak zorunluluğu bulunan hukuki işlem-lerdir. Bu tür düzenleyici işlemler konusuna göre bazen karar, kararname, tal-imatname, emirname v.s olarak çıkarıl-maktadır. Anglo-sakson ve kontinental hukuk sistemlerinden kaynaklanan karma bir idare hukuku sisteminin uygulandığı ülkemizde, düzenleyici işlemler yukarıda belirttiğimiz gibi
2. derece yasal mevzuat sayıldığından, -bu tür hukuki işlemler Anayasa madde 152'de düzenlenen "idari karar" sayılmazlar ve Anayasanın 152. maddesi altında kendiliğinden idari yargılama konusu yapılamazlar. (Bak: Zaim Necatigil Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde Anayasa ve Yönetim Hukuku, sayfa -82) İdarenin yasal mevzuata dayanmayan düzenleyici işlemleri, fonksiyon gasbı sonucunu doğurur. Kontinental sistemin uygulandığı Türkiye'de ise, bu tür düzenleyici işlemler birel işlemler gibi idari yargı denetimine tabidirler.
İdare, belirli bir konuda-, her ne ad altında olursa olsun sürekli, icrai, genel ve soyut nitelikli kişisel olmayan nesnel ve genel hükümler içeren hukuki işlem yapmakla yetki-lendiriliyorsa, yapmakla yetkilendirildiği hukuki işlem düzenleyici işlemdir.
Tüzük ve yönetmelikler huk-uki mahiyetleri icabı düzenleyici işlemlerdir. (Bak: Zaim Necatigil a.g.e sayfa 80-82) Tüzük