-D.63/89 YİM 59/88

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkemede
Yargıç Celâl Karabacak Huzurunda
Anayasanın 152. Maddesi Hakkında

Müstedi: Düriye Ali, 12A Şehit Erol -Hasan Sokak, Kızılay, Lefkoşa
-ile-
Müstedaaleyh: 1. Saptama Değerlendirme ve Tazmin Komisyonu
vasıtasıyle KKTC, Lefkoşa
2. İskân Bakanlığı vasıtasıyle KKTC, Lefkoşa
3. Lefkoşa Kaza Tapu Dairesi Müdürlüğü vasıtasıyle
KKTC, Lefkoşa
- A r a s ı n d a

Müstedi namına: Hüseyin İzveren
Müstedaaleyhler namına: Mustafa Arıkan
İlgili Şahıs bizzat hazır.

Yasa Maddesi: 1979 Terkedilen ve Özel Bölgelerdeki Taşınmaz Mallar- ile Yabancılara Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi Tüzüğü, 1983 Eşdeğer Mal Vermede Öncelikler Tüzüğü ve 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasının 76. maddesi.

İstemin Özeti: Müstedilerin, başvuru konusu arsayı Müstedaaleyhlerce il-gili şahsa verilmesi ile ilgili olarak alınan her türlü karar ve/veya yapılan işlemlerin ve verilen kesin tasarruf belgesinin tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilmesi istemi.

OLAY: Müstedi şehit eşi ve had-ise kurbanı eşidir. Bu statüsü nedeniyle kendisine Lefkoşa'da ev tahsis edildi. Başvuru konusu arsa, Müstediye tahsisli ev ile hemhuduttur. Müstedi ayrıca eşdeğer alacaklısıdır. İlgili şahıs ise eşdeğer mal alacaklısıdır. Kaynak paketinde ilân edilen arsay-a hem Müstedi hem de iligili şahıs müracaat etmiştir. Arsa ilgili şahsa verilmiştir. Durumu öğrenen Müstedi işbu başvuruyu dosyalamıştır.

SONUÇ: Güneyde özellikleri bakımından benzer nitelikli taşınmaz mal terketmeyen ilgili şahsın Müstediye oranla hiçbir- önceliği yoktur. Müstedaaleyh ilgili şahsın Müstediye oranla önceliği bulunduğuna karar vermekle hata etmiştir. Müstedinin başvuru konusu arsayı fiilen tasarruf etmesi ona 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasası açısından herhangi bir hak- veya öncelik kazandırmamaktadır. Ancak talep edilen arsanın Müstedinin ikâmet ettiği konut ile hemhudut olması hususu 2. kriter de nazarı dikkate alındığı zaman Müstedinin önceliğini kuvvetlendirir.
Sonuç olarak başvuru kabul edilir ve başvuru konusu a-rsanın ilgili şahsa verilmesini öngören karar veya işlemlerin tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilir.

H Ü K Ü M

İşbu başvuru ile Müstedi Düriye Ali Lefkoşa'da Kızılay Mahallesinde, Varaka/Harita XXI/3-0 W.2, Ada C, Parsel 1032'deki arsanın Müstedaaleyhlerce Yusuf Özgökalp Terekesi Tereke İdare Memurlarına verilmesi ile ilgili olarak alınan her türlü karar ve/veya yapılan işlemlerin ve verilen kesin tasarruf belgesinin tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğu -ve herhangi bir sonuç doğurmayacağı hususunda karar verilmesini Mahkemeden talep etmektedir.

Müstedaaleyhler başvuruya itirazname dosyalamışlardır.

Yusuf Özgökalp Terekesi, Tereke İdare Memurları Hatice Özgökalp ve Kemal Bücü vasıtasıyle başvuruya İlgi-li Şahıs olarak katılmış, ancak, Müstedaaleyhlerden ayrı bir itirazname dosyalamamıştır. Bilâhare, İdare Memuru Kemal Bücü vefat etmiş, Hatice Özgökalp da İdare Memurluğu görevine devam etmek istememiştir. Bu nedenlerle, Lefkoşa Kaza Mahkemesi 24.11.1989 t-arihinde Yusuf Özgökalp Terekesi İdare Memurluğuna Hasan Özgökalp'ı tayin etmiştir. Yeni Tereke İdare Memuru Hasan Özgökalp da başvuruya katılmakla beraber, herhangi bir itirazname dosyalamamıştır. Duruşmada bizzat hazır bulunan Hasan Özgökalp, Müstedaaley-hlerin itiraznamelerini benimsediğini ve Müstedaaleyhler namına Mahkemede bulunan Savcının kendilerini de savunacağını söylemiştir.

Başvurunun duruşması esnasında, taraflar ilgili belgeleri emare olarak sunmuşlar, tanık çağırmayıp Mahkemeye hitap etmekle- yetinmişlerdir.

Layihalar ve ibraz edilen belgelere göre olgular özetle şöyledir:

Müstedi şehit ve hadise kurbanı eşidir. Bu statüsü nedeniyle kendisine Lefkoşa'da Kızılay Mahallesinde Şehit Erol Hasan Sokağında, Pafta/Harita XXI/30 W.2, Ada C, Parsel- 1045/1'deki konutun 3/81 hissesi verilmiştir. Konutun diğer hisseleri çocuklarına aittir. Hemen ilâve etmeliyim ki, bu konut, Müstedinin fiili tasarrufunda bulunan ve başvuru konusu yapılan arsa ile de hemhudut bulunmaktadır. Müstedi ayrıca, eşdeğer mal a-lacaklısıdır. Lefkoşa'da Büyük Kaymaklı ile Küçük Kaymaklı'da terketmiş olduğu 2 hane ev ve avlulardaki sıra ile 3/18 ve ½ hisseleri için toplam 356,498 puanı bulunmaktadır.

Müteveffa Yusuf Özgökalp da Aşağı Deftera Köyünde 12 arsa, 2 ev ile avlu ve 2 z-eytin ağacı bırakmıştır. 442,819 puan değerindeki bu mallara karşılık Kuzeyde hiçbir mal alamamıştır.

Başvuru konusu taşınmaz mal Lefkoşa'da Kızılay Mahallesinde Şehit Erol İsmail Sokağında kain olup Pafta/Harita XXI/30 W.2, Ada C, parsel 1032 tahtında k-ayıtlı, 1 evlek 2500 ayak kareden ibaret bir arsadır. 234,094 puan değerindeki bu arsa ilgililerce kaynak olarak tespit edilmiş ve 7. Kaynak paketinde 69 sıra numarası ile ilân edilmiştir.

Mezkûr kaynağa hem Müsetdi, hem de Yusuf Özgökalp Terekesi Terek-e İdare Memurları müracaatta bulunmuşlardır.

Müracaatları değerlendiren Müstedaaleyh No 2 İskân Bakanlığına bağlı Müstedaaleyh No 1 Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonu, 14.3.1988 tarihinde bu konuda bir karar vermiştir. Mahkemeye emare 12 olarak s-unulan bu karar aynen şöyledir:

"LEFKOŞA
KIZILAY
Şht. Erol İsmail Sk.
KONU: Harita: XXI.30.W2 Bl. C Parsel 1032

Karar: Pafta/Parsel numarası yukarıda verilen arsanın Yusuf İ. Özkök Alp'a verilemsine karar verildi."

Müstedaaleyh No 1, 31.3.1988 tarihi-nde Müstedaaleyh No 3 Lefkoşa Kaza Tapu Dairesi Müdürlüğüne emare 13 yazıyı yazmış ve hak sahibine mezkûr arsanın kesin tasarruf belgesinin verilmesini istemiştir.

-Müteakiben, gerekli işlemler yapılmış ve 7.4.1988 tarihinde arsanın 346 numaralı kesin tasarruf belgesi Yusuf Özgökalp Terekesi Tereke İdare Memurları adına çıkarılmıştır.

Bu durumu öğrenen Müstedi, 22.4.1988 tarihinde işbu başvuruyu dosyalayarak Müsted-aaleyhlerce alınan karar ve yapılan işlemlerin Anayasaya, yürürlükteki mevzuata ve özellikle 1983 Öncelikler Tüzüğüne aykırı olduğunu, bunların yetkileri aşılması veya kötüye kullanılması sonucu alındığını, kararın gerekçeden yoksun bulunduğunu iddia etmiş- ve yukarıda belirtilen taleplerde bulunmuştur.

Müstedi avukatı hitabesinde, diğer şeyler meyanında, Müstedaaleyh No 1 tarafından alınan mezkûr kararda gerekçe bulunmadığını, tutanaklarda gerekçe olup olmadığını ve gerekçe olması halinde bunların neler o-lduğu hususlarını öğrenebilmek gayesiyle talimat safhasında Komisyonun toplantı tutanaklarını istediğini, fakat tutanak düzenlenmediği için bunların Mahkemeye sunulmadığını, bu durumda mezkûr kararın gerekçesiz olduğu sonucuna varılması gerektiğini, idare -hukuku prensiplerine göre de gerekçesiz kararların keyfi olduğunu ve bunların Mahkemece iptal edildiğini, bu meselede Müstedaaleyhlerin ayrıca gerekli araştırmayı yapmadıklarını, Müstedinin Lefkoşa'da benzer nitelikli taşınmaz mallar bıraktığını, çünkü Kay-maklı'da terkettiği 2 konutun hakikatte 2 arsa üzerinde oturduğunu, Mü