-D.33/92 YİM 44/88

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Niyazi F. Korkut, Aziz Altay, Özkan Tunçağ

Müstedi: Hüseyin İsmail, 26 Salamis Yolu,- Mağusa.
ile
Müstedaaleyh: 1. İskân Bakanlığı vas. KKTC, Lefkoşa.
2. Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonu
ve/veya Komisyonları vas. KKTC, Lefkoşa.
3. Girne Kaza Tapu Dairesi vas. KKTC, Lefkoşa.
4. Maliye ve Gümrükler Bakanlığı (Emlâk v-e
Malzeme Dairesi) vas. KKTC, Lefkoşa.
A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Av. Fuat Veziroğlu adına Av. Ömer Adal.
Müstedaaleyhler namına: Kd. Savcı Mehmet Şefik.
İlgili şahı-s namına: Av. Güner Çakın.

Yasa Maddesi:

İstemin Özeti: Başvuru konusu arsanın ilgili şahsa verilmesine ilişkin işlemlerin, ilgili şahıs adına Tapu Dairesinde kayıt yapılması ile ilgili işlemlerin ve/veya kiralanmasına ilişkin işlemlerin tamamen hüküms-üz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilir.

OLAY: Beş dönümlük tek bir parça olan taşınmaz malın tahsis sahibi Müstedi leyhine feragat ettiğinden, konu parsel Müstediye kiralandı. Girne Belediyesi dışında bulunan taşınmaz m-alın tümü yasal engeller nedeni ile Müstediye kesin tasarruf olarak verilmeyip, ifraz yapılmak sureti ile sahil şeridi dışında kalan bölümünün kesin tasarrufu Müstediye verildi.
Bir süre sonra ayrılan bölümün ilgili şahsa kiralandığını öğrenen Müstedi -işbu başvuruyu dosyaladı.

SONUÇ: Gerek ilgili şahsın gerekse Müstedinin güneydeki taşınmaz mallarının puanları başvuru konusu araziyi rahatça karşılayabilecek durumdadır. Müstedinin ilgili şahsa nazaran önceliği olduğu söylenemez. Meşru menfaatinin etkile-ndiğini kanıtlayamayan Müstedinin yapılan tahsis işleminin yasal olup olmadığını yakınma konusu yapamaz. Müstedinin meşru menfaati olmadığı ve doğrudan doğruya etkilemediği nazarı dikkate alınarak reddolunur.

Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
YİM 49/-77 sayılı Yüksek İdare Mahkemesi kararı.
YİM 3/84 sayılı Yüksek İdare Mahkemesi kararı.
YİM 147/86 (D.4/89) sayılı Yüksek İdare Mahkemesi kararı.
YİM 203/87 (D.35/89) sayılı Yüksek İdare Mahkemesi kararı.
YİM 42/87 (D.34/89) sayılı Yüksek İdare Mahkemesi k-ararı.
YİM 56/89 (D.2/92) sayılı Yüksek İdare Mahkemesi kararı.
YİM/İstinaf 14/87 sayılı Yüksek İdare Mahkemesi kararı.

Atıfta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
Sıddık Sami Onar, İdare Hukukunun Umumi Esasları, 2. baskı cilt III, s1780-81-82.
Zaim Necatigil -KKTC'de Yönetim Hukuku ve Anayasa Yargısı (1986) s.35.

H Ü K Ü M

Niyazi F. Korkut: Müstedi eşdeğer mal açısından hak sahibi olup İstanbul'da ikamet etmektedir.

Müstedinin işbu başvuru altında istemi,

"a)- Müstedaaleyhler tarafından ve/v-eya M/aleyh No.1 ve/veya No.2 ve/veya No.3 ve/veya No.4 tarafından alınan ve Girne Kazasına bağlı Ozanköy'de Villurea ve/veya Vilurka mevkiinde kâin, XII pafta, 23.W.2 Harita ve 30/1 parsel numaralı taşınmaz malın eşedeğer mal olarak müstediden başka bir- kimseye ve/veya üçüncü bir kişiye ve/veya herhangi bir ilgili şahsa ve/veya Güner Necat'a verilm-e-sine ilişkin karar ve/veya kararların ve/veya buna ilişkin olarak yapılmış olan işlemlerin tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve/veya herhangi bir sonuç doğurmayacağına dair Mahkemece karar verilmesi ve

b) Yukarıda belirtilen taşınmaz mal için Güner Ne-cat adına düzenlenen kesin tasarruf belgesinin ve/veya buna ilişkin işlemlerin ve/veya mezkûr taşınmaz malın Girne Tapu Dairesinde Güner Necat adına yapılmış olan kaydının ve/veya buna ilişkin işlemlerin tamamen hükümsüz ve/veya etkisiz olduğuna ve/veya he-rhangi bir sonuç doğurmayacağına dair mahkemece karar verilmesi, ve

c) Yukarıda belirtilen taşınmaz malın Güner Necat adına kaydedilmesini sağlamak için yapılmış olan kira işlemlerinin ve/veya buna ilişkin tüm işlemlerin tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğ-una ve/veya herhangi bir sonuç doğurmayacağına dair mahkemece karar verilmesi"

ile ilgilidir.

Bu başvuruda tartışma konusu olmayan olgulara göre 1985 yılı içerisinde başvuruya konu 30 parsel nolu tahminen 5 dönümlük tek bir parça olan taşınmaz malın ta-hsis sahibi Taşkent Karaaziz, Müstedi lehine bir feragatname verdi ve bunun üzerine konu parsel Müstediye kirlandı. Ancak ilgili tarihte Girne Belediyesi sınırları dışında deniz kenarında olan konu taşınmaz malın tümü, yasal engeller nedeni ile, Müstediye -kesin tasarruf olarak verilmeyip konu parsel 30/1 ve 30/2 olarak ifraz edilerek sahil şeridi dışında kalan parsel 30/2 Müstediye Ağustos 1985 tarihinde kesin tasarruf olarak verildi.

Müstedi bilâhare deniz şeridi olarak ayrılan konu 30/1 no'lu parselin G-irne Belediye sınırları içine alınarak ilgili şahsa kiralanıp ona kesin tasarruf olarak verildiğini Mart 1988'de öğrenince bu başvuruyu dosyaladı. Müstedi başvurusunda, sair şeyler yanında, zamanında kendisine tek bir parça olarak kiralanan 30 no'lu parsel-in bir parçası olan konu 30/1 no'lu parseli alabilecek puana sahip olduğunu ancak Müstedaaleyhlerin, daha önceki beyanlarının aksine, konu parseli kanunsuz ve haksız olarak kaynak paketine koymadan ilgili şahsa verdiklerini ileri sürdü.

Müstedaaleyhler i-se dosyalamış oldukları itiraznamede, sair şeyler yanında, Müstedinin başvuruya konu taşınmaz malın kendisine verilmesini gerektirecek herhangi bir hakı bulunmadığını, konu yer için Müstedinin bir müracaatı da bulunmadığı gibi ilgili şahsa nazaran bir önce-liği de olmadığını ileri sürdüler.

İlgili şahıs tarafından dosyalanan itiraznamede ise, konu yerin Müstedinin yasal tasarrufunda olmayışı nedeni ile meşru bir menfaatinin bulunmadığı, Müstedinin konu yerin kendine icarı yönünde bir müracaatı da olmadığın-a göre olumsuz yönde etkilenen meşru bir menfaatinin söz konusu olamıyacağı, ve konu 30/1 no'lu parselin kendisine verilemiyeceğini Müstedinin 1985 yılı Ağustos ayı içerisinde öğrendiği halde bu başvuruyu anayasal süre içerisinde dosyalamadığına ilişkin ön- itirazlar ileri sürüldü. İlgili şahıs itiraznamesinde, ön itirazlarına halel gelmeksizin, sair şeyler yanında, 30/2 no'lu parselin de Müstediye kaynak paketine konmadan verildiğini ve bu nedenle bu hususu Müstedinin yakınma konusu yapamıyacağını ve kendis-inin de eşdeğer yönünden hak sahibi olup Müstedinin kendisine karşı bir önceliği bulunmadığını ileri sürdü.

Başvurunun duruşmasında Müstedi şahadet vererek, sair şeyler yanında, Ozanköy'lü Taşkent Karaaziz'in tek bir parça olan parsel 30 ile ilgili olara-k lehine bir feragatname vermesi üzerine parsel 30'un kendisine kiralandığını ancak işlemlerin son aşamasında o zamanki İskân Dairesi Müdürünün mevcut yasal durum nedeni ile bu parselden 100 metrelik bir sahil şeridi ayrılacağını ve bu ayrılan kısımdan her-kesin yararlanacağını ve ileride yasal durumun değişmesi halinde bu ayrılan kısımdan herkesin yararlanacağını ve ileride yasal durumun değişmesi halinde bu parçanın da yine kendisine verileceğini söyleyerek deniz şeridinin parsel 30/1 olarak ayrıldığını fa-kat daha sonra Kıbrıs'a gelişinde, tahminen 15.3.1988'de, deniz şeridi olark ayrılan bu parselin, pakete konmadan, ilgili şahsa verildiğini öğrenip bu başvuruyu dosyaladığını, konu yer pakete konsa idi kendisinin de müracaat edebileceğini, sahil şeridi diy-e ayrılarak kendisine verilmeyen konu parselin daha sonra pakete konmadan ilgili şahsa verileceğini ilk baştan bilse idi bir bütün olarak zamanında kendisine kiralanan 30 no'lu parselin 30/1 ve 30/2 olarak ifrazına rıza göstermeyeceğini belirtti. Müstedini-n ilgili devrede vekili olarak hareket eden Mehmet Ali Özyalçın da şaahdet vererek şahadetinde, sair şeyler yanında, İskân Dairesi Müdürü ile istişare ettikten sonra o zaman tek bir parça olan parsel 30'un o devredeki tahsisli hak sahibinin Müstedi lehine -feragatname imzalaması üzerine kendisinin Müstedinin vekili olarak konu parsel için ilgili daire ile icar mukavelesi yaptığını, ancak sonradan genel uygulamada sahil şeridi eşdeğer olarak verilmez denerek kendilerine icar edilen parselin 30/1 ve 30/2 diye -ifraz edilerek parsel 30/2 için Müstediye kesin tasarruf verildiğini ve parsel 30/1 için de ileride yasal durumun müsait olması halinde Müstediye verileceğine ilişkin dosyaya kayıt düşüldüğünü belirtti. Müstedi ile vekilinin parsel 30'un bir bütün olarak M-üstediye kiralandığı hususundaki şahadetleri hiçbir şekilde istintaka tabi tutulmamıştır.

Müstedaaleyhler ile ilgili şahıs ise herhangi bir şahadet sunmadılar.

Mahkemeye hitap eden Müstedi avukatı, sair şeyler yanında, Müstedinin eşdeğer açısından hak -sahibi olduğunu, başvuruya konu taşınmaz malı almaya yetebilecek puanı bulunduğunu, önceleri 5 dönümlük tek bir parça olan konu taşınmaz malın tahsisli hak sahibinin lehine feragatname imzalaması üzerine konu parselin Müstediye kiralandığını, sonradan konu- parselin ifraz edilerek ikiye bölündüğünü, ikiye bölünenlerden parsel 30/2 olarak yeniden numaralanan kısmın kesin tasarruf olarak Müstediye verildiğini, parsel 30/1 olan öteki parçanın ise, yasal engel nedeni ile kimseye verilemeyeceğinin söylendiğini ve- Müstedinin de bu hususu makul karşıladığını, ancak konu parsel 30/1'in daha sonra Müstediden habersiz ilgili şahsa kiralanıp 17.12.1987'de ona kesin tasarruf olarak verildiğini, Müstedinin bu durumu Mart 1988'de öğrenip ayni ay içerisinde bu başvuruyu dos-yaladığını vurguladıktan sonra: (i) ilgili şahsa kesin tasarrufun verildiğini Mart 1988'de öğrenip bu işlem aleyhine süresi içerisinde başvuru dosyaladıklarına göre anayasal süre ile ilgili ön itirazın ileri gidemeyeceğini, (ii) meşru menfaatın ise her mes-elenin özelliğine göre değişken olup mevcut olgular çerçevesinde Müstedinin meşru menfaatı bulunduğunu, (iii) ilgili şahsa kiralanma işleminin kanunsuz olup konu parselin pakete konularak verilmesi gerektiğini, (iv) Müstediye verilen parsel 30/2'nin ise bu- başvurunun konusu olmadığını ve konu parselin verilmesi ile ilgili işlem Mahkeme tarafından bozulmadığı sürece meşru olduğunu, (v) paket dışında verilen malların meşrulaştırılmasına ilişkin yasal düzenleme yapılmasına karşın bu düzenleme ışığında ilgili ş-ahsa verilen konu parselin değerlendirilip onaylandığına ilişkin şahadet sunulmadığını, (vi) konu parselin ilgili şahsa kiralanmasına ilişkin kararın da geçersiz oluşu nedeni ile geçersiz olduğunu, ve (vii) Müstedi ile tanığının şahadetlerini tekip edici h-erhangi bir şahadet çağırlmadığına göre de bu şahadetlerden görüleceği gibi Müstedaaleyhlerin konu parseli ilgili şahsa verirken gerekli araştırma yapmadıklarının belli olduğunu ileri sürdü.

Müstedaaleyhler adına Mahkemeye hitap eden Savcı ise hitabında,- sair şeyler yanında, Müstedinin meşru bir menfaatı olabilmesi için konu parsel ile ilgili bir alakası olması ve bunun da hukuki bir durumdan kaynaklanması gerektiğini, halbuki Müstedinin konu parsel ile ilgisinin hukuki bir duruma dayanmadığını ve ilgili -şahsa konu parselin verilme yönteminin de aksak olduğunu ancak meşru menfaatı olmadığı için Müstedinin bu hususu konu yapamayacağını savundu.
İlgili şahıs avukatı ise hitabında, sair şeyler yanında, aksi kanıtlanana dek alınan bir yönetsel kararın doğru o-lduğunu, bu husustaki ispat yükümlülüğünün de iddiayı yapana ait olduğunu ve konu parsel ile ilgili olarak icar mukavelesi sunduklarını ve konu parsel ilgili şahsa kiralandığı tarihte Müstediye icarlı olmadığını, bu nedenle Müstedinin konu parsel ile ilgil-i meşru bir menfaati bulunmadığını ve ortada bir yetki gasbı ya da yetkiyi kötüye kullanma bulunmadığını ileri sürdü.

Özetlenen olgulardan da görülebileceği gibi ilgili şahıs itiraznamesinde bazı ön itirazlarda bulunmuştur. Bu nedenle öncelikle bu ön iti-razları ele alıp incelemeyi uygun buldum.

İlgili şahsın birinci ön itirazı Müstedinin konu parselle ilgili yasal tasarrufu o