-D.37/88 YİM 55/84

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkemede
Yargıç Hami Atalay Huzurunda
Anayasanın 152. Maddesi hakkında

Müstedi: Türkiye İş Bankası- A.Ş. Lefkoşa.
- ile -
Müstedaaleyh: KKTC İskân Bakanlığı ve/veya İskân Dairesi Müdürlüğü
vasıtasıyle KKTC, L/şa.
A r a s ı n d a.

Müstedi namına: A. Mithat Berberoğl-u.
Müstedaaleyh namına: Mehmet A. Şefik.
İlgili şahıs namına: Kıvanç M. Rıza - Ali Rıza Görgün.

Yasa Maddesi: 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasası ile KTFD Anayasasının 118. maddesi.

İstemin Özeti: Müstedinin kirasında bulunan işyer-inin devletle olan kira mukavelesinin hitamından itibaren, eşdeğere kaynak olmak üzere ilgili şahsa verilmesini öngören Müstedaaleyh kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilmesi istemi.

OLAY: Fasıl 113 tahtı-nda kayıtlı bir şirket olan Müstediye kira ile Girne'de başvuru konusu iş yeri tahsis edildi. Bilahâre kira sözleşmesinin hitamında iş yerinin eşdeğere kaynak olmak üzere ilgili şahsa kiralanma- sına karar verildi. Başvuru bu karardan yapıldı.

SONUÇ: Müst-edi, İdare Heyeti T.C. vatandaşlarından oluşan ve KTFD'de Fasıl 113 tahtında kayıtlı tüzel kişiliğe haiz bir ortaklıktır. Buna göre 41/77 sayılı Yasasının 3. maddesi gereğince hak sahibi olabilmesi için Türk yurttaşı olması gerekir. Türk yurttaşını ise Yas-a açıkca tarif etmektedir. Türk yurttaşı KTFD Türk yurttaşları demektir. Yönetim Kurulu TC vatandaşlarından oluşan bu tüzel kişiliğin KTFD yurttaşı olması imkân- sızdır. Şirket Ticaret Bakanlığı Şirketler Mukayyitliği'nde Yabancı Tüzel kişi statüsünde kayı-tlı bir şirkettir. Bundan hareketle "hak sahibi" kapsamına girmemektedir. Hak sahibi olmadığına göre meşru menfaatinden de söz edilemez.
Başvuru redolunur.

Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
YİM 99/78 sayılı Teki M. Bodamyalızade ile Maliye Bakanlı-ğı, Personel Dairesi arasındaki Yüksek İdare Mahkemesi kararı.

H Ü K Ü M

Müstedi 21.6.1984 tarihinde yaptığı başvuru ile Girne'de halen Müstedinin kullanımında bulunan Hürriyet Caddesi, 28 D. numaralı işyerinin Müstedi ile Devlet Emlâk ve Malzeme Dair-esi arasında mevcut kira mukavelesinin hitamından itibaren eşdeğere kaynak olmak üzere ilgili şahıs olan Lefkoşa'lı Berin Ali Riza'ya verilmesi Müstedaaleyhçe uygun görülen karar veya işlemin hükümsüz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına karar v-erilmesini istemektedir.

Müstedi başvurusunu KTFD Anayasasının 118. maddesine dayandırmış- tır. Müstedi, ayrıca bu başvurunun 27/82 sayılı yasa ile değiştirilmiş olan 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasası hükümlerine dayandırmış- tır-.

Müstedi başvurusunda Türkiye'de kurulmuş, Fasıl 113 Şirketler Yasası uyarınca Kıbrıs'ta kaydedilen ve Şirketler Mukayyitliğince tescil edilmiş bir kurum olup tüzel kişiliğe sahip olduğunu, askeri bakımdan sakıncalı görülen bir taşınmaz malın sahibi old-uğunu, 1977 yılında Girne'de bir şube açma kararını verdiğinde İskân Bakanlığına müracaat ederek, Hürriyet Caddesi No.77'de kâin işyerinin tahsisini istediğini, İDK. (İnceleme ve Dağıtım Komisyonu)'nun 5.4.1977 tarihli kararı ile söz konusu binanın kira mu-kabilinde kendilerine tahsis edildiğini, 1 Mayıs 1977'den beri söz konusu işyerini akdi kiracı olarak tasarruflarında bulundurduklarını, kira müddetinin 30.4.1985 tarihine kadar yenilenmiş olduğunu ancak İskân Bakanlığı tarafından söz konusu taşınmaz malın- Lefkoşa'lı Berin Ali Riza adında bir şahsa 30.4.1984 tarihinden itibaren eşdeğere kaynak olmak üzere verilmesinin uygun görüldüğünü, bunun bir tahsis olmadığını, müstedinin Mağusa Tapu Dairesine kaydettirdiği İTEM 13 forması uyarınca verilmesi gereken T c-etvelini henüz alamadığını ve puan durumunu da bilmediğini, Berin Ali Riza'ya 30.4.1984 tarihinden itibaren verilmesinin uygun görülmesi ifade edilen karar veya işlemin haksız ve mevzuata aykırı olduğunu hak ve menfaatlerini etkilediğini iddia ederek ipta-lini talep etmektedir.

Başvuru ile birlikte Müstedi ayrıca mahkemeden bir ara emri alarak başvuru neticesine kadar söz konusu taşınmaz malın herhangi bir şahısa tahsisinin yapılmaması veya kesin tasarruf belgesi verilmemesi hususunu sağlamıştır.

Gerek -müstedaaleyh ve gerekse ilgili şahıs durumundaki Berin Ali Riza, bu başvuruya karşı itirazname dosyalamışlardır. Müstedaaleyh itiraznamesinde özetle, müstedinin sözkonusu taşınmaz mal üzerindeki yasal tasarrufu ve meşru menfaatinin olmadığını, aralarındaki- kira mukavelesinin sona erdiğini, yasal kiracı olmadığını, 41/77 sayılı Yasa tahtında hak sahibi olmadığını, sözkonusu taşınmaz malın güneyde çok mal bırakmış ve hiçbir şey almamış Berin Ali Riza'ya eşdeğere kaynak olmak üzere verildiğini, Müstedinin ise -güneyde herhangi bir mal varlığı olmadığını belirtmiştir.

İlgili şahıs ise itiraznamesinde iptidai itirazda bulunarak bu itirazlarını A'dan G'ye kadar sıralamıştır. Ayrıca itiraznamesinde hiçbir zaman Müstediye yasal tahsis yapılmadığını, hak sahibi oldu-ğunu, 3 milyon puanı olduğunu ve Müstedinin başvurusunun haksız ve mesnetsiz olduğunu belirtmiştir.

Sözkonusu başvuru 1984 yılında dosyalandığı halde ilgili şahsa tebliğ yapılmaması, ada dışında ve tedavide olması nedeniyle çeşitli ertelemelere uğramıştı-r.

20.9.1988 tarihinde ilgili şahıs tarafından yapılan bir müracaatta, esas başvurunun duruşmasına gidilmesinden önce itirazlarında belirtilen ön itirazların öncelikle görüşülmesi hususu talep edilmiş ve bu istida maksatları için müracaat dinlenmiştir. -Yapılan bu istidaya Müstedi taraf herhangi bir itirazda bulunmamıştır.

Ön itirazların dinlenmesi esnasında istidayı yapan ilgili şahıs avukatı Mahkemeye müracaatta bulunarak ön itirazı yedi sebebe dayandırmakla beraber sadece ön itirazın (G) paragrafının- ele alınıp karar