-D.15/98YİM 36/97

YÜKSEK İDARE MAHKEMESİNDE
ANAYASANIN 152. MADDESİ HAKKINDA.
Mahkeme Heyeti:Mustafa H. Özkök,Gönül Erönen,Seyit A. Bensen.

Davacı: Mehmet Darbaz, Lefkoşa

-ile-

Davalı: 1. Sağlık ve Çevre Bakanlığı vasıtası
ile KK-TC Başsavcılığı, Lefkoşa
2. Yataklı Tedavi Kurumları Dairesi vasıtası ile
KKTC Başsavcılığı, Lefkoşa

A r a s ı n d a.
Davacı namına: Avukat Süleyman Dolmacı
Davalılar namına: Başsavcı Yardımcı Muavini Mustafa Arıkan.
-----------------------
ara karar
Mustafa H.Özkök: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Gönül Erönen okuyacaktır.
Gönül Erönen: Davacı, 7/79 sayılı Kamu Görevlileri Yasası altında istihdam edilmiş bir kamu personelidir. Davalılar ise yürütsel ve yönetsel karar ür-eten Devlet organlarıdır. Davacı
1.3.1997 tarihinde Yüksek İdare Mahkemesine başvurarak :
1."1996 Sağlık Kurumları Ücretler Tarifesi Tüzüğü" altında yapılan düzenleme ile sağlık kurumlarında yapılan tedavi neticesi verilen ilaçlar için sağlık kurumuna il-aç ücretinin %20sini ve eş ve bakmakla yükümlü olduğu çocukları için de %30 unu ödemesini öngören karar veya işlemin veya uygulamanın,

2. Davacıya Devlet Hastanesinde verilen ilaçlara %20 oranında ücret ödemesini öngören işlem veya kararın ve uygulamanı-n,

etkisiz ve hükümsüz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına ilişkin karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı Devlet Hastahanesinde tedavi olmuş bir kişidir ve kendisine verilen ilaç reçetesi ile Devlet Hastahanesinden ücretsiz ilaç almak için -13.2.1997 tarihinde ilgili birime müracaat etmiştir. Davalılar adına hareket eden ilgili birim Davacıya verilecek olan ilaçların bedelini hesaplamış ve ilaç parasının % 20'sini ödemesini aksi halde ilaç veremeyeceklerini Davacıya bildirmişlerdir. Keza Dava-cının eşi ve çocukları için de bu miktarın %30 olduğunu duyurmuşlardır. Davacıya göre bu işlem diğer genel hakları yanında kamu görevlisi olarak Davacının sağlık hizmetleri yanında ilaç hizmetlerinden ücretsiz yararlanma hakkından doğan meşru menfaatlerini- direkt ve olumsuz yönde etkilemiştir. Bunun neticesinde Davacı dava konusu kararın kazanılmış haklarını haleldar edecek nitelikte ve Anayasaya aykırı olduğunu ileri sürmektedir .

Davacı iddialarına devamla dava konusu karar veya işlemin veya uygulamanın- 7/79 sayılı Yasa ile kendisine tanınan hakları ortadan kaldırdığını ve dava konusu karar veya işlem veya uygulamaya mesnet teşkil eden 1996 Sağlık Kurumları Ücretler Tarifesi Tüzüğünün 3.(C)(r ) maddesinin ise 7/79 sayılı Yasaya ters düştüğünü,veya aykırı- olduğunu ileri sürmektedir. Dava konusu karar, veya işlem veya uygulama özel yasa-genel yasa kapsamında değerlendirildiğinde genel yasanın Davacıya uygulanamayacağı veya genel yasanın özel yasanın Davacıya verdiği hakları elinden alamayacağını vurgulamak-tadır. Bu durumda Davalıların aldıkları bu karar veya yaptıkları bu işlem

veya uygulama haksız veya yoklukla malul veya "ultra vires" tir.

Davalılar Başsavcılık vasıtası ile bu davaya müdafaa dosyaladı ve başka şeyler yanında aşağıdaki iki ön itirazda -bulundular.
Davanın ünvanı hatalı olup dava başlığında taraf olarak görülen Başsavcılığın taraf yapılmaması gerekirdi. Bu nedenle davanın reddedilmesi gerekir.
Anayasanın 152. maddesi tahtında Davalıların herhangi bir karar veya işlem veya ihmalleri bulunm-adığı cihetle Yüksek İdare Mahkemesine Davacının başvurma hakkı yoktur.

Davalılar devamla Davacıya sadece 1996 Sağlık Kurumları Ücretleri Tarifesi Tüzüğünün 3. maddesinin C(r) bendini uyguladıklarını, Davacının mevcut yasal durumuna dayanarak bahsi geçen- ilaçları bedava veya ücretsiz alabileceği iddiası ile Kaza Mahkemesinde hukuk davası açabileceğini ve ödediği ilaç ücretlerini talep edebileceğini,izlemesi gereken yargı yolunun bu olduğunu,idari bir karar bulunmadığını, bu nedenle de yetkili Mahkemenin Y-üksek İdare Mahkemesi değil ilgili Kaza Mahkemesi olduğunu iddia etmiştir.

Davalılar müdafaalarına devamla, Davacının iddialarını reddederek Davalıların Anayasanın 152. maddesi anlamında bir karar veya bir işlem veya ihmalleri bulunmadığını, Anayasaya ayk-ırılığın da söz konusu olmadığını iddia etmişlerdir. Ayni şekilde özellikle 61/92 sayılı Yasa ile değiştirilmiş şekli ile 56/89 sayılı Yataklı Tedavi Kurumları Dairesi (Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları) Yasasının 16 (a) maddesi altında yapılan

ve Resmi- Gazetenin 13.1.1997 Ek III Amme Enstrümanı 5 tahtında yayınlanan 1996 Sağlık Kurumları Üçretleri Tüzüğü konu yasaya
ve onun 16 (a) maddesine uygundur ve dolayısıyle herhangi bir aykırılık yoktur veya ultra vires durumu söz konusu değildir.

1996 Sağlık -Kurumları Tüzüğü değiştirilmiş şekliyle 7/79 sayılı Kamu Görevlileri Yasası altında yapılmadığı cihetle tüzüğün konu yasaya aykırı olduğunu ileri sürmek mümkün değildir. Davalılara göre, Davalılar sadece konu tüzüğün
3 ( C )(r) bendini uygulamış bunun dış-ında başka herhangi bir işlem yapmamıştır.

Davalılar, 61/92 sayılı Yasa, 7/79 sayılı Yasadan sonra çıkarıldığı için 61/92 sayılı Yasanın 7/79 sayılı Yasa ile çelişen hükümleri olsa bile 61/92 sayılı Yasanın geçerli olduğunu ileri sürmektedir. Davalılara- göre konu tüzüğün
3 ( C ) (r) bendi tahtında Sosyal Yardım alanlar dışında kalan kişilerin ilaç ücretinin %20'sini, eş ve bakmakla yükümlü olduğu çocukları için de %30'unu ödemeleri gerektiğinden Davacıdan konu bend altındaki ücretler alınmıştır. Konu üc-retlerin alınması, konu tüzük ve 56/89 sayılı Yasanın bir gereği olduğu cihetle Davacıdan bu konuda para talep edilmesi yanlış veya hatalı değildir.

Taraflar davanın duruşması sırasında 2 adet Emare sunmuştur. Emare 1, 13.2.1997 tarihinde Davacıdan tahsil- edilen 30,000 TL'nı gösteren KKTC Sağlık Bakanlığına ait tahsilat makbuzu, Emare 2 ise 23.10.1997 tarihinde Avrupa gazetesinde çıkan ve "Sağlık Bakanlığı yasa tanımıyor" başlığı altında dava konusu ile ilgili Sağlık Bakanlığını suçlayan gazete makalesidir-.

Tarafların rızası ile Davalıların ileri sürdükleri ön itirazların öncelikle dinlenmesi hususunda Mahkemece karar alınmıştır.

Taraflar yukarıda belirtilen ön itirazlara ilişkin Mahkemeye sadece hitapta bulundular.

Birinci ön itirazla ilgili görüşleri-miz şöyledir: Anayasanın 158. maddesi ve değiştirilmiş biçimdeki 8/76 sayılı Hukuk Dairesi Yasasında Hukuk Dairesi(Başsavcılık)ile ilgili kurallar düzenlenmiştir. Bu yasa Başsavcının Devletin, Cumhurbaşkanının, Başbakanın, Bakanlar Kurulunun, Bakanların ve- diğer Devlet organlarının Hukuk Danışmanı olduğunu ifade etmektedir. Bunun doğal bir sonucu olarak da Anayasanın 152. maddesi altında Yüksek İdare Mahkemesi olarak Yüksek Mahkemede Devlet aleyhine açılan davalarda Devleti, Hukuk Dairesi temsil etmektedir.- Keza ve ancak YİM 53/93 (D.11/98) sayılı davanın 15.sayfasında :
"Bu başvuru incelendiğinde, Müstedilerin KKTC Devletinin kararlarından ve/veya işlemlerinden yakındıkları görülmektedir. Müstediler KKTC Devletinin karar ve işlemlerinden yakındıklarına göre-,başvurudaki davanın doğrudan doğruya KKTC'ye yöneltilmesi ve KKTC'nin Müstedaaleyh olarak gösterilmesi gerekirdi. Halbuki Müstediler başvurunun ünvanında Müstedaaleyh olarak ilgili makam veya organları vasıtasıyle KKTC Başsavcılığını göstermişlerdir. Bu i-se hatalı bir ünvandır."

Huzurumuzdaki meselede durum aynidir. YİM 53/93 sayılı davada daha sonra davayı böyle bir hata nedeni ile iptal etmek yerine, Mahkeme, taraflar arasında adaleti sağlamak için tadilat ile, "hatalı ünvanı meselenin hakiki olgular-ı ile bağdaştırmak", hakkına sahip olduğunu dile getirerek tadilatı
yapmıştır. Bu nedenle bu safhada davanın ünvanındaki "Başsavcılığı" kelimelerin