-D.12/2006 YİM 39/2006

Yüksek İdare Mahkemesinde
Anayasanın 152. Maddesi Hakkında.
Yargıç Necmettin Bostancı Huzurunda.

Davacı: Etken Turizm İşletmeleri Sanayi ve Ticaret Ltd,
Magosa

- i-le -

Davalı: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu
vasıtası ile KKTC, Lefkoşa

A r a s ı n d a.

Davacı/Müstedi namına: Avukat Yankı Akif
Davalı/Müstedaaleyh namına: Savcı İlter Koyuncuoğlu
İlgili Şa-hıs namına: Avukat Tahir Seroydaş.

------------------

K A R A R

Davacı, Davalı aleyhine 26/4/2006 tarihinde ikâme ettiği işbu dava ile aşağıdaki şekilde talepte bulunmuştur:

"A) Davalı tarafından takriben 22.3.2006 tarihinde S-715-
200-6 karar numarası altında alınmış olup diğer şeyler
yanında -
Bafra Turizm Yatırım Bölgesinde bulunan ve Bafra Tatil Köyü olarak bilinen ve önergeye ekli haritada sınırları mavi ile renklendirilen, P/H XVI.I'de bulunan 23/2/1/1 no'lu parsel ve üz-erindeki 640 yatak kapasiteli yarım inşaat halindeki turistik tesis binaları ile bu parsele bitişik 23/4 no'lu parsel olmak üzere toplam 167 dönüm 3 evlek 1200 ayak karelik arazinin, 63/1993 sayılı Taşınmaz Hazine Malları (Kiralama ve Değerlendirme Yasası'-na uygun olarak kira bedeli tespit edilerek Turizm ile ilgili Bakanlığın görüşleri doğrultusunda turizm yatırımcılarına kiralanmak üzere Maliye Bakanlığı tarafından Akfen İnşaat Turizm ve Ticaret A.Ş.'ne 49 yıllığına kiralanmasını öngören kararlarının ve b-u kararlar doğrultusunda yapılan işlemlerin hükümsüz ve/veya etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına dair Mahkeme kararı, ve
Bu dava masrafları."

Davacı ayni gün tek taraflı bir istida dosyalayarak ara emri talebinde bulunmuştur. Talep ayn-en şöyledir:

"A) Bu dava dinlenip bir karara varıncaya kadar, Davalı
tarafından takriben 22.3.2006 tarihinde S-715-2006
karar numarası altında alınmış olup-
Bafra Turizm Yatırım Bölgesinde bulunan ve Bafra Tatil Köyü olarak bilinen ve- önergeye ekli haritada sınırları mavi ile renklendirilen, P/H XVI.I'de bulunan 23/2/1/1 no'lu parsel ve üzerindeki 640 yatak kapasiteli yarım inşaat halindeki turistik tesis binaları ile bu parsele bitişik 23/4 no'lu parsel olmak üzere toplam 167 dönüm 3- evlek 1200 ayak karelik arazinin, 63/1993 sayılı Taşınmaz Hazine Malları (Kiralama ve Değerlendirme) Yasası'na uygun olarak kira bedeli tespit edilerek Turizm ile ilgili Bakanlığın görüşleri doğrultusunda turizm yatırımcılarına kiralanmak üzere Maliye Ba-kanlığı tarafından Akfen İnşaat Turizm ve Ticaret A.Ş.'ne 49 yıllığına kiralanmasını öngören kararlarının ve bu kararlar doğrultusunda yapılan işlemlerin icrasının ve/veya infazının ve/veya uygulanmasının durdurulması, ve
Bu istida masrafları."

28/4/200-6 tarihinde tek taraflı dosyalanan istidayı ele
alan Mahkeme, davaya ve istidaya konu olan taşınmazın Akfen İnşaat Turizm ve Ticaret A.Ş.'ne kiralanmasını öngören 22/3/2006 tarih ve S 715-2006 sayılı kararın icrasının durdurulmasına emir vermiştir. Keza bu- Mahkeme sair şeyler yanında emrin ve istidanın birer suretinin Davalı Müstedaaleyhe tebliğine, Akfen İnşaat Turizm ve Ticaret A.Ş'nin davaya İlgili Şahıs olarak dahil edilmesine ayrıca, celbname, emir ve istidanın birer suretinin İlgili Şahsa tebliğine- emir vermiştir. Tebliği müteakip gerek Davalı Müstedaaleyh gerekse İlgili Şahıs, istidaya karşılık ön itirazlar da içeren itirazname sunmuşlardır.

Gerek Davalı, gerekse İlgili Şahıs ayrı ayrı ön itiraz sunmakla beraber, bunların bazıları tamamen birbir-inin aynidir. Her iki tarafca sunulan ön itirazlar üç başlık altında toplanabilir.
Ara emrinden önce idari davaya konu olan karar icra edilmiştir, İlgili Şahısla ilgili işlemler tamamlanmıştır, ara emrinin mesnedi kalmamıştır.
Dava konusu yerin Davacıya ki-ralanması ile ilgili
E 488-03 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı S 640-2006
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile iptal edilmiş,
bununla ilgili Davacı dava açıp ara emri almıştır.
Ancak daha sonra ara emrini geri çekmiştir. Dolayısıyle
- S 440-2006 sayılı karar yürürlükte olduğu sürece dava
konusu kararın yürürlüğü durdurulamaz.
Mahkeme, idari organ aleyhine ara emri verebilir ancak İlgili Şahıs aleyhine ara emri veremez.

İstidanın duruşması yapılmış, duruşma esnasında Davacı, iki- tanık, Davalı Müstedaaleyh ve İlgili Şahıs ise, birer tanık dinletmişlerdir. Ayrıca taraflar Mahkemeye hitap etmişlerdir. Bu arada istidanın dinlenmesi esnasında taraflarca Mahkemeye 10 adet emare sunulmuştur.

Huzurumdaki şahadet ve emareler ışığında, i-stida ile ilgili olguları aşağıdaki şekilde özetleyebilirim.

Davacı, KKTC Şirketler Mukayyitliğinde kayıtlı bir şirkettir. Davacı, Gazi Magosa kazası, Bafra Köyünde, Pafta Harita XVI.I Parsel 23/2'de kâin 124 dönüm 2 evlek 3100 ayakkarelik arazide buluna-n 640 yatak kapasiteli, yarım inşaat halindeki turistik tesis binaları ile onun bitişiğindeki Parsel 23/4'te bulunan 28 dönüm 1 evlek 2700 ayakkarelik araziyi 3.6.2003 tarihli yazılı kira sözleşmesi ile 49 yıllığına Devlet Emlâk Malzeme Dairesinden kirala-mıştır. Taraflar arasındaki kira ilişkisinin tesisi, 21/3/2003 tarih ve E 488-03 sayılı Bakanlar Kurulu kararına istinat etmekte idi. Bilâhare Bakanlar Kurulu 25/12/2003 tarihinde, kiracı konumunda olan Davacının mağduriyetini önlemek için, kiralanan araz-i içindeki binaların konumunu göz önüne alarak sair şeyler yanında Tapu plânının yeniden düzenlenmesi, düzenleme nedeniyle 3/6/2003 tarihli sözleşmenin yeni duruma göre tadil edilmesi hususunda E 2638-03 sayılı kararı almıştır. Söz konusu bu karar uyarınca- Davacı ile Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi arasında 23/11/2004 tarihli protokol imzalanmıştır. Protokole göre Davacıya kiralanmış olan arazinin yüzölçümü 153 dönüm 2200 ayakkareden 167 dönüm 3 evlek 1200 ayakkareye çıkarılmış ve kira sözleşmesinin 3'ncü m-addesi uyarınca Davacı tarafından 1/12/2003 tarihine kadar sunulacak olan projenin sunma süresinin 31/7/2004 tarihine kadar uzatılması, yine sözleşmede tesisin tamamlanıp hizmete konması tarihi olan 1/6/2005 tarihinin 31/1/2006 olarak değiştirilmesi öngörü-lmüştür. Kiralanan 167 dönüm 3 evlek 1200 ayakkarelik arazi ile ilgili kira sözleşmesi 4 No'lu Devlet Hazine Malı Kira Belgesi ile Davacı adına Tapuda tescil edilmiştir. Daha sonra Bakanlar Kurulu 15/3/2006 tarihli ve S 640-06 sayılı kararı alarak, davaya -konu olan arazinin Davacıya kiralanmasını öngören E 488-2003 sayı ve 21/3/2003 tarihli kararın 2'nci maddesini iptal etmiş ve söz konusu arazinin 63/93 sayılı Taşınmaz Hazine Malları (Kiralama ve Değerlendirme) Yasası uyarınca turizm yatırımcılarına kirala-nmak üzere Maliye Bakanlığını yetkili kılmıştır. Karardan önce Devlet Emlâk Malzeme Dairesi Davacıya 17/11/2005 tarihli ihbarı göndererek, mukavele ve protokol uyarınca yapmayı taahhüt ettiği yatırımlara 21 gün içinde başlamasını 3/2/2006 tarihli ihbarla d-a ihbarın kendisine tebliğinden itibaren 21 gün içinde tesisi tamamlayıp hizmete koymasını talep etmiştir. Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi Müdürü 24/3/2006 tarihinde Davacıya gönderdiği ihbarla da Bakanlar Kurulunun S 640-06 sayı ve 15/3/2006 tarihli karar-ı gereği Davacı ile aralarında mevcut olan kira sözleşmesi ve protokolü tek taraflı olarak feshetmiştir. Fesihten önce Bakanlar Kurulu 22/3/2006 tarihinde dava konusu taşınmazın İlgili Şahsa 49 yıllığına kiralanması, İlgili Şahsın kira mukavelesini müteaki-p altı ay içinde ÇED raporunu, avan projesini ve fizibilite raporunu sunması,uygulama projelerinin onaylanması tarihinden sonraki 15 gün içinde inşaat faaliyetlerine başlanması ve tesisin 3 yıl içinde tamamlanıp turizm ile ilgili bakanlıktan işletme izni a-lmak suretiyle hizmete konulması şartlarını taşıyan S 715-2006 sayılı kararı almıştır. Davacının dava konusu yaptığı karar, bu karardır. Dava konusu bu karara dayanarak, İlgili Şahıs ile Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi arasında 12/4/2006 tarihinde kira mu-kavelesi aktedilmiş ve davaya konu taşınmaz İlgili Şahsa 63/93 sayılı yasa uyarınca 49 yıllığına kiralanmış ve kira sözleşmesi 7 No'lu Devlet Hazine Malı Kira Belgesi ile Tapu Dairesine tescil edilmiştir.

28/4/2006 tarihinde verilen geçici ara- emri söz konusu
S 640-2006 sayılı kararda belirtilen İlgili Şahsa kiralama kararının icrasının durdurulması ile ilgilidir. Nitekim Davacının talebi de, kiralama kararının ve bu doğrultuda yapılan işlemlerin icra ve/veya infaz ve/veya uygulamasının durdur-ulması yönündedir. Yukarıda da belirtildiği gibi bu Mahkemenin verdiği geçici emrin tarihi 28/04/06'dır. Bu tarihten önce İlgili Şahıs ile Devlet Emlâk Malzeme Dairesi arasında, 12/4/2006 tarihinde Emare 6'da görülen kira mukavelesi aktedilmişti. Buna göre- geçici emrin verilmesinden önce kiralama kararının icrası gerçekleşmişti. Dolayısıyla icra edilmiş bir kararın icrasının durdurulması söz konusu olamaz. Bu durumda Davacı davanın sonunu beklemek durumundadır. Bu nedenle 28/4/2006 tarihinde verilmiş olan -geçici ara emrinin iptal edilmesi gerekir.

Davacı Avukatı, bu konuda, Mahkemeye, aşağıda özetlenen şekilde iddiada bulunmuştur. Geçici emir kiralama aktinden sonra verilmiştir, ancak icrasının durdurulmasını talep ettikleri karar, kiralama yanında, 6 ay- içinde ÇED raporu, avan proje, fizibilite raporu sunulması, projelerin onaylanmasını müteakip inşaat faaliyetlerine başlanması ve tesisin 3 yıl içinde tamamlanıp turizm ile ilgili bakanlıktan işletme izni alınması suretiyle hizmete konulması yönünde karar-lar da içermektedir, verilen emre göre bu faaliyetlerin icrası durdurulmuştur.

Bu iddialara, aşağıda serdedeceğim nedene istinaden katılmamaktayım. Şöyle ki,

Dava konusu kararda belirtilen ve öngörülen "kiralama" dışındaki faaliyetlerin varlığı, gerçe-kleştirilmesi veya vücut bulması tamamıyle kiralama kararına bağlıdır. Kiralama kararı olmadan ÇED raporu, avan proje sunulması ve diğer faaliyetlerin yapılması söz konusu olamaz. Ayrıca zaten davaya konu kararda kiralama haricindeki fiillerin kiralama akt-ini müteakip yapılacağı sarahaten belirtilmektedir.

Kiralama kararının icrasının durdurulmasına olanak olmayan bir durumda, kararın 2 ve 3'ncü paragraflarında öngörülen avan proje fizibilite raporu ile ÇED raporu sunulması, inşaat faaliyetlerine ba-şlanması tesisin 3 yıl içinde tamamlanıp turizm ile ilgili bakanlıktan işletme izni alıp hizmete konması fiillerinin icrasını durdurmak mantıki olmadığı gibi, ara emri müessesenin ruhuna ve varlık gerekçesine aykırıdır.

Yukarıda belirttiğim nedenlere d-ayanarak 28/4/2006 tarihli geçici emrin iptal edilmesi gerektiği şeklindeki kanaatimin bir a