-D. 25/2016 YİM: 39/2014

YÜKSEK İDARE MAHKEMESİNDE.
ANAYASANIN 152. MADDESİ HAKKINDA.
Mahkeme Heyeti: Narin F. Şefik, Mehmet Türker, Tanju Öncül.

Davacı: Kıbrıs Türk Öğretmenler S-endikası, Lefkoşa

ile -

Davalı No. 1) Milli Eğitim Bakanlığı vasıtasıyla KKTC,
Lefkoşa
No. 2) Mesleki Teknik Öğretim Dairesi Müdürlüğü
vasıtasıyla KKTC, Lefkoşa

A r a s ı n d a .

Davacı namına: Avukat Al-i Fevzi Yeşilada
Davalılar namına: Kıdemli Savcı İlter Koyuncuoğlu.

------------

K A R A R

Narin F. Şefik: Davacı, Davalıların Haspolat'ta Hala Sultan İlahiyat Koleji açılması ve kolejin avlusuna cami yapılması ve/veya aynı kompleks içerisine yurt bi-nası, yemekhane, sosyal tesisler ve camiden oluşan külliye yapılması ile ilgili alınan kararın ve yapılan işlemin yoklukla malul olduğunu ve/veya hükümsüz ve/veya etkisiz olduğunu ve hiçbir sonuç doğurmayacağını ileri sürmektedir.

Davacının talebi aynen -şöyledir:
Davalılar tarafından müştereken ve/veya münferiden alınan ve Davacının bilgisine takriben 2013 yılı Kasım ayı ortalarında gelen, Lefkoşa'da, Haspolat'ta Hala Sultan İlahiyat Koleji ve/veya İlahiyat Koleji açılması hususunda alınan kararın ve/veya- yapılan işlemin yoklukla malul olduğuna ve/veya hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve hiçbir sonuç doğuramayacağına karar verilmesi,

Davalılar tarafından müştereken ve/veya münferiden alınan ve Davacının bilgisine takriben 2013 yılı Kasım ayı ortalarında gelen-, Lefkoşa'da, Haspolat'ta Hala Sultan İlahiyat Koleji ve/veya İlahiyat Koleji avlusuna ve/veya aynı kompleks içinde cami yapılması hususunda alınan kararın ve/veya yapılan işlemin yoklukla malul olduğuna ve/veya hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve hiçbir sonuç- doğuramayacağına karar verilmesi,

Davalılar tarafından müştereken ve/veya münferiden alınan ve Davacının bilgisine takriben 2013 yılı Kasım ayı ortalarında gelen, Lefkoşa'da, Haspolat'ta Hala Sultan İlahiyat Koleji ve/veya İlahiyat Koleji, Yurt Binası, Y-emekhane, Sosyal Tesisler, Cami ve diğer tesislerden oluşan külliye yapılması hususunda alınan kararın ve/veya yapılan işlemin yoklukla malul olduğuna ve/veya hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve hiçbir sonuç doğuramayacağına karar verilmesi.

Davalılar, yasal- yetkileri dahilinde hareket ettiklerini,
yürürlükteki mevzuata uygun olarak dava konusu kararı aldıklarını, Yüksek İdare Mahkemesinin denetiminin yerindelik denetimi değil hukukilik denetimi olduğunu, dava konusu kararın Davacının herhangi meşru bir menf-aatini doğrudan doğruya ve olumsuz olarak etkilemediğini ve davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra ikame edildiği için ret ve iptal edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Dava dinlenmiş olup duruşma maksatları için taraflar müştereken 19 adet emare- sunmuşlardır. Davacı davasını ispat etmek için Davacı Sendikanın Genel Sekreterine şahadet verdirmiş, Davalılar ise tanık çağırmamıştır.

Öncelikle Davalıların Davacının bu davayı açmada meşru menfaati olmadığı ve hak düşürücü süre geçtikten sonra dava i-kame ettiği yönündeki iddialarının incelenmesi gerekir.

Bakanlar Kurulu, 2.2.2012 tarihli Resmi Gazete'nin EK IV'de yayımlanan kararı ile, Vakıflar İdaresine ait emlakın "Eğitim Kompleksi" Projesini gerçekleştirmek üzere Kıbrıs İlim Ahlak ve Sosyal Yardı-mlaşma Vakfına (KISAV) 30 yıllığına 100 TL yıllık kira bedeli ile kiralanmasına yönelik Vakıflar Örgütünün 20.1.2012 tarihli kararını, 73/1991 sayılı Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesi (Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları) Yasası altında onayladı.

13.3-.2012 tarihinde KISAV, Davalı No.1'e yazı yazarak, kiralanan arazi üzerine Davalı No.1'in kullanımına vermek üzere sözleşmede yer alan şartlara tabi olarak 1 okul yapacağını bildirildi ve Bakanlıktan okulun adının gayrikabili rücu olarak "Hala Sultan" olma-sını ve ilahiyat müfredatlı eğitim ve öğretim vermesi koşulunun kabul edilmesini talep etti.

Emare No.4, 14.3.2012 tarihli Davalı No.2 tarafından KISAV'a gönderilen cevap ile, talep edilen koşulların Mesleki Teknik Öğretim Dairesi Müdürlüğü tarafından uy-gun bulunduğu bildirildi.

16.3.2012 tarihinde Vakıflar Örgütü ile KISAV arasında Emare No.5 Kira Sözleşmesi imzalandı.

27.7.2012 tarihinde, Davalı No.1 Hala Sultan İlahiyat Koleji Okul Müdürlüğüne İsmail Kaşot görevlendirildi.

12.9.2013 tarihinde, Ka-mu Hizmeti Komisyonu, ilgili
Müdürün İskele Ticaret Lisesinden Hala Sultan İlahiyat Kolejine nakledildiğini bildirdi.

Davacının Genel Sekreteri, şahadetinde, İlahiyat Kolejinin açıldığının Kasım 2013 tarihinde bilgisine geldiğini söyledi. Davalılar adına- hazır bulunan Savcı Tanığı istintakında, Emare No.11 İlkokul 5. Sınıflar ve Koleje Giriş Sınavı Kılavuzunda 2012-2013 Öğretim Yılında Hala Sultan İlahiyat Kolejinin de yer aldığının görüldüğünü, bu sınavların tarihlerinin 26.1.2013'den başlamak üzere sıra-landığını, bu sınavlara öğrencileri İlkokul öğretmenlerinin hazırladığını, Davacı Sendikanın İlkokul öğretmenlerinin ağırlıklı olarak yetkili sendikası olduğunu, bu durumda Davacının üyelerinin Emare No.11'den ve dolayısıyla Hala Sultan İlahiyat Kolejinden- haberdar olduklarını, bu nedenlerle Davacı Sendikanın da bu konuda haberdar olduğunun kabul edilmesi gerektiğini iddia etmiştir. Davacı Tanığı, Kasım 2013 tarihinden önce İlahiyat Kolejinin açılması ile ilgili kararın Sendikanın bilgisine gelmediğinde ısr-arlı olmuştur.

Davacı Kıbrıs Türk Öğretmenler Sendikası, 13/1971 sayılı Sendikalar Yasası altında kayıtlı bir sendikadır. Emare No.18 Tüzük Madde XI(4)(b)(2)'ye göre "Genel Başkan, Sendikalar Kanunu, Tüzük, Genel Kurul, Yönetim Kurulu Kararları çerçevesi-nde özel ve tüzel kişilerle resmi makamlar nezdinde sendikayı birinci derecede temsil etmekte" olduğunu ifade eder.

13/1971 Sendikalar Yasası madde 45'e göre, kayıtlı bir sendika, mahkemede, memurlarından biri veya bir avukat tarafından temsil edilir.

Y-İM 18/12 (D.29/12)'de, bir sendikanın tüzel kişiliği bulunduğu kabul edilmiş, Anayasa Mahkemesi 3/2000 (D.3/2000)'de de sendikanın tüzel kişiliği olduğu ifade edilmiştir.

Karşı iddia yokluğunda, Sendikanın tüzel bir kişilik olarak dava konusu karardan ne- zaman haberdar olduğuna karar verilmesi gerekir. Karar veya işlem yayımlanmışsa, hak düşürücü süre yayım tarihinden itibaren başlamaktadır.

2.2.2012 tarihli 24 sayılı Resmi Gazete EK IV'de, Vakıflar İdaresine ait emlakın, "Eğitim Kompleksi" Projesini ge-rçekleştirmek üzere, Kıbrıs İlim Ahlak ve Sosyal Yardımlaşma Vakfına kiralandığı yayımlanmıştır.

16.3.2012 tarihli kira sözleşmesi Vakıflar İdaresi ve KISAV arasında imzalanmıştır.

Emare No.6, 18.6.2012 tarihli Milli Eğitim, Gençlik ve Spor Bakanlığı -Müsteşarının imzası ile gönderilen yazıda da ifade edildiği gibi, 69/1989 sayılı Mesleki Teknik Öğretim Dairesi Yasası'nın 6(6) maddesi altında, Mesleki Teknik Öğretim Dairesi Müdürlüğünün İlahiyat Koleji açılması için verdiği karar Resmi Gazete'de yayımla-nmadı ve/veya yayımlandığı iddia edilmedi. Bu durumda Sendikanın, dava konusu karardan, yayın tarihinden itibaren bilgi sahibi olması söz konusu değildir.

Davalılar, Davacı Sendika Başkanına, kararın sendika üyelerinin bilgisine gelmesinden sonra S-endikanın da bilgisine geldiğinin kabul edilmesi gerektiği iddiasını yapmışlardır.

YİM 226/2012 (D.7/2016)'da ifade edildiği gibi,"KKTC'de, Yüksek İdare Mahkemesinde açılan bir iptal davası iki aşamada karara bağlanır. Birinci aşamada, dava,ön koşulları -yönünden incelenir. İkinci aşamada ise, davanın esası, yani hukuka
aykırılık iddiası incelenip karara bağlanır. Davanın ön koşullarından biri yoksa, dava ileri gidemeyeceğinden, davanın bu nedenle iptal edilmesi gerekmektedir. Bir iptal davasının 75 günlü-k hak düşürücü süre dolmadan açılması, davanın ileri götürülebilmesi için bir ön koşuldur. Davacı iptal davasına konu kararı öğrenme tarihini ve davasını
kararı öğrendiği tarihten itibaren 75 günlük hak düşürücü süre dolmadan ikâme ettiğini davasında iler-i sürmelidir. İdare ve/veya davalı, kararın davacı tarafından öğrenilme tarihi ile ilgili farklı bir iddiada bulunur ve öğrenme tarihi ile ilgili bir ihtilâf doğarsa, bu iddiasını yani davacının kararı öğrendiğini iddia ettiği tarihi ispat etmekle mükellef-tir. Kararın öğrenme tarihi ile ilgili
mahkemede bir tereddüt oluşursa, bu tereddüt veya kuşku davacı lehine alınarak iddia edilen tarihlerden davacı lehine
olan tarih dikkate alınmalıdır (Gör. YİM 147/85 D.39/87, YİM 131/88 D.6/90, YİM 344/91 D.31/92, C-ostas Neophytou V. The Republic, 1964 CLR. 280)."

Belirlenen bu prensip çerçevesinde huzurumuzdaki davanın olguları incelendiği zaman, Davacının dava konusu kararı Kasım 2013'de öğrendiğini ileri sürdüğü, İdarenin ise Sendika üyesi öğretmenlerin Emare N-o.11'den haberdar oldukları, dolayısıyla Davacı Tanığının ifade ettiği tarihten çok önce Davacı Sendikanın bu kararla ilgili bilgisi olduğunu iddia ettiği görülür.Emare No.11, 2012-2013 Öğretim Yılı İlkokul 5. Sınıflar Koleje Giriş Sınavı Kılavuz Kitapçığı-nın 4. sayfasında, kayıt müracaatlarının 17-28 Aralık 2012 tarihlerinde yapılacağının belirtildiği, kitapçığın içerisinde örnek sorular olduğu görülmektedir.

Bu kitapçığın ne zaman hazırlandığı belli olmamakla birlikte, 17.12.2012 tarihinden önceki bir t-arihte hazırlandığı bellidir.

Davacının en geç Emare No.11'de sözü edilen 17.12.2012 tarihinde bu kitapçıktan haberdar olduğu varsayıldığı takdirde, yokluk iddiası haricinde, hak düşürücü sürenin geçtiği kabul edilmelidir.

Emare No.11 Kitapçık Davacın-ın ne şekilde bilgisine gelebilir?

Davacı, Kıbrıs Türk Öğretmenler Sendikasıdır. Emare No. 18 Tüzük madde XI 4(b)(2) altında, Genel Başkan Sendikayı birinci derecede temsil eden kişidir.

Gerek AM 3/2000 (D.3/2000)gerekse YİM 18/2012 (D.29/2012)'de sen-dikanın tüzel kişiliği haiz olduğu kabul edilmiştir. Bir tüzel kişinin bir konuda haberdar olması, o tüzel kişiliğin kayıtlı adresine yazılı bildirim gönderilmesi veya tüzel kişiyi temsile yetkili kişinin şahsının bir şekilde konuyu öğrenmesi ile mümkün ol-ur. Tüzel kişiliği haiz bir sendikanın üyelerinin belli bir konuda bilgi sahibi olması, sendika tüzel kişiliğinin de bu konuda bilgi sahibi olduğu anlamına gelmez (Bak. Halsbury's Laws of England 3rd ed. Vol.6 sayfa 435-6 paragraf 843, Phipson on Evidence -11th edition sayfa 175-177).

Huzurumuzda dava konusu yapılan Davalıların Lefkoşa'da Haspolat'ta, Hala Sultan İlahiyat Koleji açılması kararının Davacı Sendikaya tebliğ edildiğine veya Sendika Genel Başkan ve/veya Genel Sekreterinin bu konu ile ilgili ola-rak şahsen bilgilendirildiğine ilişkin şahadet getirilmiş değildir.

Bu nedenle, Davacı sendika tüzel kişiliğinin, Davalılar, tarafından alınan ve dava konusu yapılan karardan, iddia edildiği gibi Emare No.11 Kitapçık dolayısıyla bilgi sahibi olduğunu kab-ul etmek ve Davalıların, Emare No.11 Kitapçık nedeni ile Davacı Sendikanın İlahiyat Koleji açılması ile ilgili karardan, hak düşürücü süre öncesinden haberdar olduğuna ilişkin iddialarına itibar etmek mümkün değildir.

Davacı Sendikanın Genel Sekreteri ve-/veya Genel Başkanının ileri sürdüğü gibi dava konusu yapılan karardan Davacı Sendikanın Kasım 2013'de haberdar olduğunu, dolayısıyla davanın ikame edildiği 17.1.2014 tarihinde hak düşürücü sürenin dolmadığını kabul eder ve bulgu yapar, Davalıların bu doğr-ultudaki iddialarını ret ve iptal ederiz.

Davalılar tarafından ileri sürülen 2. husus, Davacının bu davayı ikame etmek için olumsuz yönde etkilenen bir meşru menfaati bulunmadığıdır.

Davalılar, Davacı Sendikanın meşru bir menfaatinin alınan karar ile -olumsuz yönde ve doğrudan doğruya etkilenmediğini, okul açma kararının yasadan kaynaklandığını ve Sendikanın bir hakkını etkilemediği gibi, Sendikanın herhangi bir üyesinin yasadan kaynaklanan bir menfaatini de etkilemediğini, Genel Sekreterin şahadetinin -doğru kabul edilmesi halinde, bundan Sendika üyelerinin ilahiyat müfredatlı bir okulun açıldığını Emare No.11 Kitapçıkta görmesiyle bilgilerine gelmiş olmasına rağmen, üyelerin bu bilgiyi Sendika Sekreterine aktaracak kadar dahi bu olayı önemsemediklerinin- anlaşılması gerektiğini iddia etmiştir.

Davacı Sendika, toplumu ilgilendiren eğitim ile ilgili bir konuda, bir Öğretmenler Sendikasının menfaatinin bulunduğunun kabul edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Emare No.18 olarak ibraz edilen Sendika -Tüzüğü'nde, sendikanın gayeleri madde II'de sıralanmıştır.

Madde II'nin K fıkrası aynen şöyledir:

"Kıbrıs Türk Eğitiminin geliştirilmesi için mücadele
etmek, bu alanda yapılacak her türlü çalışmaya ve
değişikliğe taraf olmak."

Davacı, D-avalılar aleyhine ikame ettiği dava ile, KKTC'de ilahiyat tedrisatlı bir okul açma kararının mevcut mevzuat altında mümkün olmadığını, dolayısıyla alınan kararın hükümsüz ve/veya etkisiz olduğunu ve herhangi bir sonuç doğuramayacağını ileri sürmektedir.

D-avacı bir öğretmenler sendikasıdır. Öğretmenler bir toplumun eğitim sisteminin mihenk taşlarıdır. Öğretmenlerin sendikası konumunda olan Davacı Sendikanın ve öğretmen olan üyelerinin, eğitim ile ilgili topluma ve toplumun yapısına etki yaratacak her türlü -esaslı değişiklikten olumsuz bir şekilde etkilenebileceği kabul edilmelidir.

Meşru menfaat konusunda Tufan Erhürman, KKTC İdari Yargılama Hukuku - 2012 sayfa 297'de bu konu ile ilgili şu görüşe yer vermiştir:

"Anayasa'da yer alan doğrudan doğruyalık il-kesinin açılan davanın reddedilmesi sonucunu doğuracağı ikinci durum, tüzel kişilerin, bir ya da birkaç üyelerinin menfaatinin ihlal edildiği iddiasıyla mahkemeye başvurmalarıdır. Örneğin bir sendikanın ya da bir derneğin, bir tek üyenin menfaatini ihlal e-den bir idari işleme karşı dava açması durumunda, bu işlemin sendikanın ya da derneğin menfaatini doğrudan doğruya ihlal ettiğini kabul etmek güçtür. Ancak bir idari işlem söz konusu sendikanın ya da derneğin çalışma alanıyla ilgiliyse ve eksiksiz tüm üyel-erini etkiliyorsa, artık tüzel kişinin o idari işlemden doğrudan doğruya etkilenmediğini idda etmek mümkün değildir.

Bu arada, bir sendikanın ya da derneğin çalışma alanına ilişkin olup da yalnızca tek bir üyeyi ilgilendiren işlemler söz konusu old-uğunda da, kategorik olarak tüzel kişinin menfaatinin doğrudan doğruya etkilenmediği sonucuna varmamak gerekir. Yukarıda incelendiği gibi, iptal davasında iptal kararı yalnızca davacı üzerinde değil, idari işlemle ilgili olan herkes üzerinde etki doğurmakt-adır. Bu durumda, kanımca, tek bir üyeyle ilgili olarak yapılmış olsa bile, tüm üyeleri etkileyebilecek sonuçları olan işlemler söz konusu olduğunda, sendikanın ya da derneğin işlemle doğrudan doğruya ilgili olduğunu kabul etmek gerekir."

YİM 177/2007 -(D. 34/2010) sayfa 3'de ise şu sözler yer almaktadır:

"Dernek ve vakıflar ancak tüzel kişiliklerinin menfaati ihlal edildiğinde ve tüzüklerinde belirtilen amaç ve faaliyet alanları ile ilgili konularda ve bunlarla sınırlı olmak üzere iptal davası aç-abilirler. Dernek ve vakıfların dava açma ehliyeti ile ilgili olarak İ.D.D.G. Kurulu 4.2.2000 tarih ve E.1999/1261, K.2000/168 sayılı davada şunlar yer almaktadır.
"Öte yandan, kendi üyelerinin hak ve menfaatlerini korumak amacıyla Kanunla kurulmuş mes-lek birliklerinin yanında, belli amaçlarla kurulmuş dernek, vakıf gibi özel hukuk tüzel kişiliğini haiz sivil toplum örgütlerinin, kuruluş amaçlarıyla sınırlı olmak üzere ve kamu menfaatini ilgilendiren konularda dava açmalarının mümkün olması gereklidir."-

Sayfa 15'de ise "çevreyi, kültürel ve tarihi değerleri korumak hususlarında menfaat ilişkisinin dar yorumlanmaması bu gibi konularda vatandaşların menfaat ilişkisi bulunduğunun kabul edilmesi gerekmektedir" denmiştir.

Davalılar tarafından mevc-ut eğitim kurumlarından kısmen farklı eğitimler de verecek yeni bir okulun kurulmasına karar verilmesi halinde, gayeleri arasında Kıbrıs Türk eğitiminin geliştirilmesi bulunan bir öğretmen sendikasının meşru menfaatinin doğrudan doğruya etkilendiğini kabul- etmek gerekir. Bu cihetle, Davalıların dava konusu kararda Davacının meşru bir menfaatinin olumsuz yönde etkilenmediği iddiası ret ve iptal edilir.

Bu durumda, dava konusu kararın idare hukuku kriterleri ekseninde incelenmesi gereklidir.

İdare hukuku-nda bir kararın hukuka uygunluğu yetki, şekil, sebep (neden), maksat (amaç) ve konu açılarından incelenir.

Zaim Necatigil'in Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde Anayasa ve Yönetim Hukukunun Esasları adlı kitabının (2015) 209'uncu sayfasında:

"Yetki ve şe-kil bozuklukları genelde yasaya
aykırılık sonucunu doğurmaktadır. Sebep, idareyi
işlem yapmaya yönelten etken, amaç ise idarenin
idari işlemle elde etmeyi tasarladığı gayedir.
Sebep unsuru bakımından idarenin gösterdiği
o-layların mevcut olması ve aynı zamanda bu
olayların hukuki niteliğinin doğru değerlen-
dirilmesi gerekir. Sebep ve amaca ilişkin
bozukluklar genelde yetki aşımı veya yetkilerin
kötüye kullanılmasıyla ilgilidir. Konu unsuru
-idarenin konuları doğru değerlendirmesini gerektirir.
Bu nedenle sebep ve konu unsurları bir diğeri ile de
bağlantılıdır."

denmiştir.

Davanın esasına bakıldığı zaman, esasen karar verilmesi gereken husus, Davalı No.1'in, KISAV'a Vakıflar -Örgütünden kiralanan yere, gayrikabili rücu şekilde "Hala Sultan" adında, ilahiyat müfredatlı eğitim ve öğretim veren bir okul kurulmasına izin vermekle yürürlükteki mevzuata uygun davranıp davranmadığıdır.

KISAV'ın, Emare No.3, 13.3.2012 tarihinde Dava-lı No.1'e yazdığı yazı aynen şöyledir:

"MİLLİ EĞİTİM GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA
LEFKOŞA

02.02.2012 tarihli Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
Resmi Gazetesinde yayımlanan K(II)276-2012 sayılı
Bakanlar Kurulu kararı ile kararlaştırılan Vakı-flar
Örgütü ve Din İşleri Dairesi Yönetim Kurulunun almış
olduğu 20.01.2012 tarih ve K/18/2012 sayılı kararda
belirtilenler ışığında Vakıflar İdaresine ait sözleşme
konusu emlakın bu sözleşmede sözü edilen "EĞİTİM
KOMPLEKSİ" projesini gerçekleştirmek ü-ze