-D.2/96 YİM 50/92

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Taner Erginel, Mustafa H. Özkök, Gönül Erönen.

Müstedi: Tansel Fikri, 22 Curlos-s Street Mayfair London WIY 3 HE,
c/o Phileccia Court, 24 - Girne.
ile
Müstedaaleyh: 1. Ekonomi ve Maliye Bakanlığı, KKTC Başsavcılığı
vasıtasıyle, Lefkoşa.
2. KKTC Dışişleri ve Savunma Bakanlığı, KKTC Başsavcılığı
vasıtasıyle, Lefkoş-a.
A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Avukat Fözel Halim.
Müstedaaleyh namına: Kıdemli Savcı Müjgan Irkad.

H Ü K Ü M

Gönül Erönen: Müstedi 20 Mart, 1992 tarihinde dosyaladığı işbu başvuru-su ile özetle:-

Müstedaaleyh (1)'in, Müstedi ile 14 Ocak, 1992 tarih ve E.M.B. 128/70 sayılı yazıda Müstedinin 89,509,587TL emeklilik ikramiyesi üzerinden 22,013,957TL kira kesintisi ile 6,407,510TL kesinti yapılması ile izin haklarının kullanılmasına ya-sal yönden olanak olmadığını öngören karar veya işlemin hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına ve Müstediden yapılan kira kesintisi ile izin hakkı kullanmasına yasal yönden olanak bulunmaması hususundaki ihmalin yapılmaması gere-ktiğine dair karar verilmesini talep etmektedir.

Keza Müstedi, Müstedaaleyh 1'in yürütsel ve yönetsel yetkisini keyfi hareket ederek ilgili mevzuatı uygulamdan kullandığı iddiasında bulunmuştur.

Müstedinin görev süreleri ile ilgili gerçekler Mahkemeye -şöyle sıralanmıştır:-

1970-72 yılları arasında İLO - Kıbrıs Verimlilik Merkezinde görevi,
1975-76 yılında Brüksel Temsilcisi görevi,
1976-81 yıllarında KTC Milletvekili ve bu görev esnasında Maliye Bakanlığı ve Sanayi ve İşletmeler Bakanı görevi,
1981-82 -yıllarında KKTC Dışişleri ve Savunma Bakanlığı Merkez görevi,
1982'den Nisan 1985'e kadar Londra Temsilciliğinde Ticaret Ataşesi görevi,
1985 Nisan 1990 Ekim yılları arasında KKTC Londra Temsilciliği görevi.

Müstedinin ileri sürdüğü diğer olgular özetle ş-öyledir:

Müstedi Londra temsilcisi olarak görevde bulunduğu sırada KKTC'ye ikametgâhda ikamet etmişir. Müstedinin yerine yeni temsilcinin atanması ve Londra'daki görevine başlaması Ocak 1991'de olmuştur. Bu nedenle Müstedinin, Ocak 1991 tarihine kadar ika-metgâhı kullanmasına engel herhangi bir hukuki neden yoktur. Buna rağmen Müstediden ikamet ettiği evin 2 aylık kira bedeli olan 4.000 sterling'in müstedinin emeklilik ikramieysinden kesilmesi idarece keyfi bir işlem olup Müstediyi küçük düşürmektedir. Müst-edinin Londradaki görevi tamamlandığında Müstedaaleyh 2 diğer temsilcilere tanınan ek bir süre görevde kalma talebini reddetmiştir ve müstedi üçlü kararname ile Merkeze çağrılmıştır. Müstedi izinlerini kullanmadığı gibi hak kazandığı 84 günlük izin hakkına- ilaveten 1 yıllık hastalık izninin karşılığı olan 6700 sterling'in kendisine ödenmemesinin de yapılmaası gereken bir ihmal olduğu iddiasında bulunmuştur. Neticede Müstedaaleyh 1'in başvuru sebebi olan karar veya işlemin Müstedinin meşru ve kazanılmış men-faatlerini olumsuz yönde ve doğrudan doğruya etkilediği iddia edilmiştir.

Müstedaaleyh ise bu başvuruya verdiği cevapta dört ayrı ön itirazda bulunmuştur. Müstedaaleyhleri temsil eden Kıdemli Savcı, başvurunun duruşması sırasında yapılan ön itirazların b-aşvuru ile birlikte mütalaâ edilmesi isteğinde bulunmuştur.

Müstedaaleyhin ön itirazları şöyledir:-

1. Müstedi, E-263-90 sayı ve 9.3.90 tarihli Bakanlar Kurulu kararı 15.3.90 tarihli yazı ile öğrendiği nedeni ile, Müdür/Temsilcisi görevinin yasal olara-k sona ereceği tarihin 1990 olduğunu bildiği halde yıllık ödenekli izin haklarını aradaki sürede kullanmayı talep etmemekle veya kullanmamakla, kullanmadığı izin haklarını 1.8.90 tarihinden sonra yasal olarak kullanma talebine hakkı olmadığından bu hususta- meşru menfaatı bulunmamaktadır.

2. Aynı sayı ve aynı tarihli Bakanlar Kurulu kararının içeriğini 15.30.90 tarihinde öğrenmiş olmasına rağmen, başvuruyu yasal süre içerisinde dosyalamadığından başvuru dosyalamak için gerekli 75 günlük hak düşürücü süreyi -geçmiştir.

3. Aynı sayı ve aynı tarihli Bakanlar Kurulu kararı neticesinde 1.8.90 tarihinden itiabren Kamu görevi ile ilişkisinin kesildiğinden ve/veya Ağustos-Eylül 1980 aylarında emeklilik maaşını alıp kabul ettiğinden Müstedi 1.8.90 tarihinden sonra yı-llık ödenekli izin hakkını kullanmayı talep edemez.

4. Müstedinin yasal olarak yurt dışı görevi 8 yılı aşamayacağı ve 8 yıldan sonra Merkezde görevlendirilmesinin de söz konusu olamayacağı ve Bakanlar Kurulu kararının Merkezde görevlendirme ile ilgili kıs-mının yasal yönden geçerli olamayacağından, Müstedinin 1.8.90 tarihinden sornaki sürlerle ilgili talep edebileceği hiçbir meşru menfaatı yoktur.

Müstedaalyhlerin yukarıda belirtilen iptida-ı itirazlarına halel gelmeksizin başvuruya ilişkin diğer itiraz s-ebeplerini şöyle sıralamaktadırlar:- 19/83 sayılı yasanın 21. maddesine göre kamu görevlilerinin dış kuruluşlarda görev süreleri ayrımı yapılmaksızın 4 yıldır. Yasal mevzuata bakıldığında yurt dışı görevi en fazla 8 yıl olabilmektedir. Müstedi Ağustos 82 t-arihinden Ağustos 1990 tarihine kadar yurt dışı kuruluşlarda kesintisiz olarak 8 yıl görev yapmıştır.

Müstedi 19/83 sayılı Dışişleri Dairesi (Kuruluş Görev ve Çalışma Esasları) Yasasının 26. maddesinin şart bendi altında hizmet dışından 53/77 saylı Üst K-ademe Yöneticileri Yasasının öngördüğü üçlü kararname yöntemi ile 1.4.85 tarihinden itiabren atanmıştır. Aynı tarihten itibaren Bakanlar Kurulu müstediyi Londra temsilcisi olarak atadı. Daha sonra müstedinin temsilci görevi müteaddit defalar Bakanlar Kurul-u kararı ile uzatıldı. Bakanlar Kurulu E-263-90 sayı ve 9.3.90 tarihli kararı ile müstedinin Londradaki temsilci görevinin 1.8.90 tarihinde sona erdiğini ve Merkez görevine atanmasına karar vermiştir. Bu karar 15.3.90 tarihli yazı ile Müstedinin bilgisine -getirilmiştir.

Bakanlar Kurulu 22.8.90 tarihli olup müstediyi Ağustos - Eylül 1990 ayları için Londra Temsiciliğinde (Emare 17) yurt dışı görevli sayılması kararı yasa dışı olup hatalı ve mutlak butlanla batıldır. 1.10.1990 tarihinden itibaren müstedinin- yurt dışı görevini Sacit Nereli dervalmıştır. Müteaddit defalar istenilmesine karşın Müstedi, ikamet sorunu olması nedeni ile, temsilci olarak kendisine kiralanan konutu boşaltmayı haksız olarak geciktirmiştir. Bu nedenle kendisinden kira bedeli ödemesi i-stenmiştir. Müstedaaleyhler, Müsetdinin, daha önce talep etmediği için 1.8.90 tarihinden sonra 84 günlük izin hakkını kullanmaya hakkı olmadığını keza 1990 yılı Ekim - Kasım ayları içerisinde iki kez göndermiş olduğu hasta raprorunun sağlık kurulu tarafınd-an tasvip edilmediği cihetle geçersiz olduğunu, 8 yılın hitamında Merkezde görevlendirilmesi yasal almayacağı cihetle herhangi bir menfaat kazandırma-dığından müstedinin başvurusunun masraflarla reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Müstedi başvurunu-n duruşması sırasında şahadet vererek, tanık celp etmemiştir. Müstedaaleyhler de Dışişleri ve Savunma Bakanlığında Bakan Müdürü olan Kemal Münür'ü tanık olarak dinletip başka tanık çağırmamışlardır. taraflar daha sonra Mahkemeye hitapta bulundular.

Müsted-i şahadeti esnasında başvurusunu desteklemek için başka şeyler yanında özetle aşağıdaki beyanlarda bulunmuştur:- 1.8.1990 tarihinde bitecek olan görev süresinin halen yeni temsilcinin atanması nedneiyle 1 Ağustos - 30 Eylül 1990 tarihleri arasındaki iki ay-lık süre için 22.8.1990 tarihli Emare 17 Bakanlar Kurulu kararı ile uzatılmış olduğunu, bu süre içinde aynı maaşı çektiğini ve Emare 18 yazı ile temsilcilik ikametgâhında ikamet etmesinin onaylanmış olduğunu, yeni temsilcinin 1.1.1991'de göreve geldiğini v-e kendisinin de Kasım 1990'da ikametgâhı boşalttığını belirtmiştir. 1990 yılında Körfez olaylarının verdiği bir yıl olduğu bu nedenle görev başında olması gerektiği, herhangi bir izin kullanması mümkün olmadığını belirtmiştir. Ayrıca gerek 20 Temmuz etkin-likleri gerekse Kasım 1990'da kendi şerefine verilen resepsiyonda hazır bulunması ve KKTC'nin en iyi şekilde temsil edilmesinin gerekli olduğunu, uzatılmış olan görev süresinin 30.9.90 tarihinde sona ermekte olduğunu ve 1 Ekim 1990 tarihinden itibaren Tems-ilcilik görevini yeni atamaya kadar Londra Temsiciliğinde bulunan Sacit Nereli'nin devralması hususunda talimat verilmiş olmasına rağmen, ikametgâhta kalıp görevlerine devam etmek zorunda olduğunu belirtmiştir.

Yeni Temsilci atamasının Aralık 1990'da ger-çekleştiğini, evin bir ay boş kaldığı halde devletin kirasını ödemek zorunda olduğunu, gerek mali sorunları, çocukalrının tahsil durumları gerekse sağlık durumu ve başka ev bulmadaki zorluklar da eklendiğine temsilcilik ikametgahını 1.10.1990 tarihinde boş-altma olanağı olmadığını belirtmiştir. Sağlık raporlarının da KKTC Sağlık Kurulunca kabul edilmemesinin kendisini adeta sokağa atmaya yönelik olduğunu ifade etmiştir. Bunun neticesinde istemiyerek 28.10.90 tarihinde emekliye ayrılmak için müracaattta bulun-muştur.

Emeklilik ikramiyesini almak için KKTC'ye kendi gelmediği için 25.7.1991'de eşine verdiğini, iki aylık kira bedelinin sterlingden Türk Lirasına çevrilip 22 milyon 113 bin TL kesintiden sonra emeklilik ikramiyesi olarak kendisine 3960 sterlinge ta-kabül eden 54.860.977 TL ödendiğini belirtmiştir.

Maaşı o günkü kur ile sterlinge dönüştürülerek sterling olarak almakta olduğunu, 18 A baremde bulunduğunu bildiğini, maaşının Türk Lirası olarak hesaplanmış olabileceğini, hayat pahalılığına göre katsayı -ayarlanıp diplomatik ülkede uygarca kalmalarını sağlayan maaşının bordroları sterling ifadesi ile gelmekte olduğunu beyan etmiştir. Teknik konulara vakıf olmadığını ifade eden Müstedi, emekkilik öncesi izinlerini ileriki tarihte kullanabileceğinin bilgisin-e geldiğini, kendisine 82 günlük izinlerinin verilmesi gerektiğini, keza emeklilik ikramiyesinden yapılan iki ayklık kira kesintisinin Sayıştay Başkanının 5.8.1991 tarihli yazısına uymadığı nedeniyle geçersiz olduğunu ileri sürmüştür.

Daha sorna Müstedaa-leyhler lehine şahadet veren Dışişleri ve Savunma Bakanı Müdürü Kemal Münür Müstedinin meselesi ile ilgili kısaca şu hususları Mahkemeye aktarmıştır:-

Dış Temsilciliklerdeki idari işlerin de sahasına girmekte olduğunu belirten tanık, Müstedinin Londra'da-ki görev süresinin "Ticaret Ataşesi" sıfatı ile 1.8.1982'de başladığını ve bu konuya ilişkin kararın Emare 6'da bulunan Bakanlar Kurulu kararı olduğunu, Müstedinin daha sonra 14/85 sayılı yasa altında Kamu Görevi dışında atanmış bir kişi olduğunu, 19/83 sa-yılı yasa altında görev süresinin 4 sene olduğunu, bu sürenin tek tek senelerle ancak 8 seneye kadar uzatılabileceğini, Emare 9 ile Emare 12'nin de Müstedi ile ilgili uzatmanın örneklerinden olduğunu, keza Emare 12'ye ilişik E-263-90 sayılı Bakanlar Kurulu- kararının Faxla Müstediye 16.3.1990 tarihinde bildirildiğini, keza Müdür/Temsilcisi olarak değil de Yurt Dışı görevli olarak "ad hoc" (belirli bir amaç için) görevlendirildiğini yurt dışı görevinde herhangi bir kişinin görevlendirilebileceği, bu şekilde a-tanan kişinin ücretinin gün esasına göre ödendiğini ve Müstedinin yapmakta oduğu görevin belli bir süre için (ad hoc) yerine getirilen görev olduğunu belirtmiştir. Müstedinin bu atama ile İta Amiri olarak görev ifa ettiğini, bunu yaparken Müdür Temsilcisin-in ifa ettiği görevleri yürüttüğünü, dış görevlinin günlüğünün 52 sterling olduğunu, bu rakamın ülkeden ülkeye değiştiğini, Müstediye yapılan ödemelerin günlük esası üzerinden yurt dışına gönderilen kişilere uygulanan harcırah tahtında yapıldığını ancak bu- ilkeler dışında Müstediye Müdür/Temsilcisi olarak ödemeler yapıldığı fark edilince bu durumun düzletildiğini belirtmiştir.

Tanık, Müstedinin yurt dışı görevinin uzatılmasını sağlayacak bir kararın olmadığını, 1.10.1990 tarihinden itibaren tam yetkili ki-şinin, İta Amiri ve vekaleten Müdür/Temsilcisi olarak Sacit Nereli olduğunu, Müstedinin yasal olarak boşaltması gereken teslimi kendisinden istediği halde konutu boşaltmadığını, Devleti, konutu işgal etmekle zarar soktuğu için kira ödemesi gerektiğini, Mü-stedinin ikramiyesinden söz konusu kontun 1990 yılının Ekim ve Kasım ayları kiralarının kesilmesinin uygun gördüğünü, senelik kirası 32000 sterling olan konut kirasının Türk Lirası olarak 4000 sterling karşılığı olan 22.013.957 Türk Lirasının kusur emekili-k ikramiyesinden tahsil edildiğini belirtmiştir.

Keza Tanık devamla, Müstedinin konutu hemen boşaltmış olsa idi, sıkıntının çekilmeyeceği gibi, daha erken bir zamanda bir temsilcinin seçilmiş olabileceğini, yeni Temsilci Reşat Çağlar'ın 18.12.90 tarihli -E-1266-90 sayılı karar ile 2.1.91 tarihinde görevi devraldığını ancak hangi tarihte konuta getirdiğini bilmediğini, Müstedinin izin kullanmak istediği ve kullandırılmadığına ilişkin iddialarına karşılık, Müstedinin böyle bir müracaatının kendilerine gelmed-iğine değinmiştir.

Tanık şahadeti esnasında Müstedinin emeklilik ikramiyesini 1-2 ay içerisinde alması gerektiğini neden bir sene sonra aldığını bilmediğini, Brüksel Temsilcisi Bora Atun'un ne kadar süre sonra Yurt dışında görev yaptığını bilmediğini, a-ncak Bora Atun'un merkeze Kamu Görevlisi olarak döndüğünü, Müstedinin Müdür/Temsilciliği değil, yurt dışı görevlendirillmesinin uzatılması söz konusu olduğunu, Müstedinin atanması sona erdiğinden, merkeze çağrılmasına yasal olanak olmadığını, çağrılmasını-n hata olduğunu, ancak kamu görevinde olnların merkezde göreve dönebileceklerini, Müstedi