-D.28/2014 YİM:48/2014
Yüksek İdare Mahkemesinde
Anayasanın 152.Maddesi Hakkında.
Mahkeme Heyeti: Talât D.Refiker, Ahmet Kalkan, Mehmet Türker.

Davacı:Müzeyyen Yeşilada, Gönyeli-Lefkoşa
-ile-
Davalı:Sosyal Sigortalar -Dairesi Müdürlüğü vasıtasıyla KKTC-
Lefkoşa
A r a s ı n d a.

Davacı namına:Avukat Ali Fevzi Yeşilada
Davalı namına:Kıdemli Savcı İlter Koyuncuoğlu.

---------
K A R A R

Talât D.Refiker:1975 yılında geçici memur statüsü ile kamu görevine giren ve- Değiştirilmiş Şekliyle 16/1976 sayılı Sosyal Sigortalar Yasası'na tabi olmaya başlayan ve Sosyal Sigortalar Dairesine kendisi için prim yatırılmasına karşın, 1.1.1978 tarihinde asaletinin onaylanması ile birlikte muvazzaf tekaüdiyeli olan ve bu statü deği-şikliğine bağlı olarak 1.1.1978 tarihinden itibaren mezkûr Yasaya tabi olmayan Davacı için, geçici memur statüsünde iken 6 ay süre ile Sosyal Sigortalar Dairesine kendisi için prim yatırıldığı, Davacının 20.8.1995 tarihinde devletten emekli olduğu, 2000 yı-lında avukatlık yapmaya başladığı, 29.1.2008 tarihinden itibaren de 6 yıl süre ile Kamu Hizmeti Komisyonu Üyeliği görevinde bulunduğu ve bu süreçte kendisi için 12 yılı aşkın bir süre Sosyal Sigortalar Dairesine prim yatırıldığı ve bu süreye, yani 12 yıla- devlette geçirdiği ve sigortalı olmadığı 18 yıllık hizmet süresinin de ilave edilmesi suretiyle sigortalılık süresinin 37 yıl olarak kabul edilmesi sonucunda, her takvim yılı için ortalama 150 günlük bir yatırımının bulunmadığı bulgusuna varan Davalının, -kendisine yaşlılık aylığı bağlamaması üzerine, Davacı, Davalı aleyhine ikâme ettiği bu davada aşağıda belirtildiği şekilde,

(A)Davacı , 60 yaşını doldurduğu ve 12 yılı aşkın bir süre sosyal sigorta primlerini yatırmış olmasına rağmen, Davalının, Davacını-n yaşlılık aylığı bağlanması talebini reddetmesi hususun-daki Davacıya 29.1.2014 tarihinde veya o tarihlerde Sosyal Sigortalar Dairesi Müdürü tarafından sözlü olarak bildirilen karar ve/veya işleminin yoklukla sakat olduğuna ve/veya hükümsüz ve etkisiz ol-duğuna ve hiçbir sonuç doğuramayacağına dair,
(B)Davalının, Davacının yukarıda (A) paragrafında belirtilen kararından ve/veya işleminden sonra Davacının haklarını mahfuz tutarak talepte bulunmasından sonra Davacıya 30/1996 sayılı Sosyal Güvenlik Kuruml-arına Tabi Hizmetlerin Hesaplanması Yasası altında, 16/1976 sayılı Sosyal Sigortalar Yasasına tabi hizmetlerine karşılık ödenecek maaşı hesaplarken 60 yaşını doldurduktan sonraki süredeki fiili hizmetini ve/veya yatırmış olduğu primleri gözönünde bulundurm-adan sadece 60 yaşını doldurmadan önceki süredeki fiili hizmetini ve/veya yatırmış olduğu primleri gözönünde bulundurarak hesaplaması ve maaşını bu kıstaslar çerçevesinde belirlemesi hususunda ve Davacıya 29.1.2014 tarihinde veya o tarihlerde Sosyal Sigor-talar Dairesi Müdürü tarafından sözlü olarak bildirilen kararının ve/veya işleminin yoklukla sakat olduğuna ve/veya hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve hiçbir sonuç doğuramayacağına dair,
(C)Ahar bir çözüm,
(D)İşbu dava masraflarının Davalı tarafından ö-denmesi
için hüküm verilmesi talebinde bulunmuştur.

Davalı ise, Müdafaa Takririnde ön itiraz olarak, Davacının kendisine, yaşlılık aylığı bağlanması için Davalıya yazılı başvuruda bulunmaması, sözlü olarak yaptığı talebinin ise reddedilmesi hususunda, -Davalının dava konusuna esas teşkil eden idari bir kararı bulunmadığını iddia etmekte ve davanın bu noktadan reddedilmesini talep etmektedir. Davacının iddialarına cevaben de, Davacının 12 yılı aşkın bir süre sigortalı olduğunu, yaşlılık aylığı bağlanmasın-ı istediği tarihten önceki son 5 takvim yılında ise 600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemesini gerçekleştirmiş olduğunu kabul etmekle birlikte, Davacının yıllık ortalama 150 gün prim yatırımı bulunmaması nedeniyle, Davacıya yaşlılık ayl-ığı bağlanmasının yasal olarak mümkün olmadığını ve bu sebeple davanın ret ve iptalini talep etmektedir.

Davanın yapılan duruşmasında taraflar tanık dinletmeyip, Mahkemeye hukuki argümanlarını sunmakla yetinmişlerdir. Hemen belirtmeliyiz ki, Davalı ön it-irazında ısrarlı olmadığından, ön itirazı incelenmeksizin reddolunmuştur.

Kararımızın bundan sonraki bölümünde Değiştirilmiş Şekliyle 16/1976 sayılı Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasası sadece yasa olarak anılacaktır.

Tarafların yukarıda yer alan iddia-larından da görüleceği üzere, Davacının, 60 yaşını dolduran bir sigortalı kadın olarak Sosyal Sigortalar Dairesine 4500 gün civarında yatırım yaptığı, 12 yılı aşkın bir süreden beri sigortalı olduğu ve kendisine yaşlılık aylığı bağlanmasını talep ettiği ta-rihten önceki son 5 takvim yılında 600 günün üzerinde yatırımı bulunduğu Davalı tarafından da kabul edilmesine karşın, Yasa'nın 6'ncı maddesinin (1)'inci fıkrasının (C)bendine göre yıllık ortalama en az 150 gün prim yatırımı olmadığı gerekçesiyle, Davacın-ın yaşlılık aylığı bağlanma istemi, Davalı tarafından reddedilmiştir.

Davalı, mezkûr Yasa maddesi tahtında, Davacının yıllık ortalama en az 150 gün prim yatırmadığı bulgusuna, mezkûr Yasanın 115'inci maddesinde bahsi geçen sigortalılık süresine Davacının- muvazzaf-tekaüdiyeli kamu görevlisi olarak çalıştığı 18 yılı da eklemesi sonucunda vardığını belirtmekte ve bu bağlamda, Yasaya aykırı bir durumun söz konusu olmadığını iddia etmektedir.

Davacı ise, geçici memur olarak çalıştığı süre haricinde, devlette- çalıştığı 18 yıl boyunca Sigorta Yasası'na tabi olmadığını ve buna bağlı olarak da Sosyal Sigortalar Dairesine malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi yatırmadığını, kendisine yaşlılık aylığının bağlanmasında esas alınacak sigortalılık süresinin tespit-inde, devlette çalıştığı sürenin, yani 18 yılın nazar-ı itibara alınmaması gerektiğini ve buna itibar edilmesi halinde, 12 yıllık sigortalı olarak Sosyal Sigortalar Dairesine 4500 gün civarında yatırım yaptığı ve yaşlılık aylığı bağlanmasını talep ettiği t-arihten önceki son 5 takvim yılında da 600 günün üzerinde yatırımı bulunduğu ve buna bağlı olarak yıllık ortalama en az 150 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olması nedeniyle, yaşlılık aylığı almaya hak kazandığını iddia etmektedir.
-
Kararın bu bölümünde, tarafların iddia ve hukuki argümanlarında bahsi geçen Yasa maddelerine temas etmeyi uygun görmekteyim.

Değiştirilmiş Şekliyle 16/1976 sayılı Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasası'nın 4'üncü maddesi şöyledir:

" Kapsam
4.Aşağıda- yazılı kişiler bu Yasaya göre sigortalı olurlar:
(1)Kamu görevleri kadrolarında hizmete alınma şart tasarruflarına dayanarak çalıştırılanlar (Atama veya seçilme suretiyle siyasal görevlerde bulunanlar dahil),
(2)bir hizmet veya çıraklık akdine d-ayanarak çalıştırılanlar (Tarım, Orman ve hayvancılık kesimi dahil),
(3)kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlar (Tarım, orman ve hayvancılık kesimi dahil),
(4)işveren durumundaki Çiftçiler, (Tarım, Ormancılık ve hayvancılık kesimlerinde Ortakçı-, yarıcı, müstecir ve benzerleri dahil)."
Yukarıda yer alan Yasanın (1)'inci paragrafında bahsi geçen şart tasarrufu ise, geçici memur olarak alınan kamu görevlisinin daimi kadroya alınması süreciyle alakalıdır ve geçici memur iken, Sosyal Sigortalar Ya-sası'na göre, Sosyal Sigortalar Dairesine prim ödenmesinin yasal alt yapısı bu madde ile oluşturulmuştur.

Aynı Yasa'nın geçici 5'inci maddesi ise şöyledir:
"5. (1)Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yasa ve kurallarına göre
emeklilik hakkı kazandıran bir i-şte çalışanların, bu işleri itibarıyla bu Yasa kapsamına alınıp alınmamaları
kendi tercihlerine bağlıdır. (2)Bu tercih hakkı sadece emeklilik hakkı veren iş itibarıyla olduğundan, bu Yasa kapsamında sigortalı olması gereken diğer bir iş yapan ve-ya diğer bir işte çalışan kimse, emeklilik hakkı kazandıran işi itibarıyla tercih hakkı bulunduğuna bakılmaksızın, diğer işi itibarıyla sigortalı olmak zorundadır.
(3)(l). Fıkrada öngörülen tercih haklarının nasıl kullanılacağı, Kuzey Kıbrıs -Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisince onaylanacak bir tüzükle saptanır."
Yukarıda yer alan 5(1) maddesinden de görüleceği üzere, emeklilik hakkı kazandıran bir işte çalışanların bu işleri itibarıyla aynı zamanda Sosyal Sigortalar Yasası'na tabi olma z-orunlulukları yoktur, bilâkis bu konuda tercih hakları vardır.

Aynı Yasanın 61 A maddesinin (1)'nci fıkrasının (C) bendi ise aynen şöyledir:

"61 A
(1)................................................
.......................................-.........
(A)................................................
................................................
(B).................................................
.................................................
(C)1.6.1977 tarihinden so-nra bu Yasa altında olmak üzere,
sigortalılık süresi kadınlar için 12 yıldan ve erkekler
için 15 yıldan fazla olanlar- ve yıllık ortalama en az yüz
elli gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi
ödemiş ve yaşlılık aylığı bağlanması isteğinde bulunduğu
tarihten önceki son 5 takvim yılında en az altı yüz gün
malullük, yaşlılık ve ölüm sigortal-arı primi ödenmiş ve 60
yaşını doldurmuş,
olmaları koşuluyla yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanırlar.
.........................................................................................................."

Aynı Yasa'nın 115'inci madde-si şöyledir:

"Sigortalılık
süresi115Malûllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortalarının uygulanmasında nazara alınacak sigortalılık süresinin başlangıcı, sigortalının, bu Yasaya tâbi olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihtir.
Tahsis işlerinde nazara a-lınan sigortalılık süreleri, bu sürenin başlangıç tarihi ile sigortalının tahsis yapılması için yazılı istekte bulunduğu tarih , ölüm sebebiyle tahsis için istekte bulunamayan sigortalılar için de ölüm tarihi arasında geçen süredir."
Davacı, Aralık -1975 tarihinde geçici memur statüsü ile kamu görevine girmesine müteakiben, Değiştirilmiş Şekliyle 16/1976 sayılı Sosyal Sigortalar Yasası'na tabi olarak Sosyal Sigortalar Dairesine kendisi için prim ödenmesine başlanmıştır. 1.1.1978 tarihinde ise asâletin-in onaylanma-sından ve muvazzaf tekaüdiyeli kamu görevlisi statüsüne geçmesinden sonra ise, mezkûr Yasaya tabi olmasının ve malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi ödemesinin sonlandırılmış olduğu ve buna bağlı olarak da, devletteki görev süresi boyunca-, 16/1976 sayılı Sosyal Sigortalar Yasası'na tabi olmadığı görülmektedir.

Yukarıda yer alan 115'inci maddede, sigortalılık süresinin başlangıcının, sigortalının bu yasaya tabi olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarih olduğu belirtildikten sonra, tahsis -işlerinde ise sigortalılık sürelerinin nazar-ı itibara alınacağı vurgulanmaktadır. Sigortalılık süresinin ise, Sosyal Sigortalar Yasası'na tabi olarak, sigorta primi yatırılması gereken süreler olduğuna kuşku yoktur. Dolayısıyla, bu maddeye göre Davacının -devlette çalıştığı 18 yıl boyunca sigortalı olmaması nedeniyle, bu sürenin yani 18 yılın, Davacının sigortalılık süresine ilave edilmesi bu maddeye aykırıdır.

Diğer yandan kadrolu muvazzaf tekaüdiyeli bir kamu görevlisinin kamu görevinin devamı süresinc-e, hem 16/1976 sayılı Sosyal Sigortalar Yasası'na ve hem de emeklilik iştirak payının esas alındığı Emeklilik Yasası'na tabi olmasını zorunlu kılan yasal bir mevzuat bulunmamaktadır. Aksine yukarıda yer alan Yasanın geçici 5'inci maddesinin (1)'inci fıkras-ına göre, ilgili kişilerin bu konuda tercih hakları bulunmaktadır. Dolayısıyla, Davacının 1.1.1978 tarihinde asâletinin onaylanmasından ve muvazzaf tekaüdiyeli kamu görevlisi statüsüne geçmesinden sonra, Değiştirilmiş Şekliyle 16/1976 sayılı Sosyal Sigorta-lar Yasası'na tabi olmadığının, keza tabi olması yönünde de bir istemi olmadığının ve bu bağlamda Sosyal Sigortalar Dairesine malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi ödeme mükellefiyetinin de olmadığının ve buna bağlı olarak, Değiştirilmiş Şekliyle 16/1-976 sayılı Sosyal Sigortalar Yasası'na tabi olmadan ve aksi yönde bir istemde de bulunmadan devlette geçirdiği 18 yıllık hizmet süresinin yaşlılık aylığının tespit edilmesine esas teşkil edecek olan ve mezkûr Yasanın 115'inci maddesinde ifadesini bulan sig-ortalılık süresine dahil edilemeyeceğinin ve bu takdirde mezkûr Yasanın 61 A(1)(C) maddesine göre, yıllık ortalama 150 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olduğunun kabul edilmesiyle ve Davacının 12 yılı aşkın bir süre sigortalı olarak,- Sosyal Sigortalar Dairesine toplam 4500 gün yatırımı bulunması ve yaşlılık aylığı bağlanması isteğinde bulunduğu tarihten önceki son 5 takvim yılında, en az 600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödenmesi sonucunda, 60 yaşını da doldurması n-edeniyle yukarıda yer alan Yasanın 61 A(1)(C) maddesine göre, yaşlılık aylığı almaya hak kazandığı ve buna bağlı olarak Davalının Davacıya yaşlılık aylığı bağlaması gerektiği sonucuna varmaktayız. Bu bağlamda ise, Talep Takririnin (A) paragrafı gereğince h-üküm verilmesi gerekmektedir.
Davacının Talep Takririnin (B) paragrafındaki talebine gelince:
Talep Takririnin talep kısmından da görüleceği üzere, Davacının Talep Takririnin (B) paragrafındaki talebinin,(A) paragrafındaki talebinin Davalı tarafından ka-bul edilmemesi sonucunda oluştuğu ve yukarıda belirtilenler ışığında ise, Talep Takririnin (A) paragrafı gereğince, Davacı lehine karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından, Davacının (B) paragrafındaki talebinin ayrıca incelenmesine gerek kalmaksızı-n ret ve iptal edilmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla, yukarıda belirtilenler ışığında, Talep Takririnin (A) paragrafı gereğince, Davacının yaşlılık aylığı bağlanması talebinin reddedilmesine ilişkin olan ve Davacıya 29.1.2014 tarihinde veya o tarihlerde Da-valı veya Davalının Müdürü tarafından sözlü olarak bildirilen kararın hükümsüz, etkisiz olduğuna ve hiçbir sonuç doğuramayacağına karar verilir.

Davacının (B) paragrafındaki talebi ise ret ve iptal edilir.

Talep Takririnin (D) paragrafı gereğince, Muka-yyit tarafından tesbit edilecek dava masraflarının ise, Davalı tarafından ödenmesine emir verilir.

Ahmet Kalkan : Davacı, Davalı tarafından yaşlılık aylığı bağlanması talebinin reddedilmesi üzerine, bu davayı dosyaladı.
Davacının talepleri aynen şöyledi-r.
TALEP:
Davacı 60 yaşını doldurduğu ve 12 yılı aşkın bir süre sosyal sigorta primlerini yatırmış olmasına rağmen, Davalının, Davacının yaşlılık aylığı bağlanması talebini reddetmesi hususundaki Davacıya 29.1.2014 tarihinde veya o tarihlerde Sosyal Sigor-talar Dairesi Müdürü tarafından sözlü olarak bildirilen karar ve/veya işleminin yoklukla sakat olduğuna ve/veya hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve hiçbir sonuç doğurmayacağına dair bir Mahkeme Hükmü,
Davalının, Davacının yukarıda A paragrafında belirtilen ka-rarından ve/veya işleminden sonra Davacının haklarını mahfuz tutarak talepte bulunmasından sonra Davacıya 30/1996 Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Hizmetlerin Hesaplanması Yasası altında, 16/1976 sayılı Sosyal Sigortalar Yasası'na tabi hizmetlerine karşılı-k ödenecek maaşı hesaplarken 60 yaşını doldurduktan sonraki süredeki fiili hizmetini ve/veya yatırmış olduğu primleri gözönünde bulundurmadan sadece 60 yaşını doldurmadan önceki süredeki fiili hizmetini ve/veya yatırmış olduğu primleri gözönünde bulundurar-ak hesaplaması ve maaşını bu kıstaslar çerçevesinde belirlemesi hususunda ve Davacıya 29.1.2014 tarihinde veya o tarihlerde Sosyal Sigortalar Dairesi Müdürü tarafından sözlü olarak bildirilen kararın ve/veya işleminin yoklukla sakat olduğuna ve/veya hüküms-üz ve etkisiz olduğuna ve hiçbir sonuç doğurmayacağına dair bir mahkeme hükmü.

TALEP TAKRİRİ:
Davacı, Talep Takririnde, davasını dayandırdığı hukuki esasları belirttikten sonra, özetle, 15.4.1949 doğumlu olduğunu, Ankara Hukuk Fakültesinden mezun, Baro-ya kayıtlı bir avukat olduğunu, 1975 tarihinde geçici memur statüsü ile kamu görevine girdiğini, 1.1.1978 tarihinde asaleti onaylanmadan önce 6 ay süre ile sosyal sigortalara prim yatırdığını, asaleti onaylandıktan sonra muvazzaf tekaüdiyeli statüde olduğu-ndan prim yatırmadığını, 20.8.1995 tarihinde emekli olduğunu, 2000 yılında avukatlık yapmaya başladığını, Sosyal Sigortalar Dairesine 10.3.2002 tarihinden itibaren prim yatırmaya başladığını, 29.1.2008 tarihinde Cumhurbaşkanı tarafından 6 yıllığına Kamu Hi-zmeti Komisyonu üyeliğine atandığını, bu sürede Sosyal Sigortalara prim yatırmaya devam ettiğini, 60 yaşını doldurduğunda, 12 yılı aşkın bir süre prim yatırdığını, bu nedenle de yaşlılık aylığı bağlanması için müracaat ettiğini, 1977 mevcut ilk kayıt tarih-i ile 2014 yılı arasındaki sürede her yıl için ortalama 150 günlük bir yatırımının bulunmadığ