-D.15/2020 YİM: 54/2018

Yüksek İdare Mahkemesinde
Anayasanın 152. Maddesi Hakkında

Mahkeme Heyeti: Mehmet Türker, Tanju Öncül, Beril Çağdal

Davacı: Osman Yaşar Kanioğulları, Güvercinlik Kavşağı, No:1,
Mağu-sa.

- ile -

Davalı: No.1- Sosyal Sigortalar Dairesi vasıtasıyla KKTC,
Lefkoşa.
No.2- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı vasıtasıyla
KKTC, Lefkoşa.

- A r a s ı n d a

Davacı namına: Avukat Hasan Esendağlı
Davalılar namına: Savcı Yardımcısı Gözde Uğraşın

----------------

K A R A R

Mehmet Türker: Davacı Davalılar aleyhine açtığı dava ile,

- "A- Davalıların ve/veya davalı no:1'in, 1.1.1992
tarihinden itibaren 4H2852302225 sicil numarası
ile davalı no:1 nezdinde kayıtlı olan Melekler
Gece Kulübü isimli işyerinin sahibi ve/veya
işletmecisi olan davacının Dava-lı no:1 nezdindeki
kayıtların davacının konu işyerinin işveren
ve/veya iş sahibi olduğu yönünde düzeltilmesi
yönündeki talebini reddeden ve/veya kabul etmeyen
ve/veya davacının kaydının 25.4.2017 tarihinden
itibaren- mümkün olabileceğini öngören karar
ve/veya işleminin etkisiz ve hükümsüz olduğuna
ve/veya hiçbir sonuç doğuramayacağına ilişkin
bir mahkeme emri ve/veya hükmü,

B- 1.1.1992 tarihinden itibaren 4H2852302225 sicil
numar-ası ile davalı no:1 nezdinde kayıtlı olan
Melekler Gece Kulübü isimli işyerinin sahibi
ve/veya işletmecisi olan davacıyı, işveren
ve/veya iş sahibi ve/veya kendi nam ve hesabına
ve/veya bağımsız çalışan olarak kaydetmemesin-in
ve/veya bu yönde işlem yapmamasının Davalılar
ve/veya davalı no:1 tarafından yapılmaması
gereken bir ihmal olduğuna ve yapılması ihmal
olunan bu işlemin yapılması gerektiğine ilişkin
mahkeme emri ve/veya hükmü,-

C- Bu dava masrafları"

taleplerinde bulunmuştur.

Davanın duruşmasında taraflar herhangi bir tanık celbetmemişlerdir. Mutabakatla 21 adet belgeyi Emare 1-21 olarak ibraz ettikten sonra ihtilafsız olguları Mahkemeye beyan edip akabinde hukuki- argümanlarına ilişkin hitapta bulunmuşlardır.

Tarafların ihtilafsız olgu olarak beyan ettiği hususlar şöyledir:

1. Davacı 23.1.1936 tarihinde doğmuştur. Davacının kimlik
kartı numarası 090567'dir.

2. Davacı, 1.6.1977 tarihinde Kanioğulları LTD-.'de hizmet
akitli olarak çalışmaya başlamış ve adı geçen şirket bu
tarihten 31.12.1988 tarihine değin Davacının sosyal
sigorta primlerini Davalı No:1'e yatırmıştır.

3. 28.10.1992 tarihinde Davalı No:1'in İskele Büro Şefliği
nezdinde Melekler- Gece Kulubü ismi ile 4H28523002225 Sicil
numarasıyla İşyeri, İş Ve Çalışma Bildirgesi Formu
doldurularak işyeri, iş ve çalışma kayıt ve tescili
yapılmıştır.

4. Melekler Gece Kulübü isimli işyerinin tescil edildiği
28.10.1992 tarihinde Dav-acı 56 yaşında idi.

5. Melekler Gece Kulübünün tescil edildiği 28.10.1992
tarihinde Davacı, "Sigortalı İşe İlk veya Tekrar Başlama
Bildirgesi" doldurup Davalı No:1'e sunmamıştır. Davalı
No:1'de böyle bir bildirgenin sunulmasını Davacıdan tal-ep
etmemiştir.

6. 22.7.2005 tarihinde Davalı:1'in Mağusa Bölge Amirliği
nezdinde Melekler Gece Kulübünün 3H2852310987 sicil
numarasıyla işyeri, iş ve çalışma bildirgesi formu
doldurularak işyeri, iş ve çalışma kayıt ve tescili
yapılmı-ştır.

7. 22.7.2005 tarihinde Davacı 69 yaşında idi.

8. 29/2017 sayılı Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar (Değişiklik)
Yasası 25.4.2017 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

9. Davacı Avukatı, 8 Ocak 2018 tarihinde Davalı No.1'e bir
yazı yazarak müracaat-ta bulunmuş ve Davacının geriye dönük
işveren olarak kaydını talep etmiştir.

10. Davalı No:1, 1 Şubat 2018 tarihli yazısı ile Davacı
Avukatının müracaatına cevap vermiş ve talebini
reddetmiştir.

11. Gelir ve Vergi Dairesi'nin kayıtlarına -göre Davacı
1.1.1992 tarihinden yazı tarihine kadar Gece Kulübü

İşletmecisi (Melekler Gece Kulübü) olarak faaliyet
gösterdiğini Daireye beyan etmiştir.

12. "Melekler Gece Kulübü" isminde bir şirket ve/veya tüzel
kişilik bulunma-maktadır.

İNCELEME
Davacı, Mağusa'da Davalı No.1 nezdinde 1/1/1992 tarihinden beri Melekler Gece Kulübü olarak 4H28522302225 Sicil Numarası ile kayıtlı işyerinin sahibi ve işletmecisi olduğunu iddia ile, konu işyerinin işvereni ve iş sahibi olması ne-deniyle Davalı No.1 nezdindeki kayıtların, bu işyerinin işveren ve/veya sahibi olduğu yönünde düzeltilmesi ve Davalı No.1 tarafından sigortalı sayılması gerektiğini ileri sürmektedir.

Davalı, ise Davacının işveren olarak çalıştığını kanıtlaması halin-de 29/2017 sayılı Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar (Değişiklik) Yasası'nın 2. maddesi gereğince ancak Değişiklik Yasası'nın yürürlük tarihi olan 25/4/2017 tarihinden itibaren işveren olarak kaydedilebileceğini belirterek Davacının 1/1/1992 tarihinden itibaren- işveren olarak kabul edilip kaydının yapılmasının ve sigortalı sayılmasının yasal olarak mümkün olmadığını ileri sürmektedir.

Davalı No.1, 1/1/1992 tarihinde İskele Şubesi nezdinde Melekler Gece Kulübü ismi altında Davacı tarafından bir işyeri kay-dı yapılmasına rağmen Davacının bu tarihte işe başlama bildirimi yapmadığını, bu nedenle işveren veya iş sahibi olarak tescil edilmesine ve sigortalı sayılmasına yasal olanak bulunmadığını, 22/7/2005 tarihinde ise aynı isim altında bu işyerinin Mağusa Şube-sinde yeniden tescil edilmesine ve Davacının da işe başlama bildiriminde bulunmasına rağmen bu tarihte Davacı 65 yaşın üstünde 69 yaşında olduğu nedeniyle 16/1976 sayılı Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasası'nın o tarihteki hükümlerine göre Davacının işvere-n olarak sigortalanamayacağını ancak, çalıştığını kanıtlaması halinde 29/2017 sayılı Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar (Değişiklik) Yasası'nın yürürlüğe girdiği 25/4/2017 tarihinden itibaren işveren olarak sigorta kaydının yapılabileceği nedenleriyle Davacının- davasındaki taleplerinin reddedilmesini talep etmektedir.

Davacı ve Davalılar iddialarını 16/1976 sayılı Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasası'nın atıfta bulundukları maddelerine ve bu Yasa altında çıkarılmış 1977 Sosyal Sigortalar (Sigorta işlemler-i) Yönetmeliğine dayandırmışlardır.

Tarafların iddialarına dayanak yaptığı 16/1976 sayılı Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasası'nın 4., 5., 6., 8., 10. ve 11. maddelerini kararımıza aktarmayı, yönetmelik maddelerine ise yeri geldikce değinmeyi veya g-erektiği oranda kararın akışı içinde aktarmayı ihtilafın anlaşılması ve çözümü için uygun bulduk.
"Kapsam
3,9/19814.Aşağıda yazılı kişiler bu Yasaya göre sigortalı olurlar:
(1)-Kamu görevleri kadrolarında hizmete alınma şart tasarruflarına dayanarak çalıştırılanlar (Atama veya seçilme suretiyle siyasal görevlerde bulunanlar dahil),
-(2)-bir hizmet veya çıraklık akdine dayanarak çalıştırılanlar (Tarım, Orman ve hayvancılık kesimi dahil),
-(3)-kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlar (Tarım, orman ve hayvancılık kesimi dahil),
-(4)işveren durumundaki Çiftçiler, (Tarım, Ormancılık ve hayvancılık kesimlerinde Ortakçı, yarıcı, müstecir ve benzerleri dahil).
Sigortalı sayılmak veya sayılmamak halleri 5.Bu Yasanın uygulanmasında:
(1)İşverenin ücretsiz çalışan ve 4. madde-nin (3). fıkrasına tabi nitelikte bir işveren veya kendi nam ve hesabına bağımsız çalışan bir kişi gibi sigortalı olmak istemeyen eşi, anası, babası, veya 18 yaşından büyük çocukları,
(2)-ev hizmetlerinde çalışanlardan 4. maddenin (3). fıkrasına tabi nitelikte kendi nam ve hesabına bağımsız çalışan bir kişi gibi sigortalı olmak istemeyenler,
-4,9/1981(3)Askerlik mükellefiyetlerini yerine getirmekte olanlar,
(4)-ceza ve ıslâh evlerine ait işyerlerinde yaptırılan işten dolayı herhangi bir ücret ödenmeden çalıştırılan mahkûmlar
-(5)-sağlık kuruluşlarında işe alıştırılmakta olan hasta veya malûller,
-4,9/1981(6)14 yaşını doldurmamış olanlar ,
29/2017(7) İlk defa sigortalı olduğu zaman altmış beş yaşını doldurmuş olanlar, ve4,9/1981(8)İşyeri merkezi Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dışında bulunup da iki yılı geçmemek üzere geçici görevli o-larak Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetine gönderilen yabancı uyruklular, sigortalı sayılmazlar.Bu maddenin (1) ve (2). fıkralarında belirtilen ve anılan nitelikte bir kişi gibi sigortalı olmak isteyenler bu Yasanın uygulanmasında 4.maddenin (3). fıkrasın-da yazılı kişilerden sayılırlar.İşveren, işveren vekili ve aracılık6.-Bu Yasanın uygulanmasında 4. maddenin (l) ve (2). fıkralarında belirtilen sigortalıları çalıştıran kamu veya özel, yerli veya yabancı, gerçek veya tüzel kişilere "işveren" denir.
-İşveren adına hareket eden ve işin ve işyerinin yönetiminde işveren yetkilerini haiz surette görev alan kimselere "işveren vekili" denir.
Bu.Yasada geçen "işveren" deyimi "işveren vekilini" de kapsar ve "işverenin malî olmayan yükümlerinden dolayı işver-en vekili de sorumludur.
Bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran üçüncü kişiye "aracı" denir.
Sigortalılar üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bununla sözleşme yapmış olsa-lar dahi, bu Yasanın işverene yüklediği mükellefiyetlerden dolayı, aracı olan üçüncü kişi ile birlikte asıl işveren de sorumludur.
Sigortalılığın Başlangıcı ve Sigortalı olma Zorunluluğu
5,9/1981
3,26/1985
2/20128.-Bu Yasanın 4'üncü maddesinin (1)'inci ve (2)'nci fıkralarında belirtilenler, göreve ve işe alınmalarıyla, (3)'üncü ve (4)'üncü fıkralarında belirtilenler de herhangi bir işte çalışmaya başlamalarıyla, kendiliğinden "sigortalı" olurlar. Bu suretle sigorta-lı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.
1 Haziran 1977 tarihinden önce veya sonra kendi nam ve hesabına bağımsız veya işveren olarak, bu Yasanın 4'üncü maddesinin (3)'üncü veya (4)'üncü fıkraları kapsamında sigortalı olmasını gerek-tiren bir işte çalışmakta olduğu halde, bu durumu müfettiş raporları ile daha önceden saptanmamış veya gerekli tescil işlemlerini yaptırmamış veya bu Yasa uyarınca aleyhine yasal kovuşturma işlemi yapılmamış 50 ve daha yukarı yaştaki kişiler sigortalı olma-k için başvurdukları takdirde, daha önce sigortalı olup olmadıklarına ve bu madde kurallarına bakılmaksızın, başvurdukları tarihten en çok 3 yıl geriye dönük sigortalı olabilirler.
Hizmet akitlerine veya toplu sözleşmelere, sosyal sigorta yardım- ve yükümlülüklerini azaltmak veya başkasına devretmek yolunda kurallar konulamaz.
Bu Yasa kapsamına giren sigortalılar, ayrıca kendi yasa veya kurallarına göre işleyen ve bu Yasada belirtilen veya belirtilmeyen yardım veya benzeri hak ve yüküm-lülükler sağlayan diğer kamu veya kamusal nitelikte kurum, kuruluş ve statülere de tabidirler. Bu kurum, kuruluş ve statülerle ilişkileri, kendilerine özgü yasa veya kurallara göre yürütülür. Bu Yasa kapsamına alınmış olmak, anılan kurum, kuruluş ve statü-