-D.25/95 YİM 67/90

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Anayasanın 152'nci maddesi hakkında.
Mahkeme Heyeti: Celâl Karabacak, Mustafa Özkök, Gön-ül Erönen.

Müstedi: Esentepeli Adile Hasan Dumral.
ile
Müstedaaleyhler: 1. Eşdeğer Tazmin Komisyonu, İskân Bakanlığı,
Lefkoşa.
2. Girne Tapu ve Kadastro Dairesi - Girne.
- A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Avukat Gözel Halim.
Müstedaaleyhler namına: Başsavcı Yardımcısı Mv. Mehmet A. Şefik.

H Ü K Ü M

Celal Karabacak: Bu başvuruda Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Gönül Erönen verecektir.

Gönül Erönen: Mü-stedi 11.4.90 tarihinde dosyalamış olduğu işbu başvurusu ile Girne Tapu ve Kadastro Dairesinde kayıt no'su 13223 ve pafta no.XIII, Harita No. 14,15,22,23, Parsel no:418/1,416,403 olan gayrımenkulün koçanının eşdeğer değerlendirilmesinde Müstedaaleyh 1 tara-fından iptalini içeren kararın veya işlemin tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilmesi isteminde bulunmuştur.

Müstedi, KKTC uyruklu Kıbrıslı Türk vatandaşı olup TC uyrulu bir kişi ile evlendikten sonra 1962- yılında Türkiye'ye gitmiştir. O tarihten itibaren senede birkaç defa Kıbırs'ta 1 aya yakın bir süre kalmakta olan Müstedi Güney'de bıraktığı mal varlığından dolayı eşdeğerden hak sahibidir. Sırasıyle 20/9/88 tarihli Emare 1 ve 14/8/89 tarihili Emare 5 mal- değer belgelerine göre 6.844 ile 120.494 puanı mevcuttur.

Müstedi Adada bulunduğu bir sırada 24/7/89 tarihinde başvuru konusu yerin kendisine eşdeğerine karşılık verilmesi talebinde bulundu (Emare 2). Müracaat ettiği tarihte konu malı alması için mevcut- puanları yetersizdi. Daha sonra Adadan ayrılan Müstedinin eşdeğer işlemlerini yetkili vekili Birol Pınar takip etmekte idi (Emare 4).

Müstedi Emare 2 müracaatını yaptıktan sonra, Müstedinin yakınlarından alınan bilgiler ışığında, Müstedinin halen Esentep-e'de ailesinin yanında sığıntı olarak kalmakta olduğu ve elinde bulunan mal değer belgesindeki puanlarına karşılık eşdeğer talebine bulunduğu İskân ve Rehabilitasyon Dairesi Müdürlüğüne Girne İskân Şube Müdürü tarafından bir raporla bildirilmiştir.

Annes-inden bağış yolu ile aldığı 14/8/89 tarihli mal değer belgesi altındaki puanlar da eklendiğinde (Emare 5) Müstedi toplam 185.338 puana sahip olmuşur.

Sunulan rapor ışığında (Emare 6) 12/89 İTEM Değişiklik Yasasının 72.B Maddesi altında yapılan Münferiden- Mal verme Tüzüğü gerğince Eşdeğer Tazmin Komisyonunca başvuru konusu malın 17/10/89 tarihinde Müstediye verilmesi kararı alınmıştır. Bu karar 20/11/89 tarihinde Kaza Tapu Amirliğine bildirilmiş ve kesin tasarruf belgesi verilmesi için gerekli işlemlerin y-apılması istenmiştir (Emare 7). Ayni tarihte durum Müstediye bildirilmiş ve Kaza Tapu Amirliği ile temasa geçip Kesin Tasarruf Belgesini alması hususu bilgisine getirilmiştir. 12/1/90 tarihinde ise Müstediye taşınmaz mal koçanı çıkarılmıştır.

Daha sonra,- aldındığı tarih belli olmayan bir kararla Eşdeğer Tazmin Komisyonu tarafından yapılan araştırma sonucu gerçeklerin Müstedinin anlattığı şekilde olmadığının tespit edilmesiyle Müstedinin bilgisine getirmeden, tahsisi ve koçanı iptal edilmiştir. İptal karar-ı Eşdeğer Tazmin Komisyonu Başkanı tarafından Emare 10 yazı ile Tapu ve Kadastro Dairesine bildirilmiştir. Tapu ve Kadastro Dairesi de 30/3/90 tarihinde Müstediye gönderdiği yazı ile iptal kararını bildirmiştir (Emare 11). Emare 14 iptal kararı aynen şöyle-dir:

-"MMVT - 84 nolu dosya ile Esentepede h/pafta XIII 14-15-22-23 Part I, 403+416Tl 418/1 parseldeki konutun Adile Hasan Dumral'a kesin tasarruf verilmesine karar verilmiştir. Ancak söz konusu karara mesnet teşkil eden ve Şubece hazırlanmış kaynak raporunun ha-talı ve yerinde görülmeden yazıldığı, konutun uzun zamandan beri başka bir şahsın tasarrufunda bulunduğu, Komisyon üyeleri Sn. Kamil Kayral ve Ahmet S. Örek'in bizzat yerinde incelemeleri neticesinde gözlemlenmiştir. Bu nedenle söz konusu konut için verile-n kararın ve kesin tasarruf belgesinin iptaline karar verildi."

Müstedi bu başvuruyu bu iptal kararına karşı yapmıştır.

Müstedinin talebine karşılık Müstedaaleyhler şu hususları ileri sürmüştür. Başvuru konusu 1 dönüm 1 evlek 2850 ayakkareden ibaret ar-sa ve konutun herhangi bir kişiye tahsisli ve/veya icar edilmiş olmadığı, Müstedinin 1974 göçmeni olduğu ve Esentepe'de ailesinin yanında sığıntı olarak kalmakta olduğunun yakınları tarafından Girne İskan Şube Müdürlüğüne bildirilmesi üzerine Girne İskân Ş-ube Müdürlüğünün bir rapor halinde bunları İskân ve Rehabilitasyon Dairesi Müdürlüğüne aktarmıştır. Raporun sunulmasıyle Eşdeğer Tazmin Komisyonu (ETK) 17/10/89 tarihinde konu yerin Müstediye verilmesini kararlaştırmıştır (Emare 6). Eşdeğer Tazmin Komisyon-u 20/11/89 tarihinde Girne Kaza Tapu Amirliğine yazarak Müstediye kesin tasarruf belgesi verilmesini istemiş olmasına rağmen yapılan araştırma sonucu Müstedinin KKTC sınırları dahilinde yaşayan bir kişi olduğu ancak 28/7/86 tarihinden 10/2/90 tarihine kada-r KKTC'de bulunmadığı, 1982 yılından itibaren sadece yılda yaklaşık bir ay KKTC'de bulunduğu tespit edilmiştir. Müstedinin ailesi yanında sığıntı olarak kalmakta olduğuna ilişkin verilen yanıltıcı bilgilerden dolayı 24/7/89 tarihli raporun hatalı yazıldığı-, konutun uzun zamandan beri başka bir şahsın tasarrufunda bulunduğu yapılan araştırmada yerinde tesbit edilmesiyle, 21/3/90 tarihinde başvuru konusu kaynağın kesin tasarruf belgesinin iptaline karar verilmiştir. İptal kararı 27/3/90 tarih ve MMVT-84-1751 -sayılı bir yazı ile Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürlüğüne bildirilmiştir (Emare 10). Tapu ve Kadastro Dairesi de iptal kararını 30/3/90 tarihli Emare 11 yazı ile Müstediye bildirmiştir.

1/6/94 tarihinde yapılan başvurunun duruşması sırasında Müstedi, başv-urusunu ispat için kendisi şahadet vererek Tanık I olarak da Girne Amirliğinde iskân sorumlusu olan Hasan Bilgiç'i dinletmiştir.

Tanık Hasan Bilgiç görevinin ilgili kaynak taleplerine cevap vermek olduğunu ve emare 3 olarak sunulan raporu kendisinin hazı-rladığını ancak raporda Şube Amiri olarak Hüseyin Öngel'in imzası bulunduğunu beyan ederek ilgili dönemde Müstedinin müracaat ettiği kaynaklarla ilgili tespitler kısa bir müddet önce yapıldığı için tekrar yerinde tespit yapmak gereği görülmemiş olduğunu ek-lemiştir. İlgili raporda İTEM 21 ve 22 formları tanzim edip eklenmiştir. Tanık, Müstedinin ilgili yerde oturup oturmadığı ile ilgili araştırma yapmadığını ve 14/8/89 tarihli mal değer belgesini gördüğü halde (Emare 5), orda belirtilen puan miktarının malı -karşılayıp karşılamadığı hususunu aratırmaya gitmediklerini ve keza taşınmaz malın iptalinden sonra iade edilen puanların dökümünün Emare 12 ile Müstediye iade edildiğini beyan etmiştir.

Daha sonra söz alan Müstedi başvuru konusuna ait Emare 9 koçanın i-ptal edildiğinin kendisine bildirilmediği, 1961 yılında Türk Uyruklu olan kocası ile Kıbrıs'ta Esentepe'de evlendiği ve 1962 yılında Türkiye'ye gitmekle beraber 1962 yılından beri Kıbrıs'ta ikamet etmediği ve her gelip gidişinde bir aya yakın Kıbrıs'ta kal-dığı hususunda şahadet vermiştir.

Müstedinin şahadetinden sonra Müstedaaleyhlerin tanık çağırmaya-caklarını beyan etmeleri üzerine taraflar Mahkemeye hitaplarını yaptılar.

İlk önce söz olan Müstedi avukatı Müstedaaleyhlerin iddialarının ilgili kaynağın- yerinde görülmeden ve boş olmadığından yanlışlıkla verildiğine dayandığı, Emare 14 kararın tanık 1 tarafından tekzip edildiği cihetle geçersiz addedilmesi gerektiği, ilgili koçanın ancak Fasıl 224 madde 61 tahtında Tapu Dairesi tarafından yapılabileceği, -keza kendisine iptalin yapılacağına dair gerekli ihbarın verilmediği cihetle konu kararın geçersiz olduğunu beyan etmiştir.

Müstedi avukatından sonra söz alan Savcı Yönetimin yasalara aykırı veya yanıltma sonucu alınan herhangi bir kararı istediği zaman -geri alabileceğini, iptal kararının Emare 3 raporun Müstedinin Esentepe köyünde annesinin yanında sığıntı olarak ikamet ettiği hususunda verilen yanlış ve yanıltıcı bilgilerden sonra hazırlandığını, Müstedinin 41/77 sayılı Yasa tahtında tahsis amaçları bak-ımından hak sahibi olmadığını ve sadece Emare 1'de görüldüğü gibi eşdeğer mal açısından hak sahibi olduğunu beyan etmiştir. Ayrıca Savcı 41/77 sayılı yasanın 69. maddesi kuralları tahtında Müstedinin yasal statüsü olmadığı gibi ilgili malın kaynak paketine- girmesi gerektiğini, eğer girmiş olsa idi dahi Müstedinin Emare 1'de görülen puan mikarı 64,844 olduğu için Emare 7'de puan değeri 185.338 olarak görülen malı alma olanağı olmadığını ve bu açıdan Müstedinin meşru menfaatının varlığından dahi söz edilemeye-ceğini belirtmiştir.

Görüleceği üzere Müstedinin başvurusu, Müstedi adına Tapu Dairesince isdar edilen koçandan sonra, Emare 14 karar ile Müstedaaleyh 1'in koçanı iptal etme yetkisi olmadığına dayanmaktadır.

41/77 sayılı Yasa altında tahsisten hak sahi-pleri 3. maddede şöyle açıklanmaktadır.

"Hak sahibi" Türk yurttaşı olmak kaydıyle:-
Toprak dağıtımı açısından
..............
Konut tahsisi açısından
Şehit ve hadise kurbanı kişilerin en yakınına, malûl gaziler ile aile reisi durumunda olup da göçm-enlik ve iktisaden güçlendirilecekler tanımına girenlerden Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti bölgesinde kendisinin, eşinin veya velayeti altındaki çocukalrının ayrı ayrı veya birlikte toplam yarı hisseden fazla koçanlı konutu bulunmayanlar veya yukarıda sırala-nan aile fertlerinden herhnagi birinin sağlık koşullarına ve oturulmaya uygun konutu olmayan,
Küçük işyeri açısından
............