-D.2/91 YİM 28/89

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkemede
Yargıç Metin A. Hakkı Huzurunda.
Anayasanın 152. Maddesi hakkında.

Müstedi: Ayşe Alan n/d Ayşe Bilgen, Anad-olu Mahallesi, Maraş, Magosa.
ile
Müstedaaleyh: 1. KKTC İskân Bakanlığı, İnceleme ve Dağıtım Komisyonu
vasıtasıyla, KKTC Lefkoşa.
2. KKTC İskân Bakanlığı vasıtasıyla, KKTC Lefkoşa.
- A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Gülden Çiftçioğlu ve Servet Demir.
Müstedaaleyh namına: Ali Fevzi Yeşilada.
İlgili şahıs namına: Ahmet Kalkan.

Yasa Maddesi: Anayasanın 152(3). maddesi, 41/77 sayılı İskân Topraklan-dırma -ve Eşdeğer Mal Yasasının 40. maddesi.

İstemin Özeti: A) Gazi Magosa'da, Ercan Sokak 3A adresinde bulunan konut üzerinde Müstedinin yasal tasarruf ve/veya kullanım hakkı ve/veya tahsis hakkı devam ederken ve Müstedinin onayı rızası feragati alınmadan ilgil-i konutun Müstedaaleyhler tarafından Yılmaz Gazioğlu'na, eşdeğerine karşılık kiralanmasının uygun olduğunu öngören 6 Temmuz 88 tarihli kararın ve/veya işlemin tamamen etkisiz hükümsüz ve hiçbir sonuç doğurmayacağına ilişkin karar verilmesi:
B) Müstedaaleyh-lerin R-52/83-389 sayı ve 30.11.83 tarihli kararları ile aile reisi sıfatı ile Müstedinin kocası Mehmet Bilgen'e tahsis ettiği yukarıda adresi gösterilen konutun tahsisini, Müstedinin yasal tasarruf hakkı ve/veya tahsis hakkı devam ederken Müstedinin rızas-ı, ve feragati alınmaksızın iptâl eden Müstedaaleyhlerin 15.7.88 tarihli (4) 78/77-1 sayılı kararının ve/veya işleminin tamamen etkisiz ve/veya hükümsüz olduğuna, ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına Mahkemece karar verlimesi,
C) Müstedaaleyhlerin yetkili- temsilcisi, İskân ve Rehabilitasyon Dairesi Müdürü Talay Ayhun tarafından Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi Müdürlüğüne Lefkoşa'ya gönderilen 22 Temmuz 88 tarihli, başvuru konusu Gazi Magosa Ercan Sokak 3A'daki konutun Yılmaz Gazioğlu'na kiralanmasını öngör-en karar ve/veya işlemin hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına Mahkemece karar verilmesini talep etmiştir.
D)Müstedi başvurusunda bir de 4.cü talepte bulunup, aile reisi sıfatı ile kocası Mehmet Bilgen'e tahsisli bulunan ba-şvuru konusu konutun tahsisinin Mehmet Bilgen adından iptâl edildikten sonra Müstediye tahsis edilmemesinin yapılmaması gereken bir ihmal olduğuna Mahkemenin karar vermesini de talep etmiştir.

OLAY: Aslen Mersinli olan Müstedi ve eşi 1975'de Kıbrısa gelip- yerleşmiş-lerdir. Tarımsal İş Gücü Sevk Programı çerçeevsinde göçmen olarak Kıbrıs'a yerleşen aileye Mağusa'da ev tahsisi yapıldı. Bilahare ailevi sorunlar nedeni ile kocası tarafından Türkiye'ye gönderilen Müstedi, geri dönüşte eve alınmadı ve çocukları -ile birlikte eş dost evinde kalmaya başladı. Kocası ise evi 3. bir kişiye kiralayarak, Mağusa'da iskan edilmiş olan anne ve babasını yanında kalmağa başladı. Müstedinin kocası Mağusa Aile Mahkemesinde dosyalamış olduğu dava ile Müstediden boşandı.
Bilah-are yukarıdaki talepleri içeren başvuruyu dosyaladı.

SONUÇ: Müstedi evin 3. kişiye tahsisini iptal eden kararın hükümsüz kılınmasını talep etmektedir. Evin kocasının adından iptal kararı Resmi Gazetede yayınlanmıştır ve yayımlanma tarihinden itibaren 75 g-ün geçmiştir. Başvuru bu süre zarfında dosyalanmadığına göre, daha ileri gidemez ve reddedilmesi gerekir.
Müstedinin meşru menfaatine bakıldığında ise, Müstedi başvu-rusunda talep ettiği kararların herhangi birini elde etmeğe muvaffak olsa bile, durumu-nun olumlu yönde etkilenmesi olanaksızdır. Çünkü başvurusunda muvaffak olsa bile tahsis eski kocasına döner ki bunda, Müstedinin herhangi bir menfaat sağlaması söz konusu olamaz.
Başvuru reddedilir.

Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
Birleştirilmi-ş YİM 131-195/78 sayılı Yüksek İdare Mahkemesi kararı.
YİM/İstinaf 32/89 (D.19/90) sayılı Yüksek İdare Mahkemesi kararı.
Y/Aile Hukuku 1/87 (D.2/87) sayılı karar.
YİM 5/76 sayılı Yüksek İdare Mahkemesi kararı.
YİM 84/84 sayılı Yüksek İdare Mahkemesi kararı-.

Atıfta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
Zaim Necatigil KKTC Anayasası ve Yönetim Hukuku, s.124.
Sıddık Sami Onar, İdare Hukukunun Umumi Esasları, Cilt 3, s.1782.
Yıldırım Üler, İdari Yargıda İptal Kararlarının Sonuçları (Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültes-i Yayınları No. 281, 1970) s.25.

H Ü K Ü M

Müstedi 21.2.1989 tarihinde Müstedaaleyhler aleyhine dosyaladığı yukarıda ünvan ve sayısı belirtilen başvuru ile Mahkemeden özetle, aşağıdaki taleplerde bulunmuştur:

Gazi Magosa'da, Ercan Sokak 3A adresinde- bulunan konut üzerinde Müstedinin yasal tasarruf ve/veya kullanım hakkı ve/veya tahsis hakkı devam ederken ve Müstedinin onayı rızası feragati alınmadan ilgili konutun Müstedaaleyhler tarafından Yılmaz Gazioğlu'na, eşdeğerine karşılık kiralanmasının uygun- olduğunu öngören 6 Temmuz 88 tarihli kararın ve/veya işlemin tamamen etkisiz hükümsüz ve hiçbir sonuç doğurmayacağına ilişkin karar verilmesi:

Müstedaaleyhlerin R-52/83-389 sayı ve 30.11.83 tarihli kararları ile aile reisi sıfatı ile Müstedinin kocası Me-hmet Bilgen'e tahsis ettiği yukarıda adresi gösterilen konutun tahsisini, Müstedinin yasal tasarruf hakkı ve/veya tahsis hakkı devam ederken Müstedinin rızası, ve feragati alınmaksızın iptâl eden Müstedaaleyhlerin 15.7.88 tarihli (4) 78/77-1 sayılı kararın-ın ve/veya işleminin tamamen etkisiz ve/veya hükümsüz olduğuna, ve herhangi bir sonuç doğurma-yacağına Mahkemece karar verlimesi,

Müstedaaleyhlerin yetkili temsilcisi, İskân ve Rehabilitasyon Dairesi Müdürü Talay Ayhun tarafından Devlet Emlâk ve Malzeme D-airesi Müdürlüğüne Lefkoşa'ya gönderilen 22 Temmuz 88 tarihli, başvuru konusu Gazi Magosa Ercan Sokak 3A'daki konutun Yılmaz Gazioğlu'na kiralanmasını öngören karar ve/veya işlemin hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına Mahkemec-e karar verilmesini talep etmiştir.

Müstedi başvurusunda bir de 4.cü talepte bulunup, aile reisi sıfatı ile kocası Mehmet Bilgen'e tahsisli bulunan başvuru konusu konutun tahsisinin Mehmet Bilgen adından iptâl edildikten sonra Müstediye tahsis edilmemesin-in yapılmaması gereken bir ihmal olduğuna Mahkemenin karar vermesini de talep etmiştir.

Müstedaaleyhler, mezkûr başvuruya 30.10.89 tarihinde bir itirazname dosyalayıp, esasında Müstedinin başvurusunun haksız olduğunu iddia edip başvurusunun reddedilmesin-i talep etmişler ve ilâveten birisi ön itiraz niteliğinde olmak üzere itirazlarını desteklemek amacı ile 2 de itirazda bulunmuşlar. Müstedaaleyhlerin birinci ve ön itiraz niteliğini taşıyan itirazları, özetle Müstedinin başvurusu ile iptalini talep ettiği -ilk 3 talebinin aslında 3 ayrı karar olmayıp bir karar olduğuna ve ilgili kararın da Resmi Gazete sayı 108, 18.11.88 tarihinde ek III'de yayınlanmış olduğunu, dolayısıyle Müstedinin başvurusunun Anayasanın 152. maddesine istinat ettiği halde, ayni maddenin- 3. fıkrasında öngörülen 75 gün süre içinde dosyalanmadığını bu nedenle hak düşürücü süreye tabi olduğunu ileri sürerek başvurunun daha ileri gitmeden iptalini talep etmişlerdir.

Müstedaaleyhler ayrıca ön itirazlarına ilâveten Müstedinin kocasından boşan-mış olduğunu ve başvuru konusu konutu da boşanmadan önce terk etmiş olduğundan ve esas tahsis sahibi eski eşi Mehmet Bilgen'in ilgili evden ilgili şahıs lehine feragat ettiğinde Müstedi ile evli olmayıp, boşanmış olduklarını, dolayısıyle Müstedinin bu başv-uruda herhangi bir meşru menfaati olmadığını da iddia edip ayni nedele başvurunun iptalini talep etmişlerdir.

İlgili Şahıs ise 7.11.89 tarihinde dosyaladığı itiraznamede esas olarak Müstedaaleyhlerin itirazlarını benimsemiş ve başvurunun masraflarla redd-ini talep etmiştir.

Başvurunun duruşması 29.11.90 tarihinde başlamış ve 6.12.90 ve 12.12.90 tarihinde devam edip 3 celsede tamamlanmış ve o tarihte karar için bilâmüddet ertelenmiştir.

Duruşma esnasıda Müstedi, Mahkemede bizzat şahadet vermiş ilâveten -Magosa Kaza Mahkemesinde görevli Vasfiye Tüfekçi'yide şahit olarak Mahkemeye celp edip dinletmiştir. Müstedaaleyhler ve İlgili Şahıs ise herhangi bir şahadet ibraz etmemiş Müstediyi ve şahitlerini istintakla yetinmişlerdir. Taraflar dosyada mevcut 14 adet -emareyi de karşılıklı muvafakat çerçevesinde Mahkemeye ibraz etmişlerdir. Gerek şifahi şahadet, gerekse Mahkemeye ibraz olunan emareler incelendiğinde ve ayrıca hitabe safhasında söylenenlerden de sabit olmuştur ki, taraflar arasındaki ihtilâf, Müstedinin -yakınma konusu yaptığı işlem veya kararların hangi tarihte Müstedinin bilgisine geldiği hususu hariç, daha ziyade kanuni noktalardan kaynaklanmakta olup, olgusal değildir. Çoğu belge veya emarelerle de teyit edilen başvurunun istinat ettiği gerçekler aşağı-daki şekilde özetlenebilir:

Müstedi, aslen Erdemli'li olup Türkiyenin Mersin ilinden 1975 yılında Kıbrıs'a gelip yerleşmiştir. Kıbrıs'a geldiğinde Mehmet Bilgen ile evli idi, Tarımsal İş Gücü Sevk Programı çerçevesinde göçmen olarak Kıbrıs'a gelmişti. Bu-raya geldiğinde, ailesi ile birlikte Gazi Magosa'da ihtilâf konusu ve başvuru konusu, olan Ercan Sokak 3A adresindeki boş bir eve Müstedaaleylerin emare 1'de gösterilen kararları ile yerleştirilmişti. Başvuru konusu ev kocası Mehmet Bilgen'e tahsis edilmiş-ti. Kıbrıs'a geldiğinde Yusuf isimli, bilâhare vefat eden,bir de erkek çocuğu vardı. Kıbrıs'a gelip yerleştikten sonra Kıbrıs'ta 1975'de doğan ve yine ismini Yusuf koyduğu bir erkek çocuğunu, 1979 da kızı Zeynep'ı ve 1982 yılında da yine kızı Ziynet'ı düny-aya getirdi. Müstedinin kendi şahadetine göre 1987'ye kadar kocası ve çocukları ile ihtilâf konusu evde ikâmet etti, bilâhare bir başka kadın yüzünden kocası ile arası açıldı ve 1987'de tatil için kocası tarafından Türkiye'ye gönderildi. Müste