-D. 1/2006 YİM 79/2004
Yüksek İdare Mahkemesinde
Anayasanın 152. Maddesi Hakkında.
Mahkeme Heyeti: Metin A. Hakkı, Seyit A. Bensen, Necmettin Bostancı.
Davacı: Simge Karal, Lefkoşa
- ile -
Davalı: Bayındırlık ve Ul-aştırma Bakanlığı, Karayolları
Dairesi, vasıtası ile KKTC, Lefkoşa

A r a s ı n d a.

Davacı namına: Avukat Mustafa Bülent Asena
Davalı namına: Avukat Halil Atalay Yeşilada.

-----------

H Ü K Ü M

Metin A. Hakkı: Davacı 14.5.2004 tarihinde,- Yüksek İdare Mahkemesi olarak oturum yapan Yüksek Mahkemeye dosyaladığı yukarıda ünvan ve sayısı gösterilen dava ile aynen aşağıdaki şekilde bir talepte bulundu:

"a) Davalı tarafından alınmış olup 11.3.2004 tarih
ve 12/2.2 sayılı yazı ile- Davacıya tebliğ edilen
ve Davacının, 10.10.2003 tarihinde, 03 daimi işçi
statüsünde işe başladığı Karayolları Dairesinde,
Toplu İş Sözleşmesinin 5(4) 4(3) maddelerine
uyulmadığı gerekçesi ile 16.3.2004 tarihinden
- itibaren işine son verildiğini Davacının bilgisine
sunulan kararın ve bu karar doğrultusunda yapılan
işlemlerin hükümsüz ve/veya etkisiz olduğuna ve
herhangi bir sonuç doğuramayacağına dair Mahkeme
kararı" verilmesi.-

Davalılar 5.10.2004 tarihinde Mahkemeye dosyaladıkları ve "ön itiraz" da içeren Müdafaa Takrirlerinde, Davacının talebini reddetmiş ve davanın masraflarla birlikte ret ve iptal edilmesini talep etmiştir. Davalıların Müdafaa Takrirlerinde ön itiraz- mahiyetinde aşağıdaki hususlar yer almaktadır:-
Davalıların aldığı, Davacıyı işten durdurma kararı Anayasanın 152. maddesi mucibince Yüksek İdare Mahkemesinin denetimine tabi olan bir karar değildir.
Davacının yakınma konusu yaptığı işten durdurma kararı-, 42/96 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Referandum Yasası tahtında yapılmış olan Toplu İş Sözleşmesinin ilgili maddesine istinat etmektedir ve bu Yasada da ihtilaf olması halinde başvurulması gereken yetkili Mahkemenin 'İş Mahkemesi'ni, İş Mahkemesi yo-ksa işin bulunduğu yerin Kaza Mahkemesini gösterdiğini, bu nedenle bu davanın Yüksek İdare Mahkemesi olarak oturum yapan Yüksek Mahkemede değil de Lefkoşa Kaza Mahkemesinde dosyalanması gerektiği, Yüksek İdare Mahkemesinin bu davayı görmeye yetkisi olmadığ-ı iddia edilmektedir.
Yukarıdaki iddialara paralel olarak, 22/92 sayılı İş Yasasının amacının da çalışma ve iş hayatını ve işçi ile işveren ilişkilerini düzenleme olduğunu, bu Yasanın doğabilecek ihtilâfların 'İş Mahkemesi'nde çözülmesi gerektiğini, İş M-ahkemesi yoksa işin bulunduğu yerin Kaza Mahkemesinde davanın açılmasını öngördüğünü bu davada bu maddeye de uyulmadığını, davanın hatalı olarak Yüksek İdare Mahkemesinde dosyalandığını, dolayısıyla, davanın daha ileri gitmeden iptali gerektiği iddia edilm-ektedir.

Yukarıda özeti verilen iptidai itirazlara ilâveten Müdafaa
Takririnde, Davacının seçim yasaklarına aykırı olarak işe alındığı, istihdam edildiği iş için herhangi bir münhal duyurusu yapılmadan ve Davacının herhangi bir başvuru yapmadan işe alınd-ığı, bunların mevzuata ve Toplu İş Sözleşmesi hükümlerinin ilgili maddelerine ters olduğu, dolayısıyla haklı olarak işten durdurulduğu iddia edilmekte ve davanın iptali talep edilmektedir.
Davacı 19.11.2004 tarihinde Davalıların Müdafaa Takririne bir -Müdafaaya Cevap Takriri dosyalamış ve davasındaki talepleri doğrultusunda karar verilmesinde israr etmiştir. Davanın talimatı 7.12.2004 tarihinde yapılmış ve duruşması da 22.11.2005 tarihinde başlamış, duruşma 6.12.2005 tarihinde devam etmiş ve 13.12.2005- tarihinde hitabeler de dinlendikten sonra dava karar için bilâmüddet tehir edilmiş durumdadır. Davanın duruşması esnasında karşılıklı muvafakat çerçevesinde evraklardan oluşan 15 adet emare taraflarca Mahkemeye ibraz edilmiştir. Duruşma esnasında Davacı- tarafı Mahkemeye 1 şahit, Davalı tarafı da 1 şahit celbetmiş ve şahitler de davanın kökeninde yatan ve genelde ihtilâfsız olan olgularla ilgili Mahkemeyi aydınlatmaya çalışmışlardır. Meselenin kökeninde yatan ihtilâfsız olguları şöyle özetlemek mümkündür-:

Dava ile ilgili tarihlerde Davacı 24 yaşlarında, üniversite mezunu bekar bir kızdı. Yine ilgili tarihlerde Bakanlar Kurulu almış olduğu ve 2003 Mali Yılı Bütçesine konan bir kararla Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığına bağlı Karayolları Dairesin-de 03 işçi kadrosunda personel sayısını 350 kişi olarak gösterdi ve bu 350'nin 51 adeti münhal olarak belirtildi. 2003 Yılı Mali Bütçesinin Meclis tarafından onaylanarak yürürlüğe konduğu ihtilâf konusu değildir. Bu 51 adet münhal ile ilgili olarak Bayın-dırlık ve Ulaştırma Bakanlığı 18.7.2003 tarihli emare 2 yazıyı Başbakanlığa göndererek Karayolları Dairesindeki münhal olarak duran 03 işçi kadrosuna işçi almak için yetki verilmesini talep etti. Akabinde Başbakanlık Maliye Bakanlığına bir yazı yazarak bu- kadronun doldurulması için mali açıdan bir sakınca olup olmadığını sordu, 18.8.2003 tarihinde Maliye Bakanlığı da Başbakanlığa emare 4 yazı ile bu kadronun doldurulmasında mali açıdan bir sakınca olmadığını bildirdi. 12.9.2003 tarihli yazı ile Başbakanlı-k da Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığına emare 5 yazı ile bu mevkilerin doldurulmasının Başbakanlıkca uygun görüldüğünü bildirdi. Akabinde Davacıya da emare 9 olarak önümüzde duran 8.10.2003 tarihli bir yazı gönderilerek 10.10.2003 tarihinden başlayarak -Karayolları Dairesi daimi işçi kadrosuna 03 daimi işçi olarak atandığı bildirildi, Davacı da bu teklifi kabul edip 10.10.2003 tarihinde işe başladı. İşe alınmadan işçi kartı olmayan Davacıya, emare 11 olarak önümüzde duran işçi kartı, işe başladıktan sonr-a Çalışma Dairesi tarafından çıkarıldı. Hal bu merkezde iken 11.3.2004 tarihli ve önümüzde emare 12 olarak duran yazı ile Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı emare 14 Toplu İş Sözleşmesinin 5(4) ve 4(3) maddelerine uyulmadan Davacının işe alındığı gerekçes-i ile 16.3.2004 tarihi itibarı ile Davacının işine son verdi. Davacı işe alınmadan önce alındığı mevki için herhangi bir münhal duyurusu yapılmadığı, kendisinin işe müracaat etmediği ve herhangi bir sınava tabi tutulmadan işe alındığı ihtilâf konusu değil-dir. Davacı işe alındığında henüz seçim yasakları başlamamıştı, bir başka deyişle Davacı seçim yasaklarına aykırı olarak işe alınmadı, seçim yasaklarından hemen önce işe alındı. Seçim yasakları döneminde, seçimi kazanan parti veya seçim sonrası hükümeti -oluşturan partiler, Davacı ve onun gibilerin seçim maksatları için işe alındıklarını ve kendilerinin seçimi kazanmaları halinde işten durdurulacağı doğrultusunda beyanatlar vermişlerdir.

Davanın kökeninde yatan olguları yukarıdaki şekilde özetledik-ten sonra uygulamakla yükümlü olduğumuz mevzuatı bu davaya uygulayıp davayı neticelendirmek görevimizdir. Bunu yapmak için de önce Davalıların öne sürdüğü iptidaî itirazları inceleyip o konuyu karara bağlamayı uygun gördük. Davacı, davasının Kamu Hukuku -sahasında olduğunu ve haklı olarak davasını Yüksek İdare Mahkemesinde dosyaladığını iddia ederken, Davalı tarafı ihtilâfın Kamu Hukuku sahasında değil de tam tersine Özel Hukuk sahasında yer aldığını dolayısıyla Yüksek İdare Mahkemesinde dosyalanamayacağın-ı, Yüksek İdare Mahkemesinin bu davayı görmeye yetkisi olmadığını iddia etmektedir. Bu 2 zıt iddianın hangisi doğrudur?
Birçok meziyetleri yanında İdare Hukuku sahasında da kendini ispatlamış olan Kıbrıs'ın yetiştirdiği değerli hukukçu emekli Baş-savcı Zaim Necatigil "Cyprus Administrative Law" isimli kitabında (1970 baskısı) sayfa 101'de konu ile ilgili aynen şöyle demektedir:

"It is not always easy to draw a clear line of
division between acts in the domain of public law,
and a-cts in the domain of private law. A review
of the jurisprudence of this country from the
establishment of the Republic to the present day
will help to illustrate the point under consideration.
Generally speaking, acts determining c-ivil law rights
to property fall within the domain of private law,
so are acts done under a contract. Appointments,
dismissals, promotions, etc. of public officers, on
the other hand, are matt