-D.3/85YİM 434/83
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.

Mahkeme Heyeti:Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu, IV. Ergin Salâhi.
Anayasanın ll8. Maddesi hakkında.

Müstedi: Atun Ltd. Mağusa
-
ile

Müstedaaleyh:Ekonomi ve Maliye 8akanlığı (Gümrük ve Rüsumat Daizesi vas.) KKTC, Lefkoşa.

Arasında.

Müstedi namına: Hasan Sözmener ve Gencay Kanuni. Müstedaaleyh namına: Yaşar Boran.

Yasa Maddesi: 6/78 sayılı Gümrük İstihsal Vergileri Tarife Yas-ası.

İstemin Özeti: Müstedaaleyhin Müstedinin ithal etmiş olduğu kalemtraş veya kalem açacağının hediyelik eşya olaxak sınıflandırılarak bu şekilde gümrük vergisine tabi tutulmasına dair olan kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve hiçbir sonuç doğurmay-acağına karar verilmesi istemi.

OLAY: Gerekli tüm muameleleri yaptıktan ve izinleri aldıktan sonra 316 düzine kalemtraş ithal eden Müstediye, kırtasiye cinsi eşyalar sınıfına dahil edilerek ona. göre gümrük vergisi uygulanmıştır. Bilahâre Gümrük ve Rusuma-t Dairesi Müdürü örneklerini gördüğü kalemtraşları, süs eşyası veya hediyelik eşya sınıfında olduğu kanaatına vararak bunu Müstediye bildirdi. Müstedi de protesolu olarak fazla gümrük ödeyerek konu eşyaları gümrükten çıkardı.
Müstedinin bu başvurusunda esa-s yakınma konusu yaptığı karar, Müstedaaleyhin bahse konu eşyaları süs eşyası veya hediyelik eşya olarak nitelendiren karar veya işlemidir.

SONUÇ: Gümrük Müdürünün Gümrük Tarife Yasasının ve özellikle beşinci cetvelin uygulanmasında son derece faydalı ve -uluslararası bir kılavuz niteliğinde olan Brüksel IVomenklatüründen faydalanmadığı kendi şahadetinden de anlaşılmaktadır. Beynelmilel ve ortak olarak kullanılan Brüksel lVomenklatürüne Anavatan Gümrük yetkililerinin verdiği manayı vererek aynı uygulamanın -takip edilmesi daha doğal ve daha akılcı bir değerlendirmedir. Gümrük Müdürü bunları yapmamakla hata etmiştir. Başvuru oy çokluğu ile kabul edilir.

HÜKÜM
Şakir Sıdkı İlkay Başkan: Bu başvuruda ilk hükmü Sayın Yargıç N. Ergin Salahiı verecetir.
N: Ergin- Salahi: Müstedi başvurusu ile müstedaaleyh tarafından alınan ve müste ınin ithal etmiş olduğu takriben 316 düzine kalemtraş veya kalem açacağının hediyelik eşya olarak sınıflandırılmasına ve bu şekilde sınıflandırılarak gümvergisine tabi tutulmasına dair -ola.n takriben 30.9.1983 taxihli kararının veya işleminin hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve hiçbir sonuç doğuramayacağına karar verilmesi isteminde bulundu.

Başvuruda ithal edilen eşyanın miktarı, tarihi ve bu husustaki olgular hususunda taraflar arasında h-erhangi bir ihtilâf yoktur. Özetle, müstedi tüm muameleleri yaptıktan ve izinleri aldıktan sonra Eylül 1983 tarihinde 316 düzine kalemtraş ithal etmiştir. Müstedinin ithal etmiş olduğu bu kalemtraş veya kalem açacakları kırtasiye sınıfından eşyalar olarak -sınıflandırılmış ve %24 gümrük vergisine tabi tutularak 30.9.1983 tarihli ve 518037 numa.ralı makbuz tahtında %24 gümrük vergisi müstediden alınmıştır. İthal edilen eşyayı gösteren Form C2 Emare III olarak ibraz edilmiştir. Emaxe III'ün arka kısmında ithal- edilen bu eşyanın kalemtraş olarak nitelendirildiği ve gümrük muamelelerinin bu şekilde işleme tabi tutulduğu görülmektedir. Bilâhare Gümxük ve Rusumat Dairesi Müdürü aynı günlerde bu ithal edilen kalemtraşların bazı örneklerini görmüş ve bunların 6/78 sa-yılı Gümrük İstihsal Vergileri Tarife Yasasının ilgili cetveli uyarınca kalemtra.ş olmayıp süs eşyası veya hediyelik eşya sınıfında olduğu ve %50 gümrük vergisine tabi tutulduğu kararına varara.k bunu müstediye bildirmiştir. Müstedi de 4.I0.l983 tarihinde -protestolu olarak 518398 numaralı makbuz tahtında %26 oranında ek bir gümrük vergisi ödeyerek konu eşyaları gümrükten kurtarmıştır. Müstedinin iddiasına göre 26 oranında olup 280,946Tı. tutarında olan gümrük vergisi müstediden fazla olarak alınmıştır ve b-ahse konu kalemtraşları süs eşyası veya hediyelik eşya olarak nitelendiren karar veya işlem ha.talıdır ve başvuruda esas yakınma. konusu yapılan karar da bu karardır.
Başvurunun duruşmasında emareler ibraz edildikten sonra müstedi şahit olarak emekli gümrü-k müdürü Necati Ebeoğlu'nu çağırmıştır. Müstedaleyh ise şimdi halen gümrük müdürü bulunan Özay Akif Elder'i şahit olarak çağırmıştır. Necati Ebeoğlu'nun şa.hadetine göre 40 sene gümrük dairesinin birçok kademelerinde çalıştıktan
sonra. Gümrükler Genel Müdü-rlüğünden emekliye ayrılmıştır. Emekliye ayrıldığı sırada 6/78 sayılı Gümrük Vergileri Yasası yürürlükte idi ve yeni çıkarılan yasa altında da tecrübesi vardır. Bu şahit mahkemede kalemtraş ile birlikte küçük dünya küresinden olu an Emare XI, kalemtraş ile- birlikte gramofondan oluşan Emare XII ve minyatür telefondan ve kalemtraştan oluşan Emare XIII'ü tetkik ederek bu emarelerde görülen eşyanın esas itibarı ile kalemtraş olduğunu, kürecik, gramafon ve telefon gibi minyatür kısımlarının bunları cazip kılmak -için konmuş olduğunu ve kendisi gümrük müdürü olmuş olsaydı bun Ş rı kalemtraş olarak nitelendireceğini şahadetinde söylemiştır. Bu ahit bu gibi eşyanın kesin ne olduğuna kara,r verirken gözönünde tutulması gereken faktörün eşyanın ne amaca hizmet etmek iç-in imal edildiği, ne amaç için kullanıldığı veya kullanılabileceğinin ve çift amaçlı olduğu takdirde hangisinin ağırlık kazandığının karar verilirken gözönünde tutulması gerektiğini söyledi. Mahkemede görmüş olduğu Emare XI, XII ve XIII direkt olarak ce ka-lemtraşı olarak nitelendirilmemekle beraber esas amacının kalemtraş olduğunu bu gibi durumlarda 6/78 sayılı Yasaya ekli cetvelde açıkça nitelendirilmeyen bir emtianın ne olduğu veya hangi başlık altında sınıflandırılacağı karara bağlanırken uluslararası kı-lavuz olarak kabul edilen Brüksel Nomenklatürüne baŞvurulması gerektiğini, Brüksel IVomenklatürüne başvurulduğunda ise bu gibi emitanın 82. 93/90 altında kalemtraş olarak mütalâa edilmesi gerektiğini söylemiştir. Yine bu şahide göre cetvelin birden fazla k-ısmı altında mütalâa edilebilecek eşya hususunda karar verirken han i maksada yönelik olduğu ve ne maksat için kullanıldığının a ırlıkgkazandığını vurgulamıştır. Müdafaa şahidi Özay Akif Elder ise 28 yıldan beri gümrük dairesinde çalışan biridir ve 2.5 yıl-dan beri de KKTC Gümrük Müdürlüğünü yapmaktadır. Bu şahit müstedinin ithal ettiği eşyaların tümünün de Emare ll, 12 ve 13'ün benzeri eşyalar oldu unu ve bu eşyaların ilkin kalmetraş olarak 6/78 sayılı Gümrük Vergilendirme Yagsûnın cetvel 82.13.90 altında -kalemtra olarak nitelendirilerek gümrük vergisine tabi tutulduğunu ancak kendisi konuya mutalli oldu undan bunların üzerinde kalemtraş monte edilmiş olmasına rağmen esas olarak süs eşyası olarak nitelendirilmesi gerektiği görüşüne vararak ilgili V. cetvel-in3(e)bendine göre işlem yapılmasına ve bunları süs eşyası veya hediyelik eşya olarak nitelen direrek %50 gümrük vergisine tabi tutulmasına karar vermiş olduğunu söylemiştir.

Önümüzdekibaşvuruda ithal edilen konu eşyanın 6/78 sayılı
Gümrük ve İstihsal V-ergileri Tarife Yasası