-D.19/2011 YİM:76/2011
Yüksek İdare Mahkemesinde
Anayasanın 152. Maddesi Hakkında.
Yargıç Necmettin Bostancı Huzurunda.

Davacı:Adem A.Kaner ve Kardeşi (DFS) Limited, Vedat Kaner
Sokak, No.4, Ortaköy, Lefkoşa.-
- ile -
Davalı: (1)KKTC Sağlık Bakanlığı vasıtası ile K.K.T.C
Başsavcılığı, Lefkoşa
(2)Ticaret Dairesi, KKTC Ekonomi Bakanlığı vasıtası ile
K.K.T.C Başsavcılığı, Lefkoşa
(3)KKTC Gümrük ve Rüs-umat Dairesi, Maliye Bakanlığı
Hasane Ilgaz Sokak, A Blok Kat:2, Lefkoşa.

A r a s ı n d a.

Davacı namına:Avukat Oktay Feridun ve Serhan Çınar adına Avukat
Oktay Çınar
Davalı namına:Savc-ı İlter Koyuncuoğlu
İlgili Şahıs namına:Avukat Mustafa B. Asena adına Avukat Yankı
Akif.

-------------

K A R A R

Davacı, Davalılar aleyhine dosyaladığı işbu davada aşağıdaki şekilde talepte bulunmuştur:

"A-Davalı No:1 tarafından İl-gili Şahıs Bona Ltd.e
Türkiye'den KKTC'ye getirdiği alkollü içki çeşitleri için vermiş olduğu 21.2.2011 tarihli Sağlık Ön İzin Belgesinin bugüne kadar Davalı No:1 tarafından aranan ve/veya mevzuat gereği aranması gereken belgelerin aranmaksızın ve/veya e-ksik ve/veya uygunsuz olarak kabul edilmesi sonucu 21.2.2011 tarihli Sağlık Ön İzin Belgesinin ve/veya verilmesinin hükümsüz ve etkisiz olduğu ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına ve iptal edilmesine dair bir hüküm ve/veya karar,
B-Davalıların, İlgili Ş-ahıs Bona Ltd.in dava konusu
21.2.2011 tarihli Sağlık Ön İzin Belgesi tahtında yapmış olduğu tüm işlemlerin ve/veya almış olduğu ithal izni ve/veya yapmış olduğu gümrükleme işlemlerinin hatalı belgeye dayandığı gerekçesi ile hükümsüz ve etkisiz olduğuna v-e iptal edilmesi için hüküm ve/veya karar,
C-Başka uygun ve adil çare,
D-İşbu dava masraflarıdır."

Aynı gün Davacı, tek taraflı bir ara emri istidası dosyalayarak aşağıda belirtildiği şekilde bir ara emri ısdarını talep etmiştir.

"A-İşbu dava -sonuna değin, İlgili Şahıs Bona Ltd.in
Türkiye'den ithal ettiği ve 21.2.2011 tarihli Sağlık Ön İzin Belgesine istinaden almış olduğu ithal izni ile KKTC'ye ithal etmeye hak kazandığı alkollü içki çeşitlerini gümrüklemekten ve/veya KKTC'ye ithal etmekten m-en edilmesi hususunda bir emir,
B-İşbu davanın sonuna değin, İlgili Şahıs Bona Ltd.
tarafından ithal edilen alkollü içkilerin KKTC'de dağıtılmasının ve/veya satılmasının men edilmesi hususunda bir hüküm,
C-Başka uygun ve adil bir çare,
D-İşbu ist-ida masraflarıdır."

İstidayı ele alan bu Mahkeme, "Bona Ltd.in Türkiye'den ithal ettiği ve 21.2.2011 tarihli, Sağlık Ön İzin Belgesine istinaden aldığı ithal izni ile KKTC'ye ithal etmeye hak kazandığı alkollü içkileri gümrüklemekten ve/veya ithal etmekt-en men edilmesi" şeklinde bir geçici emir vermiştir.
Gerek Davalılar, gerekse İlgili Şahıs istidaya ve geçici emre itirazname sunmuşlardır.

İstidanın duruşması yapılmıştır. Davacı/Müstedi istidasını ispat amacıyla 2 tanık, Davalılar 1 tanık, İlgili Şahı-s ise 1 tanık dinletmiştir. Taraflar 19 tanesi evraklardan oluşan toplam 21 adet emare sunmuşlardır.

Layihalar, emareler ve huzurumdaki şahadet ışığında, istida ile ilgili olguları aşağıdaki şekilde özetlemek mümkündür:

Davacı, KKTC Şirketler Mukayyitl-iğinde kayıtlı bir limited şirket olup, 1975 yılından beri Jonnie Walker, J&B, Bell's marka viskiler, Smirnoff Vodka ve sair bazı alkollü içkileri KKTC'ye ithal etmektedir.

İlgili Şahıs da KKTC Şirketler Mukayyitliğinde kayıtlı bir limited şirkettir. Mev-zuat gereği alkollü içkileri ithal etmek için Sağlık Bakanlığından ön izin almak gerekmektedir. İlgili Şahıs da Davacının ithal ettiği içkilerden ithal etmek istemiş, bu amaçla Sağlık Bakanlığı'na ön izin almak amacıyla başvurmuştur. Başvuru üzerine Sağlık- Bakanlığı İlgili Şahıs adına 21.2.2011 tarihli bir Sağlık Ön İzin Belgesi hazırlamıştır. Ancak Ön İzin Belgesini İlgili Şahsa teslim etmemiştir. Bahse konu izni İlgili Şahsa teslim etmeme nedenine bilâhare temas edeceğim. Daha sonra Mayıs 2011 tarihinde S-ağlık Ön İzin Belgesi İlgili Şahsa teslim edilmiş ve İlgili Şahıs bu belge ile Ticaret Dairesine başvurarak 6.5.2011 tarihinde ithal etmek istediği alkollü içkilerle ilgili ithal izni temin etmiştir.

İstidaya konu alkollü içkiler Beyrut Serbest Bölgesind-en Mersin limanına gelmiş, ordan da 2.3.2011 tarihinde çıkış yaparak 3.3.2011 tarihinde KKTC'ye gelmiştir. İlgili Şahsın iddiasına göre mallar Hollanda'dan yüklenmiştir. Bu malları getiren gemi çok büyük olduğu için Mersin limanına girememiş ve İlgili Şahs-a ait malları Beyrut Serbest Bölgesine indirmiştir. Mal Mersin limanına ordan gelmiştir. Davacı taraf ise malların Hollanda'dan geldiğini gösteren bir emarenin mevcut olmadığını, içkilerin İngiltere'den Hollanda'ya gittiğini kanıtlamaya yönelik olan belgen-in ise gerçeği yansıtamayabileceğini iddia etmiştir. İlgili Şahıs Tanığı malların KKTC'ye Mersin Serbest Bölgesinden geldiğini iddia etmiş, Davacı ise bu iddiayı reddederek, malların Mersin limanına geldiğini, ordan ithal edildiğini ileri sürmüştür. Şüphes-iz bu konular davanın esasında karara bağlanacaktır. Bahse konu içkiler halen İlgili Şahsın antreposunda durmaktadır.

İlgili Şahsın konu içkileri ithal etmek için müracaat etmesi üzerine Davacı, kendisinden talep edilen evrakların İlgili Şahıstan talep e-dilmediğini, İlgili Şahsa ayrıcalık yapıldığını ileri sürerek şikâyette bulunmuştur. Sağlık Bakanlığı Davacının şikâyetini gözönünde bulundurarak İlgili Şahsın sunduğu evrakları incelemiş, eksik oldukları kanaatine vardığı için hazırlamış olduğu ön izin b-elgesini İlgili Şahsa teslim etmemiştir. İlgili Şahıs talep edilen evrakları ancak mayıs ayında tamamlayabilmiştir. İthal iznini temin ettikten sonra malın gümrükleme işlemi için başvuran İlgili Şahsın bu talebi gümrük tarafından reddedilmiştir. Red gerekç-esi faturada gösterilen mallar ile gümrükteki malların bir kalemde uyuşmamasıydı. Söz konusu faturanın numarası 0020251 idi. Akabinde İlgili Şahıs mevcut malları gösteren 0020252 No'lu faturayı temin etmiştir. Bunun üzerine Sağlık Bakanlığı 21.2.2011 tarih-li ön izni iptal etmiştir. İlgili Şahsa 0020252 No'lu faturadaki mallarla ilgili 10.5.2011 tarihli başka yeni bir sağlık ön izni verilmiş, Ticaret Dairesi de ayni tarihte yeni bir ithal izni vermiştir. 11.5.2011 tarihinde verilen ara emri nedeniyle İlgili -Şahıs konu içkileri gümrükleyememiştir.

Öncelikle konuyu idare hukuku kuralları uyarınca irdelemek gerekir. İdare hukukunda her idari işlem için ayrı dava açılması kuraldır. Bu kurala rağmen aralarında maddi ve hukuki bakımdan bağlılık varsa ayni şahsı i-lgilendiren birden fazla işlem aleyhine, bir talep takriri ile dava açılabilir.
(Bu konuda gör:(1)İdare Hukukunun Umumî Esasları, Cilt III, 3'ncü baskı, sayfa 1957, Ord.Prof.Dr.Sıddık Sami Onar, (2) İdare Hukuku, Cilt II, 2'nci baskı, sayfa 1033,Prof.Dr.A-.Şeref Gözübüyük ve Prof.Dr.Turgut Tan).