- YİM 48/82
D.8/83

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan

Yüksek Mahkeme Huzurunda

Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi, Aziz Altay.

Anayasanın 118. Maddesi hakkında.

Müstedi: İsmail Tuna, Muhaceret Dairesi, Lefkoşa.

- il-e -

Müstedaaleyh: Motorlu Araçlar Mukayyitliği vasıtasıyle Ekonomi ve Maliye Bakanlığı, Lefkoşa.

A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Cahit Yılmazoğlu ve Ahmet Kalkan.
Müstedaaleyh namına: Yaşar Boran.

Yasa Maddesi: 1923 Motorlu Araçlar Ni-zamnamesi, 1930 Motorlu Araçlar Nizamnamesi, 1951 Motorlu Araçlar ve Yol Trafik Nizamnamesi, 1959 Motorlu Araçlar ve Yol Trafik Nizamnamesi ve 1974 Motorlu Araçlar ve Yol Trafik Nizamnamesinin ZS(2)(b) ve (c) maddeleri.

İstemin Özeti: Müstedinin sağır ol-ması nedeni ile kendisine ehliyet verilmemesi konusunda Müstedaaleyhin aldığı kararın veya işlemin hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilmesi istemi.

OLAY: Fakülte 1. sınıftayken tamamen sağır olan Müstedi üniversi-teyi bitirdi. Kamu görevlisi olarak çalışmakta iken sürüş ehliyeti almak için müracaat etti. Müstedaaleyh Müstediye sağır olması nedeni ile ehliyet verilemeyeceğini bildirdi.

SONUÇ: 1974'de yürürlüğe giren Motorlu Araçlar ve Yol Trafik Nizamnamesinin 28(-2)(b) maddesi sağırlık için özel bir kural getirmiş bulunmaktadır. Mukayyit belli bir aracı sürmek yeteneğine sahip olduğuna kanaat getirdiği kişiye münasip şartlar koymak süretiyle sürüş ehliyeti verebilir.
Bu durumda Müstedaaleyhin, Müstedinin sürüş ehli-yeti alamayacağı doğrultusundaki kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilir.

HÜKÜM

Salih S. Dayıoğlu: Müstedi 35 yaşında olup tamamen sağırdır. İşitme yeteneğini Mühendislik Fakültesinin 1. sınıfındayken y-itiren müstedinin konuşma yeteneği ise normaldir. Müstedi dudak hareketlerinden muhatabı ile konuşup anlaşabilir. Müstedi işitme yeteneğini kaybettiği halde 1974 yılında Ankara Ortadoğu Teknik Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği bölümünden iyi derece ile mez-un olmuş ve daha sonra bu alanda masterliğini yapmıştır. Müstedi halen Muhaceret Dairesinde kamu görevlisi olarak çalışmaktadır.

28.9.1981 tarihinde motorlu taşıt aracı sürüş ehliyeti için matbu dilekçeyi dolduran müstedi (D) sınıfında öğrenci ehliyeti al-abilmek için motorlu araçlar mukayyitliğine müracaatta bulundu. Müstedinin sağır olduğu gerekçesi ve gerçeği karşısında ona talep ettiği öğrenci ehliyeti verilmedi. Daha sonra 23 Şubat 1982 tarihinde Motorlu Araçlar Mukayyitliğine ve Ekonomi ve Maliye Baka-nlığına müracaatta bulunan müstedi mukayyidin dikkatini 1974 Motorlu Araçlar ve Yol Trafik Nizamnamesinin 28(2)(b) ve (c) maddelerine çekti ve bunlar ışığında gerekenin yapılmasını istedi. Ekonomi ve Maliye Bakanı müstediye gönderdiği 29 Mart 1982 tarihli -bir yazı ile sağır olması nedeniyle kendisine ehliyet verilemeyeceğini bildirdi. Bunun üzerine işbu başvuruyu dosyalayan müstedi kendisine talep ettiği şekilde ehliyet verilmemesi doğrultusunda alınan kararın veya işlemin hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve he-rhangi bir sonuç doğuramayacağına karar verilmesini istedi.

Müstedi sürüş ehliyetlerini düzenleyen 1974 Motorlu Araçlar ve Yol Trafik Nizamnamesinin sağırlığı bir engel olarak görmediğini, müstedaaleyh tarafından bulunan savcı ise ilgili Nizamnamenin sağı-rlığı bir engel olarak gördüğünü iddia ettiler.

Sürüş ehliyetleri ile ilgili Nizamnamelerin özet bir tarihçesini yapmakta yarar görüyoruz. Araştırdığımız kadarıyle 1923 Motorlu Araçlar Nizamnamesi ve onu ilga eden 1930 Motorlu Araçlar Nizamnamesi sürüş eh-liyetinin isdarında böyle bir ehliyeti almak için müracaat eden şahısta belirli sakatlık veya hastalık aramamakta idi. Sadece böyle bir ehliyet için müracaat eden kişi Mukayyidi onun sağlam ve yetenekli bir kişi olduğu hususunda tatmin ettiği takdirde ehli-yet almaya hak kazanırdı.

Sürüş ehliyeti almak için müracaatcıda akli ve bedeni sakatlık olup olmadığı ilk defa 1951'de yürürlüğe giren ve 1930 Nizamnamesini ilga eden 1951 Motorlu Araçlar Nizamnamesidir. Bu Nizamnamenin 30. maddesdi aynen şöyledir:

"30.- The Registrar shall not issue a driving licence to any person unless satisfied that the physique, vision, hearing, and bodily and mental fitness of the applicant are such as to warrant the issue of a driving licence, and the Registrar may require the prod-uction of a medical certificate or recent date in order to satisfy himself that a person is fıt to be the holder of a driving li-cence:
Provided that if a licence is refused under this regulation, the applicant may claim to be subjected to a test as to his fitness or ability to drive a motor car of a particular class or description, or a motor car of a particular form of constructio-n, or a motor car of a particular form of construction and design, and if the passes such test and is not otherwise disqualified a licence may be issued to him in respect of the class or type or motor car for which he has been success fully tested."

-Yukarıda alıntısı yapılan Nizamnameden de görülebileceği gibi Mukayyidin müracaat sahibinin işitme yeteneği hakkında