-
D.2/06 YİM 386/04

Yüksek İdare Mahkemesinde
Anayasanın 152. Maddesi Hakkında.

Yargıç Gönül Erönen Huzurunda.

Davacı: Gamze Keleşzade, Gönyeli - Lefkoşa

-ile-

Davalı: 1. Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği
Mimarl-ar Odası ve/veya Mimarlar Odası - Çağlayan
Lefkoşa
2. Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği
Mimarlar Odası Başkanı ve/veya Mimarlar Odası
Başkanı, Çağlayan-Lefkoşa
3. Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Oda-ları Birliği
Mimarlar Odası Yönetim Kurulu ve/veya Mimarlar
Odası Yönetim Kurulu, Çağlayan-Lefkoşa
4. Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimarlar Odaları Birliği,
Çağlayan-Lefkoşa

A r a s ı n d a.

Davacı namına Avuka-t Ergin Ulunay adına Avukat Alev Ulunay
Davalı 1 tarafından Oktay Feridun ve Ortakları adına Argun Korkut
Davalı 2, 3 ve 4 namına Avukat Menteş Aziz adına Avukat Süleyman Özsoylular.

-------------------
H ü k ü m

Huzurumdaki ihtilâfsız olg-ulara göre Davacı, Lefkoşa Türk Belediyesinin Bayındırlık ve İmar şubesinde işçi statüsünde 1.12.2000 tarihinden itibaren mimar olarak görev yapmaktadır. Keza Davacı, 1.1.2003 ve 31.12.2004 dönemi ile ilgili Lefkoşa Türk Belediyesiyle Belediye Emekçileri S-endikası tarafından imzalanan Toplu İş Sözleşmesi hükümlerine bağlı ve ayni zamanda Şubat 2000 Yakın Doğu Üniversitesi (YDÜ) mezunu olarak Mart 2000 tarihinden itibaren 462 sicil numarası altında Kıbrıs Türk Mühendisler ve Mimarlar Odasına mimar olarak kay-ıtlıdır. Dava ile ilgili tarihlerde Davacı 12/76 sayılı Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kuruluş Yasası v.s. ile ilgili mevzuat ve tüzükler tahtında mimarlar odasına kayıtlı bir mimardır.

Davalı 2 ve 3, Davacı ile ilgili olarak almış oldukla-rı kararlarla Davacının Belediyedeki görevleri nedeni ile serbest meslek icra edemeyeceği ve sunmuş olduğu mimarlık projelerinin müelliflik hakkını talep edemeyeceği konusunda karar vermişlerdir.

Davacı, geçerli mevzuat tahdında kayıtlı bir mimar olduğu -nedeni ile serbest icrai meslek etmeye hakkı olduğunu ve yaptığı projelerle ilgili müelliflik haklarına haiz olduğunu ileri sürmektedir.İlgili Belediyede "geçici işçi" statüsünde ve toplu iş sözleşmesine tabii olarak görev yapmakta olan Davacı,bu görevin m-imar olarak serbest meslek icra etmesine veya yaptığı projelerden müelliflik haklarını talep etmesine engel oluşturmadığını iddia etmektedir.Davacı bu iddiasını Belediyede çalışan sürekli personelin çalışma saatlerinde veya dışında serbest meslek icra etme-sinin yasaklanmış olmasına dayandırmaktadır.

Davacının, 5.7.2004 tarihinde dosyalamış olduğu bu dava ile,Davalı 2 ve 3 tarafından alınan ve Davacının "serbest meslek icra etmeyeceğine" dair 20.5.2004 tarihli(emare 1)kararın ve 15.6.2004 tarihli "müellif-lik hakkı talep edemiyeceğini"de içeren(emare 2)kararın tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına dair hüküm verilmesini talep etmektedir.
Davalılar 25.10.2004 tarihinde dosyalamış oldukları müdafaalarında 3 ön itirazda b-ulundular. Ancak daha sonra, 24.12.2004 tarihindeki oturumda bu ön itirazlarına dahil olan (a)Yüksek İdare Mahkemesinin bu davaya bakmaya yetkili olmadığı ve (b) ilgili kararların yürütsel veya yönetsel bir karar olmadıkları cihetle Yüksek İdare Mahkemesin-e başvurulamıyacağı hususlarını içeren ön itirazlarında ısrarlı olmıyacaklarını beyan ederek geri çektiler ve sadece Davacının ilgili tarihlerde ve halen Davalı 1'in veya Davalıların bünyesinde kayıtlı üye olarak görülmekle beraber 12/76 sayılı yasa altınd-a tescil edilme hakkı olmadığı, mimar olarak icrai
meslek etme hakkının bulunmadığı iddialarıyla bu davayı açmaya hakkı olmadığı ön itiraz başlığı altında(c) bendinde bulunan bu ön itirazlarını ileri götürerek bu davanın reddini talep ettiler.

Davalıla-r, müdafaalarına devamla, ilgili mevzuatın ve özellikle 12/76 sayılı yasanın 3. maddesinin kamu görevlileri ve serbest çalışan ayrımı yaptığını Davacının kamu görevinde çalıştığı nedeni ile serbest olarak icrai meslek etmeye hakkı bulunmadığını, Davacı geç-ici statüde çalışıyor olsa bile bu kuralın kendisi için geçerli olduğunu, değiştirilmiş şekliyle 27/77 sayılı Vergi Usul Yasası tahtında serbest olarak icrai meslek etmek için vergi dairesi nezdinde kayıtlı olmadığını, ancak kayıtlı olması halinde serbest -olarak icrai meslek edebileceğini,keza 1.1.2003 ve 31.12.2004 tarihleri arasında geçerli olan Toplu İş Sözleşmesine göre ve işbu sözleşmenin geçici 1. maddesi tahtında Davacının 1.1.2004 tarihinden itibaren kadrolandığını bu nedenle de ileri sürdükleri diğ-er hususlara halel gelmeksizin Davacının serbest meslek icra edemeyeceğini iddia etmişlerdir.

Keza Davalılara göre, Davacının KKTC'deki bir üniversiteden mezun olması ve mimar olarak kaydedilmiş olmasına rağmen mimar olarak kayıt işleminin ilgili yasa ve- tüzükler altında yasal bir dayanağı olmadığı için, bu işlem yok hükmündedir. Davacının bu konudaki yanıtına göre ise, Davalı 1 Davacının mimarlar odasına kaydını yaptığı nedeni ile bu ön itiraz ileri sürülmeyeceği gibi Davalı 1 bu iddiayı ileri sürmekten -"estoppel" prensipleri ışığında "men edilmiştir". Davalılarca ileri sürülen hususların kaydının iptal edilmesi gerektiğini gösterdiğini,ancak halen ilgili mimarlar odasında kaydının iptal edilmediği gerçeği karşısında kaydının geçerli ve yasaya uygun bir k-ayıt olduğunu ileri sürmüştür.

Taraflar davanın 1.03.2005 tarihindeki duruşması sırasında 12 adet emare sundular ve yukarıdaki konu ve iddiaları ile ilgili olarak Mahkemeye hitapta bulundular, ayrıca başka şahadet sunulmamıştır.

Huzurumdaki dava ile ilg-ili olarak esas ihtilâf konusu şu iki soru ile şöyle özetlenebilir:

Davacı halen Lefkoşa Türk Belediyesinde çalışmakta olması nedeni ile serbest mimar gibi proje yapabilir mi ve daha önce yapmış olduğu projelerin müelliflik haklarından yararlanabilir mi?
-
Bu davadaki görevim, dava ile ilgili zamanlarda yürürlükte olan 12/76 sayılı yasa tahtında Davacının konu ile ilgili haklarının ne olduğunu ve davasını dosyaladığı tarihteki kurallar ve yasal mevzuat çerçevesinde bu hakları tesbit etmeye çalışmaktır.

-İlk önce yapılan ön itirazı değerlendirmeyi uygun bulurum.

12/76 sayılı Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinin Kuruluş Yasasının 2. maddesi tahtında "Asli Üye" tanımı ile ilgili şöyle demektedir:

"Bu Yasada, metin başka türlü gerektirmedikçe "A-sli Üye", Türkiye Cumhuriyetinde, Yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis ve mimar ünvanlarını vermeye yetkili bir eğitim kuruluşundan, veya başka bir ülkeden, dengi diploma almış ve Yetki Kurulunca yayınlanmış tüzüklerde kabul edilen eğitim kuruluşlarında-n mezun olmuş kişileri anlatır."

Davalılar müdafaalarında yer alan ön itirazlarının (c) bendinde Davacının, Davalı 1 veya Davalılar bünyesinde kayıtlı üye olarak görülmekle birlikte 12/76 sayılı yasa altında
tescil edilme hakkı olmadığı ve de mimar olara-k icrai meslek etmeye hakkı olmadığı için işbu davayı açmaya hakkı olmadığı nedeni ile davanın reddini talep etmektedirler.

Emare 9'dan görüleceği gibi Davacı 28.2.2000 tarihinde Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğı nezdinde sicil numarası 462 al-tında ilgili birliğe üye olması kabul edilmiştir ve halen kayıtlıdır. Nerde kaldı ki,Davalılar Davacının kaydını silme yetkisini haiz bir kuruluştur ve bu yola da gitmemişlerdir. Kanaatimce bu olgular Davalıların ön itirazlarında ileri sürmüş oldukları idd-iaları ileri götürmelerine ve başarılı olmalarına engel teşkil etmektedir. Bu nedenlerle Davalıların (c) bendindeki ön itirazı red edilir.

Ön itirazı kararı bağladıktan sonra davanın esasının incelenmesi gerekir.

Emare 1, dava konusu karar aynen şöyledi-r:

"20.5.2004
Lefkoşa
Sn. Gamze Keleşzade
Mimar.
Sn. Üyemiz, mesleki çalışmalarınızı gerçekleştirirken 12/1976 KTMMOB Kuruluş Yasası madde 18 altında yapılan Mesleki Hizmet ve Denetim Tüzüğü, ayrıca serbest meslek vergi kanunu, ayrıca mi-marlar odası tüzüğü, ayrıca kendi çalıştığınız yerdeki iç düzenleme gereklerini bilmeniz gerektiğini sizlere hatırlatırız.
Uygulama projesi yapıp proje denetimi için KTMMOB Ortak Vize Bürosuna sunarken sözkonusu maddelerin serbest meslek icra edip edemeyec-eğiniz konusundaki engeliyetini, ileride mağdur olmamanız için kendi değerlendirmenize sunar çalışmalarınızda başarılar dileriz.

KTMMOB Mimarlar Odası a.
Mehmet Vahip
(Başkan)"

Emare 2 karar aynen şöyledir:
"15.-6.04
Sn. Gamze Keleşzade
Mimar
Lefkoşa Türk Belediyesi
Lefkoşa.24.05.2004 tarihli dilekçeniz, odamız Yönetim Kurulu tarafından görüşülmüş, gerekli inceleme ve kovuşturma yapılarak değerlendirilmiştir.
2002/0501 vize nu-maralı, Sn. Tansev GENÇ'e ait konut tadilat projesinin,sizin kamu hizmeti veren bir kurumda (Lefkoşa Türk Belediyesi)kamu hizmeti yapmakta olduğunuz bir tarihte(16.01.2004) O.V.B'ndan vize aldığı tesbit edilmiştir.
Böyle bir durumda, 1976 Kıbrıs Türk Mühen-dis ve Mimar Odaları Birliği Kuruluş Yasası 1. Bölüm'de ayrıca Lefkoşa Türk Belediyesinden Sn.Ali Önöz imzası ile odamıza gelen yazıda da belirtildiği üzere, serbest meslek icra edemeyeceğiniz görülmektedir. Tarafınıza bildirir, çalışmalarınızda başarılar -dileriz.

Saygılarımızla,

Mimarlar Odası
Yönetim Kurulu(a)

Osman SARPER
Faal Üye"
Davacının Lefkoşa Türk Belediyesindeki görevinin serbest meslek icra etmesini engelleyip engellemediğini ve bunun neticesinde Davacının yaptığı projelerle ilgili -müelliflik hakkı talep edip edemeyeceğinin karara bağlanması gerekmektedir.

İlk önce Davacının durumunda olan bir mimarın serbest meslek icra edip edemiyeceğine bakmayı uygun buldum.

Davacı Lefkoşa Türk Belediyesinin Bayındırlık ve İmar şub