-D.16/89 YİM 31/88

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkemede
Yargıç Hamdi Atalay Huzurunda
Anayasanın 152. Maddesi hakkında.

Müstedi: Müteveffa Hüsey-in Bafidi'nin terekesini temsilen Tereke İdare
Memurları sıfatıyle, Yakup Mustafa, Mağusa.
-ile-
Müstedaaleyh: 1. İskân Bakanlığı vasıtasıyle KKTC, Lefkoşa.
2. Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonu sıfatıyle
- KKTC, Lefkoşa
3. Lefkoşa Tapu ve Kadastro Dairesi vasıtasıyle Lefkoşa.
A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Av.- Işın Çelebi - Sadi Çelebi.
Müstedaaleyhler namına: Savcı Ali Fevzi Yeşilada.
İlgili şahıs namına: Av. Vehit Nekipzade.

Yasa Maddesi: KKTC Anayasasının 152(2)(3) maddesi, 27/82 sayılı Değişiklik Yasası ile değiştirilen 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma- ve Eşdeğer Mal Yasasının 3, 40. maddeleri.

İstemin Özeti: Müstedi, Müteveffa Hüseyin Bafidi terekesine tahsisli konutun tasarrufunu Müstediden geri alan, İnceleme Dağıtım Komisyonu kararının, ilgili şahsa kiralanmasının ve bundan doğan tüm işlemlerin, ta-mamen etkisiz, hükümsüz, batıl veya geçersiz olduğuna, müteveffa adına tahsisli kaynakların varislerine, terekesine bırakılmamasının yapıl- maması gerekli bir işlem veya ihmal olduğuna, Müteveffanın yasal tasarrufunda bulunan kaynakların terekenin T2 cetve-line işlenmesi gerektiğine, Müteveffaya ait kaynaklar için terekesine kesin tasarruf belgesi verilmemiş olması nedeni ile yapılması ihmal olunan eylem veya işlemin yapılması gerektiğine dair hüküm talebi.

OLAY: Güney göçmeni olan Hasan Hüseyin Bafidiye, K-uzeyde konut ve tarımsal kaynak tahsis edilmiştir. Önce eşinin daha sonra da müteveffanın ölümü üzerine, ev adından iptâl edilerek ilgili şahsa kiralanmıştır. Müteveffanın tereke idare memurları işbu başvuruyu dosyalayarak, eşdeğer mal alacaklısı olan tere-kenin adından bu tahsisin iptal edilemeyeceğini ileri sürdüler.

SONUÇ: İlgili şahıs tarafından ileri sürülen zaman aşımı ile ilgili iddia incelendiğinde başvurunun Anayasanın 152(3) amir hükmüne uygun olarak yapılmadığı bu nedenle de başvurusunun ileri gi-demeyeceğine karar verilir. Yine ilgili şahıs tarafından ileri sürülen meşru müdafaa ile ilgili itirazda, Müstedinin meşru menfaatinden söz edilmeyeceğinden başvurunun red ve iptâl edilmesine karar verilir.

Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihtlar:
YİM 20/78 -sayılı Salih Muharrem ve Hasan -M. Emir ile İmar İ-skân ve Rehabilitasyon Bakanlığı arasındaki Yüksek İdare Mahkemesi kararı.
YİM 111/82 sayılı Nevzat Hacı Emin ile Ekonomi ve Maliye Bakanlığı arasındaki Yüksek İdare Mahkemesi kararı.

K A R A R

Müstedi Yakup Mustafa bu başvuru ile müteveffa Hüseyin -Hasan Bafidi'ye tahsisli bulunan Güzelyurt - Bostancı, Şht. Celâl Bekiroğlu Sokak, D 3/a numaralı (V/H No.XX 41, Parsel No.53+56 (kısmen) konutun,

1.Tahsisinin iptalini öngören kontrol ve tasarrufunu Müstediden geri alan, İnceleme ve Dağıtım Komisyonu'nun- 17.7.1987 tarih ve (4) 64/77-13 sayılı kararının,

2. Alev Özikiz lehine kiralanması uygun görülen kiralama karar veya işleminin kira mukavelesi veya kira münasebeti ile bundan doğan tüm işlemlerin, tamamen etkisiz, hükümsüz, batıl veya geçersiz olduğuna-, herhangi bir sonuç doğuramayacağına,

3. Güzelyurt - Bostancı'da müteveffa Hüseyin Hasan Bafidi'ye tahsisili kaynakların müteveffaya, varislerine ve terekesine bırakılmamasının yapılmaması gerekli bir işlem veya ihmal olduğuna,

4. Yine müteveffanın ya-sal tasarrufunda bulunan kaynakların, konut veya binaların eşdeğer dosyaları tamamlanırken terekenin T2 cetveline işlenmesi gerektiği yolunda yapılması ihmal olunan eylem veya işlemin yapılması gerektiğine,

5. Müteveffaya tahsisli bulunan tüm kaynakların- Hüseyin Hasan Bafidi terekesine kesin tasarruf belgelerinin Müstedaaleyhlerce karar verilmemiş olması nedeniyle yapılması ihmal olunan bu eylem veya işlemin yapılması gerektiğine, dair bir hüküm verilmesini talep etmektedir.

Müstedi sözkonusu karar ve i-hmallerin Anayasaya, 27/82 sayılı Değişiklik Yasası ile değiştirilen 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasına ve bu yasa altında yapılan tüzüklere aykırı olduğunu belirtmiş ve gerçekleri şu şekilde özetlemiştir.

Müteveffa puanları 3-4 m-ilyona varan güney mal varlığına sahip olup hayattayken Müstedaaleyhler nezdinde müracaatta bulunmuş bir eşdeğer alacaklısıdır. Mutlu Barış Harekâtında kuzeye geldiği zaman Güzelyurt - Bostancı'da D 3/a no'lu konuta iskân edilmiş ve aynı zamanda kendisine -bir miktar tarımsal kaynak tahsis edilmiştir. Müstedi başvurusunda, Hüseyin Hasan Bafidi ve Tereke İdare memurlarının müteveffa adına tahsisli bulunan konut ve tarımsal kaynakların kesin tasarruf belgelerini almak için bugüne kadar yaptıkları sözlü ve yazı-lı müracaatlarına karşın Müstedaaleyhlerin yazılı veya sözlü bir yanıt vermediklerini, bunların müteveffaya veya terekesine verileceği hususunda Müstedinin 23.2.1988 tarihinde müteveffanın mallarının durumu ile ilgili olarak İskân Dairesi Müdürü ile son ge-lişmeleri görüşürken, müteveffanın isminde tahsisli bulunan başvuru konusu konutun iptal edilerek hiçbir yasal hakka sahip olmayan ve güneyde eşdeğeri bulunmayan ve aile reisi olmayan Alev Özikiz'e kiralandığını öğrendiğini, kesin tasarruf belgelerinin ilg-ili mercilerin söz vermelerine rağmen verilmediğini, kesin tasarruf vermemenin bir ihmal olduğunu, müteveffanın güney mal varlığının puanlarının KKTC'de başvuru konusu konut ile birlikte tahsisli bulunan tarımsal kaynakları karşılayacak miktarda olduğunu, -müteveffa adına tahsisli konut veya tarımsal kaynakların T cetveline işlenmediğini, konutun tahsisinin Müstedaaleyhlerce iptal edildiğini, iptal edilmekle Müstedinin meşru menfaatlerini ters yönde ve direkt olarak etkilediğini ve yetkilerini kötüye kulland-ıklarını iddia etmiştir.

Müstedaaleyhler ise itiraznamelerinde, 41/77 sayılı İskân, Toprak-landırma ve Eşdeğer Mal Yasasının değiştirilmiş 40. maddesinin 4. paragrafına temas ettikten sonra başvuru konusu kararın gerekli araştırmanın yapılmasından sonra -yetkili organlar tarafından alındığını, sözkonusu konutun Hüseyin Hasan Bafidi'ye tahsis edildiğini, ancak müteveffa ve eşinin vefatı üzerine İ.D.K.'nın (4) 64/77-13 sayı ve 17.7.1987 tarihli kararı ile ilgili Bakanın onayı ile adından iptal edildiğini, İs-kân ve Rehabilitasyon Müdürünün 63/922-1076 sayı ve 18.2.1988 tarihli Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesine yaptığı başvuru ile sözkonusu konutun Alev Özikiz'e kiralandığını, Müstedinin başvurusunda haksız olduğunu belitmiştir.

Bu başvuruda ilgili şahıs olar-ak bulunan Alev Özikiz de bir itirazname dosyalamış ve Müstedinin 41/77 sayılı Yasaya göre aile tanımı içine girmediğini, mülkiyet devir işlemlerinin tamamlanmasına kadar tahsis hakkı verilen aile fertlerinden herhangi birinin hayatta kalmaması halinde ail-eye verilen taşınmaz malların Devlete geçtiğini, konu konuttaki lehtar ve eşinin vefatı üzerine, konutun boş kalması ve kullanılmaması nedeniyle sözkonusu kararın yetkili organlarca alındığını, yetkinin kötüye kullanıldığına dair bir durumun olmadığını, Mü-stedinin meşru menfaatı bulunmadığını iddia etmiş ve teferruatlı bir şekilde yazdığı olgulara göre iptal kararının Resmi Gazetede yayınlandığını, Müstedinin yasal sürede bu karar aleyhine başvuruda bulunmadığını, ilgili şahsın da eşdeğer açısından hak sahi-bi olduğunu, atıl durumda olan sözkonusu ev için yaptığı müracaat müsbet karşılanıp İ.D.K.'nın 10.2.1988 tarihinde eşdeğere kaynak olmak üzere Alev Özikiz'e kiralanmasına karar verildiğini ve 22.2.1988 tarihinde de imzalanan mukavelename gereğince kendisin-e bir yıllığına kiralandığını belirtmiştir.

İlgili şahıs, ön itirazda bulunması nedeniyle, başvurunun duruşmasına başlanacağı sıralarda evvelâ ön itirazın dinlenmesini talep etmiş, gerek Müstedi ve gerekse Müstedaaleyhler bu talebe karşı çıkmamışlar ve M-ahkeme de bu talebi haklı bularak evvela ön itirazların dinlenmesine karar vermiştir.

Ön itirazda Müstedi şahadet vermiş ve bu hususla ilgili olarak İ.D.K. üyesi Ergin Alasya'yı tanık olarak çağırmıştır.

Ön itiraz üç hususu kapsamakla birlikte duruşmay-a başlanacağı sırada birinci paragraf tarafların anlaşması ile halledilmiş ve bu hususla ilgili ihtilaf ortadan kalkmıştır.

Kanımca ön itirazda üzerinde durulması gereken husus ikinci paragraftır.

Bu paragraf incelendiğinde görüleceği gibi, başvuru kon-usu konutun tahsis kararı yetkili makamlarca iptal edilerek Resmi Gazetede yayınlanmıştır. Bununla ilgili başvuru 75 gün geçtikten sonra yapıldığı için ileri gidemez.

Bu başvurunun başarılı olabilmesi için Müstedinin bir hak sahibi olması ve buna göre de- meşru menfaati bulunması gerekir.

KKTC. Anayasasının bu hususla ilgili 152. maddesinin (2). fıkrası okunduğunda şunların mevcut olduğu görülmektedir.

"152(2). Böyle bir başvuru, sahip olduğu meşru bir menfaati, bu gibi karar veya işlem veya ihmal yüzün-den olumsuz yönde ve doğrudan doğruya etkilenen kişi tarafından yapılabilir."

Bir menfaatin meşru sayılabilmesi için yasal bir dayanağı olması lâzımdır. Bu bakımdan Müstedinin bu başvuruyu yapmağa hakkı olup olmadığını yasalar çerçevesinde araştırıp önce-den bir karara varmak icap eder. Ön itirazları incelemeye başlamazdan önce Müstedaaleyhlerin ön itirazda mevcut olmayan ancak duruşma sırasında ortaya koyduğu ve Müstedinin itirazı ile karşılanan zamanaşımının lâyihalarda belirtilmediği konusuna da kısaca -değinmek istiyorum:

Bu hususla ilgili olarak Zaim M. Necatigil'in, "KKTC'de Yönetim Hukuku ve Anayasa Yargısı" adlı eserin 1986 sayılı baskısı sahife 36'da şunlar mevcuttur.

-"Yönetim Hukukunda zaman aşımı, özel hukuktaki zaman aşımı ilkesinden farklıdır. Özel hukukta zaman aşımı yargı organı kendiliğinden dikkate alamaz. Halbuki kamu hukuku alanında zaman aşımı kamu düzeni ile ilgilidir, yargı organı bu konuda itiraz yapılmamı-ş olsa bile, bunu kendiliğinden dikkate alır."
-
Buna göre Mahkeme Müstedi avukatının bu itirazına itibar edemez ve bunu geçerli bir itiraz olarak kabul edemez. (Görünüz YİM.20/78 sayılı hüküm)
İhtilaf konusu edilmeyen olgulara göre başvuru konusu konut güney göçmeni olan ve şimdi hayatta olmayan Hüse-yin Hasan Bafidi'ye tahsis edilmiştir. Önce eşinin ve daha sonra da müteveffanın vefatı üzerine kullanılmayarak atıl bir durumda ve boş bırakılması sebebiyle İ.D.K.'nın önerisi ve Bakanlık onayına göre tahsis, Hüseyin Hasan Bafidi adından iptal edilerek 16-.10.1987 tari