-

D.13/2022 YİM 276/2018

Yüksek İdare Mahkemesinde
Anayasanın 152. Maddesi Hakkında

Ya-rgıç Gülden Çiftçioğlu huzurunda.

Davacı: (1) Louiza Zembyla, 20 Homer Caddesi, Lefkoşa, 1097,
GKRY
(2) Ersi Zempyla Nikolaidi, 20 Homer Caddesi, Lefkoşa,
1097, GKRY.

- ile -
Davalı: Taşınmaz Mal Komisyonu vasıtasıy-la KKTC, Lefkoşa

İlgili Şahıs: İçişleri Bakanlığı vasıtasıyla KKTC
Başsavcılığı, Lefkoşa.
A r a s ı n d a.

Davacı No.1 ve 2 namına: Avukat Murat Metin Hakkı
Davalı Taşınmaz Mal Komisyonu namına: Avukat Nahide Akyüzlü

-

Aylanç
İlgili Şahıs namına: Savcı Aysu Erginel

...................

K A R A R

Davacı, Davalı aleyhine dosyaladığı Talep Takririnde, aşağıdaki taleplerde bulunmuştur:

Taşınmaz Mal Komisyonu ve/veya Davalı tarafından 22-.10.2018 tarihinde alınıp bir sureti Ek 1 olarak ilişikte sunulan 1198 sayılı ve takriben 27.01.2011 tarihinde Davacı/Başvuranların 51/2011 sayılı başvurularını reddeden kararın ve/veya bu karar gereğince yapılan işlemlerin tamamen hükümsüz ve/veya etkisiz- olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına dair bir karar,
Uygun ahar bir çare, ve
Bu başvuru masrafları.

Davacı Talep Takririnin hukuki esaslar bölümünde, özetle Anayasanın 8., 13., 17., 90., maddesinin (5).fıkrasına değindikten sonra 39/1962 say-ılı yasanın İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya dair Avrupa Sözleşmesini ve buna Ek Birinci Protokolu iç hukukumuzun bir parçası yaptığını, mezkur Ek Prtokolün mülkiyet hakkının korunmasına ilişkin olup, Sözleşmenin 6.maddesinin ise, adil yargılan-ma ve/veya Mahkemeye erişim hakkı ile ilgili olduğunu, Anayasanın 159.Maddesinin 1.Fıkrasının (b) Bendi Kapsamına giren Taşınmaz Malların Tazmini, Takası ve İadesi Yasası'nın (67/2005 sayılı Yasa), yasa kapsamına giren taşınır taşınmaz mallar üzerinde hak -iddiasında bulunanların haklarının ispatı için gerekli usul ve koşulları ve bu kişilerin mallarının iadesine, takasa ve alacakları tazminata ilişkin esasları düzenlediğini, Yasa'nın 6.maddesine göre Başvuranın başvuruya konu ettiği bir taşınmaz mal ile ilg-ili olarak sair hususlar yanında üzerinde hak iddiasında bulunduğu taşınmaz malın 20 Temmuz 1974'de kendi adına kayıtlı olduğu ve/veya adına kayıtlı olan şahsın yasal mirasçısı olduğunu, herhangi bir makul şüpheye mahal bırakmayacak şekilde ispat etmeleri -gerektiğini, yasa tefsir ve tatbiki ile alakalı contemporanea expositio prensibine göre bir yasa hükmünün uzun süreli tefsir ve/veya tatbik şeklinin o hükmün gerçek anlamını yansıttığı ve/veya bu tefsir ve/veya tatbik şeklinin yasama organının onayına ve/-veya yetkilendirmesine haiz olduğunu, dava konusu, kararlar veya işlemlerin 67/2005 sayılı Yasa'ya ve/veya 2006 Taşınmaz Mal Komisyonu Tüzüğüne 39/1962 sayılı Yasa'ya ve/veya Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğüne ve/veya Usul Hukukun ruhuna ve yerleşmiş teammü-llere ve/veya ilkelere aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Davacı hukuki esaslar altında yukardakilere ilaveten dava konusu kararın gerekçesiz veya makul gerekçeden yoksun olduğunu, keyfi ve/veya yanlış bilgiye istinaden ve/veya meselenin ahval ve koşullarını-n gerektirdiği asgari ve/veya gerekli ve/veya makul özen gösterilmeksizin alındığını, Başvuru konusu kararların alınırken gerekli araştırma ve/veya incelemenin yapılmadığı ve/veya ilgili yasa hükmünün son 12 yıldaki tefsir ve/veya tatbikine dair prensipler- veya teammüllerin göz ardı edildiğini ve/veya ilgili mevzuatın doğru uygulanmadığını ve/veya yanlış yorumlandığını ve/veya hukuka aykırı biçimde uygulandığını taşınmaz mal komisyonunun dava konusu kararları alırken yetkilerini aştığını veya kötüye kulland-ığını veya yetki gasbında bulunduğunu veya keyfi kullandığını, taşınmaz mal komisyonunun dava konusu kararları alırken Davacının haklarını veya Anayasal haklarını ve evrensel insan hakları veya Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi dolayısıyla sahip olduğu doğal- haklarını ve/veya hukuka aykırı biçimde sınırlandırdığını ve/veya ortadan kaldırdığını iddia etmiştir.

Davacı Talep Takririnin davayı destekleyen gerçekler bölümünde ise özetle, Başvuranların, Girne/Yukarı Girne'de kain ve Pafta/Harita XII/210109, Blo-k 2, Parsel 61 referanslı gayrimenkulün uluslararası hukuk ve/veya Güney Kıbrıs Rum Yönetimi(G.K.R.Y) mevzuatı tahtında ½'şer hisse ile kayıtlı sahibi ve/veya mezkûr malla ilgili olarak yerel ve/veya uluslararası hukuktan neşet eden muhtelif hakların eşit -oranda sahibi olan kişiler olduğunu, Taşınmaz Mal Komisyonunun, 67/2005 sayılı Yasaya ve onun altında çıkarılan 2006 Taşınmaz Mal Komisyonu Tüzüğü'ne binaen, tüzel kişilik kazanan ve yürütsel veya yönetsel bir yetki kullanan bir organ veya makam olduğunu,- mezkûr gayrimenkulun 20.7.1974 itibarıyla Davacı/Başvuranların halaları ve/veya büyük halaları olan Maria Demetriadou veya Maria A.Dimitriadou isimli kişinin adında kayıtlı olduğunu, bu kişinin takriben 27.2.1979 tarihinde vefat ettiğini, bu kişinin 1.2.1-979 tarihinde düzenlediği vasiyetname marifetiyle Nicos M. Hdj.Gavriel isimli kişiyi vasiyetinin tenfiz memuru olarak atadığını ve Girne'deki mezkûr gayrımenkulün kardeşi Grigoris A. Demetriades'in kızı ve işbu davadaki Davacı/Başvuranların annesi Rita Zem-byla n/d Rita Czayka'ya devrini vasiyet ettiğini,yetkili vasiyeti tenfiz memurunun, takriben 11.3.1980'de dava konusu gayrimenkulü G.K.R.Y mevzuatına göre G.K.R.Y makamları nezdinde Davacı/Başvuranların annesine devrettiğini, başvuranların annesi Riza Zemb-yla n/d Rita Czajka'nın da takriben 27.4.1998'de Parsel 61'i öz kızları olan Davacı/Başvuranlara eşit hisse ile G.K.R.Y. mevzuatı ışığında ve G.K.R.Y makamları nezdinde hibe ettiğini, Davacı/Başvuranların ve işbu davaya taraf olmayan annelerinin, 27.1.2011- tarihinde, o tarih itibariyle takriben 36 yıl boyunca listelenen maldan mahrum kalmaları neticesinde düçar oldukları zarar ziyanı, manevi tazminat ve malın iadesini İskan İşleri ile görevli Bakanlığı ve/veya Bakanlığı temsilen KKTC Başsavcılığı'ndan talep- ettikleri 51/2011 sayılı başvuruyu Taşınmaz Mal Komisyonu nezdinde dosyaladıklarını, işbu davaya taraf olmayan Rita Zembyla n/d Rita Czajka'nın 51/2011 sayılı başvuru unvanında Başvuran No.3 olarak yer aldığını, Başvuranların, sair şeyler yanında başvuru- konusu mal üzerindeki mülkiyet hakkını ispatlayan ve G.K.R.Y makamlarınca isdar edilen tüm belgelerin suretlerini ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Kuzey Kıbrıs'taki Hakları Mahkemesi'nin Kuzey Kıbrıs'taki taşınmazlara ilişkin Rum asıllı göçmenlere öd-enmesi gerekecek tazminatların kriterlerini düzenleyen içtihatlarını esas alarak düçar olduğu zarar ziyanı tespit eden bilir kişi raporlarını da Başvurdaki yemin varakasını destekleyen emare olarak dosyaladığını, KKTC Başsavcılığının, başvurunun tasdikli b-ir sureti kendisine başvuruyu müteakip 21 iş günü içerisinde usule uygun olarak tebliğ edildikten sonra 29.1.2013'te Görüş / Müdaafasını verdiğini ve Davacı/Başvuranların ve annelerinin başvuru dosyalama haklarını (locus standi) ret ve inkâr ettiğini, Başv-urunun zapt-ı dava (mention) olarak tayin edildiği 21.11.2013 tarihinde Davacı/Başvuranlar ve annelerinin Parsel 61'in 20.7.1974'teki kayıtlı mal sahibinin yasal mirasçısı olup olmadığı hususlarının Komisyon huzurunda tartışıldığını, ancak K.K.T.C. Başsavc-ılığı'nın konu ile ilgili ön itirazlarının aşılamadığını ve sadece ön itirazın konu edildiği duruşmanın, uzun gecikmelerden sonra ve 14.5.2018 tarihinde gerçekleştiğini, Taşınmaz Mal Komisyonunun, 22.10.2018 tarih ve 1198 sayılı kararı ile Davacı/Başvuran-lar ve anneleri Rita Zembyla n/d Rita Czajka'nın (51/2011 sayılı başvuru tahtında Başvuran No.3) başvurusunu 4'e 3 oy çokluğu ile ret ve iptal ettiğini, verilen kararda Rita Zembyla n/d Rita Czajka (Başvuran No.3)'nın ilgili mevzuat bağlamında "yasal miras-çı" olarak kabul edildiğini ve işbu davadaki Davacı/Başvuranların yasal mirasçı kabul edilemeyecekleri cihetle başvurularının ileri götürülmediğini, Rita Zembyla n/d Rita Czajka'nın ise G.K.R.Y. mevzuatına göre halen kayıtlı mal sahibi olmadığından başvuru-sunun red ve iptal edildiğini,Taşınmaz Mal Komisyonu'nun 22.10.2018 tarihli kararının contemporanea expositio prensibine aykırı olduğunu, çünkü kurulduğu 2006 yılından beri Taşınmaz Mal Komisyonunun "yasal mirasçı" olarak kabul edilebilecek kişilerin çocuk-larını da ilgili mevzuat maksatları bakımından genelde "yasal mirasçı" olarak kabul edip ona göre işlem yaparak birçok başvuru sonuçlandırdığını, Taşınmaz Mal Komisyonunun Davacı/Başvuranların 27.1.2011 tarih ve 51/2011 sayılı başvurularını ret ve iptal e-tmek suretiyle Başvuranların Anayasanın 17. maddesi ve/veya 39/1962 sayılı Yasa ile iç hukuk haline getirilen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS)'nin 6.maddesi ile korunan mahkemeye (tribunal) erişim ve/veya adil duruşma haklarını ihlal ettiğini ya da a-nlamsız hale getirdiğini, çünkü Davacı/Başvuranların maddi menfaatlerini ve/veya mülkiyet haklarını konu eden bir başvurunun esastan incelenip sonuçlandırılamadığını ve/veya Davacı/Başvuranların konumundaki kişilerin K.K.T.C.'de etkin bir iç hukuk yolundan- istifade edebilmekten mahrum bırakıldıklarını, Taşınmaz Mal Komisyonu'nun 22.10.2018 tarihli kararının 39/1962 sayılı Yasa ile iç hukuk haline getirilen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 13. maddesini de ihlal ettiğini, çünkü Taşınmaz Mal Komisyonu'nun- 20.7.1974'ten sonra Kuzey Kıbrıs'ta süre gelen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ihlallerine bir çare bahşetme olanağının ortadan kaldırıldığını, Taşınmaz Mal Komisyonu kararı ile K.K.T.C Anayasası'nın 90(5) maddesi tahtındaki yükümlülüklerine aykırı davran-dığını, çünkü yerel mevzuat Davacı/Başvuranların 51/2011 sayılı başvuruyu devam ettirip sonuçlandırmalarına izin vermese bile (ki bu ret ve inkar edilir) Komisyonun yerel mevzuatı ve 67/2005 sayılı Yasa hükümlerini göz ardı etmesi gerektiğini ve iç hukuku-n parçası olan uluslararası hukuka öncelik vermesi gerektiğini ve Davacı/Başvuranlara etkin bir çare bahşetmesi gerektiğini, dava konusu karar ve/veya işlemlerin, herhangi bir yasal dayanaktan yoksun olduğu gibi gerekçesiz olduğunu ve/veya yeterince gerekç-eli olmadığını ve/veya keyfi olduğunu, Davalının dava konusu kararı alırken ve/veya işlemleri yaparken gerekli araştırmayı ve/veya incelemeleri yapmadığını, Davalının, dava konusu kararı alırken ve/veya işlemleri yaparken yasal yetkilerini aştığını ve/veya- kötüye kullandığını ve/veya yasalara ve/veya Anayasaya ve/veya Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğüne ve/veya İdare Hukuku Prensiplerine aykırı hareket ettiğini ve Davacı/Başvuranların bu hususta sahip oldukları meşru menfaatin, bu yüzden, olumsuz yönde ve doğ-rudan doğruya etkilendiğini iddia etmiştir.

Davalı ise Müdafaa Takririnde, hukuki esaslar açısından özetle, Davacıların Talep Takriri'nde bulunan ve kendi Müdafaa Takriri ile bağdaşmayan tüm paragrafları teker teker kati surette ret ve inkar ederek ispat-ını talep ettiklerini, dava konusu kararın Anayasa'nın 159(1)(b) Bendi Kapsamına Giren Taşınmaz Malların Tazmini, Takası ve İadesi Yasası'na (67/2005 sayılı Yasa) ve bu Yasa altında çıkarılan Tüzüğe, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)'nin belirlediği il-kelere, diğer ilgili mevzuata, İdare Hukuku İlkelerine, hak ve nisfet kaidelerine uygun olarak alınmış olup Anayasa ve yasalara ve/veya ilgili mevzuata uygun olduğunu, Komisyonun, Başvuru, Görüş, duruşma safhaları sırasında tarafların beyanları, sundukları- emareler, AİHM'nin belirlediği parametreler, 67/2005 sayılı Yasa'nın 2. ve 6(2), Fasıl 195 Vasiyetnamaler ve Veraset Yasası'nın 4, Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü'nün Emir 1(A), Emir 1(B)'nin 2(1) maddeleri ve Fasıl 195 Vasiyetnameler ve Veraset Yasası ve- Fasıl 189 Tereke İdare Yasası'nda yer alan "yasal varis" tefsiri ışığında, yasalara ve/veya doğal adalet ilkelerine uygun karar verdiğini,
67/2005 sayılı Yasa'nın 6.maddesinin (2).fıkrası'na göre Başvuran'ın makul şüpheden ari olarak ispat etmesi gereken -unsurlar arasında, "20 Temmuz 1974 tarihinde kendi adına kayıtlı olduğu ve/veya adına kayıtlı olan şahsın yasal mirasçısı olduğu" hususunun yer almakta olduğunu, bu düzenlemede yer alan "yasal varis" ifadesinin ise Fasıl 189 Tereke İdare Yasası'nın tefsir -kısmında "Yasa'nın uygulanması ve etkisiyle bir terekede miras alan kişiyi anlatır" şeklinde düzenlendiğini, buna ilaveten Fasıl 195 Vasiyetnameler ve Veraset Yasası'nın 4. maddesi'nde "bir terekeye tevarüs ya vasiyetname yoluyla veya yasanın etkisi ve uyg-ulanması yoluyla ya da hem vasiyetname hem de yasanın etkisi ve uygulanması yoluyla elde edilebilir" düzenlemesinin de mevcut olduğunu, AİHM'nin Loizou v. Türkiye başvurusunda yerel otoritelerin uygulayıp yorumladıkları yerel hukukun öncelik taşıdığını be-lirttikten sonra, Mahkeme'nin yerel otoritelerin yerine geçmesinin esas görevi olmadığını zikrettiğini, Davalının yerel hukuku dikkate alarak tarafların duruşmadaki ihtilafsız olgular çerçevesinde, Davacıların 67/2005 sayılı Yasa'nın kendilerine isnat etti-ği ispat külfetini yerine getirmeleri mümkün olmadığından, dava konusu kararı aldığını, Davacıların işbu davada herhangi bir meşru menfaatlerinin olmadığını,
Davalının dava konusu kararı alırken ve işlemi yaparken yetkilerini aşmadığını ve/veya kötüye ku-llanmadığını, ilgili olguları doğru saptayarak doğru değerlendirdiğini, mevzuatı doğru değerlendirerek mevzuata uygun kararlar aldığını ve/veya işlemler yaptığını, dava konusu kararın gerekçeli olduğunu ve/veya gerekçelerle desteklenmekte olduğunu, dava ko-nusu kararın kamu yararına ve/veya kamu düzenine uygun alınmış bir karar olduğunu ve eşitlik ilkesine aykırı olmadığını, Davalının davaya konu karar ve/veya işlemlerinin, Davacıların meşru menfaatlerini doğrudan doğruya ve olumsuz yönde etkilediğini ret ve- inkarla, İdare Hukuku'nda yetki kurallarının Anayasa ve yasalarda belirlendiğini, Davalının 67/2005 sayılı Yasa tarafından kendisine bahşedilen yetkileri kullandığını ve AİHM'nin ilkeleri çerçevesinde tüm tarafları dinleyerek adil bir karar verdiğini id-dia etmiştir.

İlgili Şahıs ise dosyaladığı Müdafaa Takririnde, hukuki esaslar açısından ön itiraz olarak, 51/2011 sayılı Taşınmaz Mal Komisyonu başvurusunda Başvuran No.3 olan ve işbu davada halası olan Maria Demetriadou'dan vasiyetname yoluyla başvuru k-onusu Girne'de kain Kayıt No:1986, P/H XII/210109, Parsel 61, Blok 2 referanslı gayrimenkulü devralan ve akabinde çocukları olan Davacılara ½'şer hisse olarak devreden Rita Zembyla n/d Rita Czajka'nın, 67/2005 sayılı Yasa'nın 6.maddesi kapsamında yasal mir-asçı olmadığını ve/veya ilgili devrin gerçekleştiği 11 Mart 1980 tarihinde Rita Czajka'nın babasının ve/veya Maria Demetriadou'nun erkek kardeşi olan Grigoris A. Demetriadis'in hayatta olması sebebiyle Fasıl 195 Vasiyetnamler ve Veraset Yasası ile Fasıl 18-9 Tereke İdare Yasası hükümlerine göre öncelikli hak sahibi ve/veya yasal varis bulunduğundan Rita Zemyla n/d Rita Czajka'nın yasal mirasçı ve/veya yasaya göre mirasçı statüsünde olmadığını, dolayısıyla, Rita Zemyla n/d Rita Czajka'nın çocukları olan Davac-ıların da bu şartlar altında yasal mirasçı statüsü elde etmesi mümkün olmadığından işbu davayı ikame etmek için doğrudan ve olumsuz etkilenen meşru menfaatlerinin bulunmadığını ileri sürerek, Davacıların davasının iptidaen ret ve iptali talep etmiştir.

İl-gili Şahıs Müdafaa Takririnde, hukuki esaslar altında ilaveten, Ön İtiraz olarak ileri sürdüğü iddialarını, Müdafaası bakımından da aynen tekrar ettikten sonra, Davacıların Talep Takririnde iddia olunan ve kendi Müdafaa Takriri ile bağdaşmayan tüm iddialar-ını teker teker ve sırası ile reddedip kabul etmemiştir.

İlgili Şahıs devamla, yasal mirasçılık mevhumunun yasa ile belirlenen ve/veya yasanın öngördüğü mirasçıları ve/veya varisleri ifade ettiğini ve yasal tevarüsün koşulları gerçekleşmediği için, vasiye-tname yolu ile gerçekleştirilen tevarüsün, 51/2011 sayılı Taşınmaz Mal Komisyonu başvurusunda Başvuran No:3 ve işbu davada halası olan Maria Demetriadou'dan vasiyetname yoluyla başvuru konusu Girne'de kain Kayıt No:1986, P/H XII/210109, Parsel 61, Blok 2 -referanslı gayrimenkulü devralan ve akabinde çocukları olan Davacılara ½'şer hisse olarak devreden Rita Czajka'ya 67/2005 sayılı Yasa kapsamında yasal mirasçı statüsüne taşımayacağı iddiasında olduklarını, bu bağlamda, Davalı ile bu noktada aynı görüşü pay-laşmadıklarını ileri sürmüştür.

İlgili Şahıs Müdafaa Takririnde yukarıdaki iddialarına halel gelmeksizin, hukuki esaslar altında, Davacılar tarafından yakınma konusu yapılan karar ve/veya işlemin Davalı tarafından Anayasanın 8.,13.,17.,152., 159., ve sai-r ilgili maddelerine ve 67/2005 sayılı Yasası'nın ilgili maddelerine, bu Yasa altında çıkarılan Tüzüğe, Fasıl 195 Vasiyetnamler ve Veraset Yasası ile Fasıl 189 Tereke İdare Yasası hükümlerine, yürürlükteki sair mevzuata ve/veya uluslararası mevzuata, yerle-şmiş İdare Hukuku Prensipler ile sair içtihadi kural ve prensiplere uygun alındığını iddia edip, Davacıların başvurusunda ön itirazın öncelikli dinlenmesinin gerek Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü Emir 1 (A), 1(B), E.27 prensipleri gerekse de İlgili Şahsın- müracaatı ışığında Davacı tarafından uygun bulunarak adil ve açık bir surette dinlenmiş olup akabinde 1198 sayılı ve 22.10.2018 tarihli gerekçeli kararın üretildiğini, keza, ilgili şahsın ön itiraz olarak ileri sürdüğü hukuki ihtilafın öncelikli dinlenip -karara bağlanması halinde meselenin temelinden çözümlenmesinin muhtemel olduğunu ve bu sebeple ön itirazın dinlenmesine öncelik verildiğini, yukarıdaki ön itirazına halel gelmeksizin, Davalının, yapmış olduğu işlemlerde eşitlik ilkesine uygun davranmış old-uğunu ve/veya KKTC mevzuatın parçası olan uluslararası antlaşmalara ve/veya uluslararası hukuka ve/veya AİHM kararlarına ve/veya Anayasal prensiplere uygun hareket ettiğini iddia etmiştir.

İlgili Şahıs Müdafaa Takririnin hukuki esaslar bölümünde yukarıda-kilere ilaveten, 67/2005 sayılı Yasanın 'kanıtlama yükümlülüğü ve karara esas teşkil edecek unsurlar' yan başlıklı 6. maddesinde Davacıların, Davalı huzurunda yapılan işlemlerde makul şüpheden ari şekilde ispat etmekle yükümlü olduğu unsurların sıralanmakt-a olduğunu, Davacıların davalarında Yasanın 6.maddesinin (2).fıkrası tahtında başvuru konusu taşınmazın 20.07.1974 tarihinde adına kayıtlı olduğunu ve/veya adına kayıtlı olan şahsın yasal mirasçısı olduğunu ispat etmeleri gerektiği hususuna vurgu yapıldığ-ını, Fasıl 189 Tereke İdare Yasası ve Fasıl 195 Vasiyetnameler ve Veraset Yasası tahtındaki 'varis' tefsirinin, yasanın uygulanması ve etkisi ile terekede miras alan kişi şeklinde olduğunu, Fasıl 195'in 4. maddesi tahtında, bir terekeye tevarüsün ya vasiy-etname yolu ile veya yasanın etkisi ve uygulaması yolu ile ya da hem vasiyetname hem de yasanın etkisi ve uygulanması yoluyla edilebileceği, bu sebeple Fasıl 195'in bir kişinin yasal mirasçılarının ve/veya varislerinin haklarını haleldar etmemek gayesi ile- 'vasiyet edilebilen bölüm' kavramını düzenlediğini ve bir kişinin vasiyetname ile verebileceği taşınır ve taşınmaz malın bölümünü tanımladığını, yukarıdakiler ışığında İlgili Şahısın, yasa yoluyla tevarüsün gerçekleşmeyeceği hallerde vasiyetname yolu ile -gerçekleştirilen bir tevarüsün başvuranları ve/veya Davacıları yasal mirasçı statüsüne taşımayacağı iddiasında olduğunu, dolayısı ile Davacıların, işbu davada herhangi bir meşru menfaatlerinin olmadığını, yerel mevzuatın ve/veya Fasıl 189 ve Fasıl 195 say-ılı yasaların "yasal mirasçı" ve/veya "yasal varis" kavramını en yalın ve ilgili yasaların ruhuna uygun şekilde değerlendirerek Fasıl 195 madde 46 tahtında tarif edilen 'Akrabalık Dereceleri Ağacı' cetvelinin sıkı sıkıya uygulanması sonucunda ulaşılan mira-sçıyı anlattığını, keza, 67/2005 sayılı Yasanın 6.maddesinin(3) fıkrasında da 'başvuranların üzerinde hak iddia ettikleri taşınmaz mallar üzerinde tapu kütükleri kayıtlarına göre hak talebinde bulunanlardan başka hak sahibinin bulunmadığının' da ispatının -beklenmekte olduğunu, ilgili şahsın, 67/2005 saylı Yasa tahtında Davacıların yasal mirasçılık statüsünü belirlerken Davacıların iddialarının aksine, mezkur gayrimenkul üzerinde hak sahibi olan ve/veya Davacıların talep ettiği şekilde bir karar çıkması hali-nde hakkı haleldar edilecek olan herhangi bir varisin ve/veya kişinin bulunup bulunmadığını tetkik ederek hareket etmesi gerektiğini, ancak, Davalının, Başvuran No.3 Rita Zembyle n/d Rita Czajka'yı ilgili devrin gerçekleştiği 11 Mart 1980 tarihinde babası -ve/veya Maria Demetriadou'nun erkek kardeşi olan Grigoris A. Demetiradis'in hayatta olmasına rağmen ve keza vasiyetname tahtında bir devir söz konusu olmasına rağmen yasal varis kabul ederek ve keza anneleri Rita Czajka'dan bağış yolu ile mezkur gayrimenku-lün devrini alan Davacıları yasal varis olarak kabul etmeyerek yasal mevzuatı yorumlarken ve/veya uygularken çelişki yaşadığı ve hatalı hareket ettiğini ileri sürmüştür.

İlgili Şahıs, Müdafaa Takririnde hukuki esaslar bölümünde ilaveten "contemporanea ex-positio" prensibine göre Davacıların iddialarının aksine, bir yasa hükmünün ve/veya bir terimin ilgili yasal mevzuat yapılırken, yapım aşamasında yorumlandığı gibi yorumlanarak mehazının kullanılması gerektiğine işaret ettiğini, dava konusu karar ve/veya i-şlemin, yukarıda serdettiği ön itirazlarına halel gelmeksizin, Anayasaya ve/veya Anayasanın ilgili maddeleri ve/veya 67/2005 sayılı Yasa ve/veya yürürlükteki mevzuat ve/veya usul hukuku ruhu ve/veya yerleşmiş teamüller ve/veya ilkeler dikkate alınarak üret-ildiğini, dava konusu karar ve/veya işlemin gerekçeli olduğunu ve/veya gerekli ve makul özen gösterilerek alınmış olduğunu ve/veya keyfi olmadığını, Davalının gerekli araştırmayı yaptıktan sonra dava konusu kararı aldığını, Davalının, ilgili yasa hükmünü v-e/veya yasal mirasçılık kavramını son 12 yıldaki tefsir ve/veya tatbikine dair prensipleri göz ardı ederek yorumladığı iddiasını kabul etmediklerini, Davalının, mezkûr gayrımenkulün 1974 mal sahibi vefat ettiğinde Başvuran No.3'ün babası hayatta olmasına -rağmen Başvuran No.3'ün yasal mirasçı olduğuna dair bulgu yapması haricinde ilgili mevzuatı doğru ve/veya hukuka uygun yorumladığını, Davacıların haklarını ve/veya Anayasal haklarını ve/veya evrensel insan hakları ve/veya Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi do-layısı ile sahip olduğu doğal hakları ilgili kurallara ve/veya hukuka aykırı şekilde sınırlamadığını, Davalının dava konusu kararı almaya yürürlükteki mevzuat uyarınca yetkisi olduğunu, dolayısıyla yetkilerini aşmadığını ve/veya kötüye kullanmadığını ve/v-eya yetki gasbıyla hareket etmediğini, yukarıda ileri sürdüğü hukuki esaslar dikkate alındığında dava konusu karar ve/veya işlem nedeniyle Davacıların herhangi bir meşru menfaatinin olumsuz yönde ve doğrudan doğruya etkilenmediği iddia etmiştir.

Davacılar- Davalının Müdafaasına ve ayrıca İlgili Şahsın Müdafaasına Cevap Takriri dosyalarak, Talep Takririndeki olgusal ve hukuksal iddialarını tekrarlamıştırlar.

Taşınmaz Mal Komisyonuna yapılan başvurudan, Emare 9 Taşınmaz Mal Komisyonu kararından ve Emare- 10 14 Mayıs 2018 tarihli tutanaktan görüleceği üzere, Taşınmaz Mal Komisyonu huzurunda dosyalanan 51/2011 sayılı Başvuruda Başvuranlar 1- Louiza Zembyla 2- Ersi Zempyla Nikolaidi, yetkili vekili Louzia Zembyla vasıtasıyla, 3- Rita Czajka yetkili vekili- Louiza Zembyla vasıtasıyla olup Davalı İskan İşlerinden sorumlu Bakanlık ve/veya Bakanlığı temsilen KKTC Başsavcılığıdır.

Emare 10 14 Mayıs 2018 tarihli tutanağın 2. sayfasından görüleceği üzere, Taraflar 14 Mayıs 2018 tarihli Komisyon huzurundaki ot-urumda Davalı İskan İşlerinden sorumlu Bakanlık ve/veya Bakanlığı temsilen KKTC Başsavcılığının Görüşündeki/Müdafaasındaki ön itirazın öncelikle dinlenmesi hususunda mutabık kalmışlardır.

Davalının öne sürdüğü ön itiraz Hukuk Muhakemeleri Usulü Tüzüğü Em-ir 1 (A), 1(B), 2(1) ve E.27'deki prensipler tahtında Davalı Komisyon huzurunda 14.5.2018 tarihinde dinlenmiştir.
Taraf temsilcilerinin mutabakatı ile Taşınmaz Mal Komisyonuna müştereken ihtilafsız olarak emareler sunulmuş, herhangi bir tanık çağrılmamı-ş ve taraf temsilcileri Mahkemeye hitap etmekle yetinmişlerdir.

Komisyon yaptığı bulguda, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Loizou v. Türkiye başvurusunda yerel otoritelerin uygulayıp yorumladıkları yerel hukukun öncelik taşıdığını belirttiğini, Anayasa -Mahkemesinin de Anayasa Mahkemesi 14/2015 D.9/2015 sayılı kararında da mülkiyet kavramının tefsirinin ulusal hukukla birlikte değerlendirilmesi gerektiği ve ona göre sonuca ulaşılacağının ifade edildiği vurgulandıktan sonra 67/2005 sayılı Yasa'nın 6(2) m-addesine göre, başvuranın konu taşınmaz malın 20 Temmuz 1974 tarihinde kendi adına kayıtlı olduğunu ve/veya adına kayıtlı olan şahsın yasal mirasçısı olduğu hususunun makul şüpheden ari olarak ispat edilmesi gerektiğini, Fasıl 195 Vasiyetnameler ve Verase-t Yasası ve Fasıl 189 Tereke İdare Yasası'nın tefsir kısmında "yasal varis" in yasanın uygulanması ve etkisiyle bir terekede miras alan kişiyi anlatır şeklinde düzenlendiğini ilaveten, Fasıl 195 Vasiyetnameler ve Vasiyet Yasası'nın 4. maddesinde " bir ter-ekeye tevarüs ya vasiyetname yoluyla ya da yasanın etkisi ve uygulanması yoluyla ya da hem vasiyetname hem de yasanın etkisi ve uygulanması yoluyla elde edilebilir" düzenlemesinin söz konusu olduğunu ifade ettikten sonra, Komisyonun Başvuran No.3'ün 20 Tem-muz 1974 tarihindeki kayıtlı mal sahibinin yasal mirasçısı olduğunu Komisyonun kabul etmekte olduğunu, ancak dava konusu taşınmaz malı 1998'de Başvuran No. 1 ve No. 2'nin, Başvuran No 3'ten bağış yoluyla devraldığını ve Başvuran No.1 ve No.2'nin 20 Temmuz -1974'deki kayıtlı mal sahibinin yasal mirasçıları olmadıklarından, ayrıca Başvuran No. 3'ün başvuru konusu taşınmaz malın halihazırda mal sahibi olmadığından Davalının ön itirazı kabul edilerek, Başvurunun ret ve iptal edilmesine oy çokluğuyla karar verm-iştir.

Taşınmaz Mal Komisyonunun yukarıdaki kararını müteakiben Yüksek İdare Mahkemesi (YİM)'nde işbu 276/2018 sayılı dava ikame edilmiştir.

Bu safhada öncelikle huzurumdaki davada Davalının Müdafaa Takririnde ileri sürdüğü, İlgili Şahsın da Müdafaa -Takririnde ön itirazın bir kısmında ve ayrıca Müdafaa kısmında ileri sürdüğü Davacının bu davayı ikame etmek için doğrudan doğruya ve olumsuz etkilenen meşru menfaatlerinin bulunmadığı yönündeki iddiayı incelemeye tabi tutmayı uygun görmekteyim.

Bilindi-ği üzere, KKTC Anayasa'nın 152(2) maddesine göre, idari bir karar veya işlemin iptali için dava açabilecek kişinin sahip olduğu meşru bir menfaatinin o karar veya işlemden olumsuz yönde ve doğrudan doğruya etkilenmesi gerekmektedir.
Huzurumdaki meselede Da-vacıların, iptalini talep ettikleri Davalı Taşınmaz Mal Komisyonunun kararı ile yarar ve çıkar ilişkisinden öte, ciddi ve makul bir alakadan doğan meşru, kişisel ve güncel bir ilişkilerinin olduğu ve Davacıların menfaatlerinin Davalı Taşınmaz Mal Komisyonu-nun kararından dolaylı veya dolaysız olarak, bu bağlamda doğrudan doğruya olumsuz olarak etkilendiği bir gerçektir (Meşru menfaatle ilgili olarak bkz: YİM 177/2007 D.34/2010, Tufan Erhürman, KKTC İdari Yargılama Hukuku, 2012, s.274-323).
Böyle bir durumda-, ilk inceleme safhası açısından öncelikle Davacıların davayı ikame etmek için "meşru menfaat" ön koşulunu yerine getirdikleri hususunda bulgu yapar, İlgili Şahsın ön itirazındaki /Müdafaasındaki meşru menfaat yokluğu yönündeki iddiası ile Davalının Müd-afaasının "meşru menfaat" yokluğu yönündeki iddiasını reddederim.
İlk inceleme safhası açısından "meşru menfaat" yokluğu iddiası reddildikten sonra, meselenin özü (esası) bağlamında, öncelikle mesele ile ilgili olguları, ardından da Davacıların dava konu-su kararın hukuka aykırı olduğu yönündeki argümanlarını incelemeye tabi tutalım.
Huzurumdaki YİM 276/2018 sayılı davada, Davacı No. 1- Louizou Zembyla 2- Ersi Zempyla Nikokaidi olup Davalı Taşınmaz Mal Komisyonu vasıtasıyla KKTC'dir. İlgili Şahıs ise -İçişleri Bakanlığı vasıtasıyla KKTC Başsavcılığıdır.

Huzurumdaki YİM 276/2018 sayılı dava dinlenmiştir. Taraflar davanın dinlenmesi esnasında tanık çağırmamış, mahkemeye ihtilafsız olguları ve ihtilafsız emareleri sunup mahkemeye hitap etmekle yetinmiş-lerdir.

Tarafların mahkemeye sunduğu ihtilafsız olgular şu şekildedir:

Başvuru konusu gayrimenkul Girne Kayıt 1986, Pafta/Harita 12/21.01.09, Parsel 61, Blok 2 referanslı gayrimenkuldur.
Konu gayrimenkulün 1974 yılı Mal sahibi Tapu Araştırma Belg-esi verilerine göre Maria Demetriadou'dur.
Maria Demetriadou 51/2011 sayılı Taşınmaz Mal Komisyonu başvurusunda Başvuran No.3'ün halasıdır.
Maria Demetriadou vefat ettiği tarihte erkek kardeşi Grigoris Demetriadis hayatta idi.
Grigoris A.Demetriadis Başvur-an No.3 Rita Czajka n/d Rita Zembyla'nın babasıdır.
Rita Czajka Davacı No.1 ve Davacı No.2'nin annesidir.
Maria Demetriodou 27.2.1979 tarihinde vefat etmiştir.
Merhum 1.2.1979'da vasiyetname tanzim etmiştir( Emare 2 ).
Tereke belgelerinden Maria Demetri-adis'nun Costas D. Demetriades, Nikolis Demetriades, Eleni D. Demetriadis ve Grigoris A. Demetriadis isimli kardeşlerinin olduğu ve bu kardeşlerinin şahsen ve/veya Terekeleri vasıtasıyla 5/1979 sayılı Tereke İstidasında varis olarak beyan edilmiş oldukları- ihtilafsızdır.
Babası hayatta olduğu bir esnada Rita Czajka'nın 11.3.1980 tarihinde vasiyetname ile işbu gayrimenkulü devralmış olduğu ve alakadar vasiyetnamenin ihtilafsız olarak Taşınmaz Mal Komisyonu nezdinde emare yapıldığı ihtilafsızdır.
Davacıların -27.4.1998 tarihinde Anneleri Rita Czajka n/d Rita Zembyla'dan ilgili gayrimenkulü ve/veya ona dair hakları hibe, bağış yoluyla 1 / 2 şer hisse olarak devralmış oldukları da ihtilafsızdır.

Tarafların ihtilafsız olarak sundukları emareler dizin sırasına gö-re şöyledir:

1- 1974 tarihli kayıtlı mal sahibi Maria Demetriadou ve kardeşi Grigoris Demetriadis'e ait ölüm belgeleri birlikte (Emare 1)
2- 1974 tarihli kayıtlı mal sahibinin vasiyetname sureti ve bunun Türkçe çevirisi ( 1.2.1979 tarihli vasiyetn-ame Emare 2).
3- Rum Kesimindeki Mahkemede dosyalanan Tereke ile ilgili başvurular, yapılan beyanlar ve dava konusu vasiyetnamenin ispatı ve kaydına ilişkin muhtelif belgeler, Terekeye ilişkin tüm istida ve/veya tereke emri dahil birlikte ve bunların- çevirileri birlikte (Emare 3).

4- Dava konusu gayrimenkulün Davacıların annesinin mülkiyetine ne şekilde geçtiğini gösteren devir formaları ve/veya tarihçe Türkçe çevirileri ile beraber (Emare 4).

5- Dava konusu gayrimenkulün Davacıların m-ülkiyetine geçişini gösteren devir takriri ve/veya belge ve/veya 1998 senesinde 51/2011 sayılı TMK başvurusunda Başvuran No.3'ün kızları Başvuran No.1 ve No.2'ye malı eşit haklarla devrettiğini teyit eden Tapu evrakları resmi çevirileri ile beraber (Emare- 5).

6- Davacıların tasarrufundaki gayrimenkul koçanları ve onların Türkçe çevirisi (Emare 6).

7-İşbu davadaki Davacıların annesi Rita Czajka n/d Rita Grigoris Demetriadou'nun doğum belgesi (Emare 7).

8- Başvuru konusu gayrimenkul ha-kkında mülkiyet tarihçesini gösteren Tapu Araştırma Belgesi (ki bu 27 Mayıs 2013 tarihlidir)ve onun Türkçe çevirisi (Emare 8).

9- Taşınmaz Mal Komisyonun işbu davaya konu edilen 22.10.2018 tarihli ve 1198 sayılı kararı (Emare 9).

10- İşbu- davaya konu 51/2011 sayılı Taşınmaz Mal Komisyonu başvurusuyla alakalı olarak 14 Mayıs 2018 tarihinde gerçekleşen duruşmanın tutanakları İngilizce sureti ve Türkçe versiyonu birlikte (Emare 10).

11- KKTC Cumhuriyet Meclisi Tutanak Dergisinin 19.1-2.2005 Pazartesi tarihli 20.Birleşim tutanakları, konuşma tutanaklarını içeren belgesi ve 16.12.2005 tarihli Hukuk ve Siyasi İşler Komitesi toplantı tutanağı (Emare 11).

12- Davaya konu Taşınmaz Malın 1974 yılı mal sahibini gösteren ve İçişleri Ba-kanlığı Tapu Birimi tarafından ısdar edilen Araştırma Belgesi (Emare 12).

Mahkemeye müşterek ihtilafsız Emare 1 olarak sunulan ölüm şahadetnamelerinden görüleceği üzere, Mirasbırakan/ Müteveffa Maria Dimitriadou'nun ölüm tarihi 28.2.1979 tarihi olup ölü-m yeri lefkoşa'dır.
Mirasbırakan/Müteveffa Maria Dimitriadou'nun erkek kardeşi olan Grigorios Dimitriadis'in ölüm tarihi ise 28.11. 1988 tarihidir.
Emare 2 vasiyetnamenin tanzim tarihi ise 1.2.1979 dur.
Nicos M. Hadjigavriel'ın 1955 sayılı Malların Terek-e İdare Tüzüğü uyarınca vasiyeti tenfiz memuru atanmasını talep ettiği Emare 3 5/79 sayılı istidaya ekli 8 Mart 1979 tarihli yemin varakasında, Mirasbırakan / Müteveffa Maria Dimitriadou'nun yasal mirasçıları olarak aşağıdaki kişiler gösterilerek şöyle d-enmiştir:

"Edindiğim bilgiler doğrultusunda, merhumenin malı ile ilgili hak sahibi kişiler aşağıdaki gibidir:
Grigoris A. Demetriadis, erkek kardeşi, Lefkoşa.
Kendisinden önce vefat eden merhum erkek kardeşi Kostas D. Demetriadisin çocukları:
Noel Hj. Nik-olaou, Dasoupolis.
Dina Ioannou, Dasoupolis.
Mary Polou, Ayis Dometios.
Popi, Kasiotou, Ay. Omologites.
Kendisinden önce vefat eden erkek kardeşi Nikolis (Koki) Demetriadis'in çocukları:
Charitinis K.Fouroukla, Rodesia.
Maroula N. Dimitriadou, Salisbury.
A-ndreas N. Dimitriadou, Limasol.
Merhume kız kardeşi Eleni D. Demetriadi'nin oğlu,
Kikis D. Demetriadi, Lefkoşa."

Emare 3 5/79 sayılı sayılı olup Güney Kıbrısta lefkoşa'da oturum yapan Girne Kaza Mahkemesindeki başvuruya ve Emare 10 Taşınmaz Mal Komis-yonunun 14.5.2018 tarihli tutanağına göre, Müteveffanın taşınmaz malları Yukarı Girne'de,
P/H XII/21. 11X +X Blok B, parsel 61 ev ve avlu, kayıt no 1986 (alan 1 dönüm ve 3524 ayak kare)
P/H XII/20 parsel.206/1/, 205/1 H 231 mevki Mylopetres ağaçlı tarla -kayıt no 3535 (alan 11 dönüm, 1 evlek ve 800 ayak kare)dir.

Daha önce vurgulandığı üzere başvuru konusu gayrımenkul parsel 61'dir.

14.5.2018 tarihli Emare 10 tutanağa göre, Davalı Taşınmaz Mal Komisyonu huzurundaki meselede 14.5.2018 tarihli oturumd-a Başsavcılığı temsil eden Başsavcı Yardımcısı yaptığı beyanda, Rita Czajka n/d Rita Zembyla'nın, başvuru konusu parsel 61'i Güney Kıbrıs mevzuatı tahtında 11.3.1980 tarihinde vasiyetname ile devralmış olduğunu, bunun ardından da 27.4.1998 tarihinde Başvur-an No. 1 ve No. 2 (huzurumdaki meseledeki Davacı No. 1 ve No.2)'nin anneleri Rita Czajka n/d Rita Zembyla'dan ilgili gayrimenkulü ve/veya ona dair haklarını hibe yolu ile devraldıklarını kabul ve teslim etmiştir.
Buna ilaveten, Başssavcı Yardımcı Muavini -aynı oturumda (Emare 10 tutanak s.7 )başvuranların ( 1- Louizia Zembyla 2- Ersi Zembyla 3- Rita Czajka ) mülkiyet hakkı konusunda herhangi bir iddiada bulunmadığını beyan etmiş, Başvurudaki talebe, 67/2005 sayılı Yasanın 6. maddesinin (2). fıkrası gereği- olumlu bakmasının olası olmadığını vurgulamıştır.

Bilindiği üzere İdare Hukuku İlkelerine göre, bir idari karar veya işlem aksi kanıtlanıncaya değin doğru ve meşru sayılır. Bu gibi bir işlem veya kararın hatalı ve gayrimeşru olduğunu kanıtlamak ise iddia-yı yapana düşmektedir ( Bkz: YİM 4/1985 D.19/1985).

Bu genel idare hukuku ilkesini hafızamızda tutarak, bu aşamada Davacı Avukatının dava konusu kararın hukuka aykırı olduğu yönündeki argümanlarını incelemeye tabi tutalım.

Davacı Avukatının mahkeme huzur-udaki hitabına göre öncelikli iddiası, Davalı Taşınmaz Mal Komisyonunun, başvuru konusu kararı alırken ilgili mevzuatı doğru uygulamadığı veya yanlış yorumladığı veya ilgili yasa hükmünün son 12 yıldaki tefsir ve/veya tatbikine dair prensipler veya teamüll-erin göz ardı edildiği yönündedir.

Davacı Avukatı hitabında, Fasıl 189 Tereke İdare Yasası ve Fasıl 195 Vasiyet ve Tevarüs Yasasının 2. maddelerinde yer alan tefsire göre, varis kavramının, "varis mevzuatın uygulanması ve etkisi ile bir terekede miras ala-n bir kişiyi anlatır" şeklinde olduğunu, orijinal İngilizce metinde de " heir means a person who by operation of law succeeds to an estate" dendiğini, her iki Yasanın orijinal İngilizce versiyonunun 2. maddesi temelinde, uygun yasal prosedürler izleyerek -ölmüş bir kişinin terekesinden herhangi bir kazanç elde eden şahısların varis olarak vasıflandırıldığını, sözkonusu taşınmazın bir vasiyetname aracılığıyla Davacıların annelerine 1980 yılında geçtiğinden ve bu hususta bugüne kadar kimsenin itirazı olmadığı-ndan, Davacıların annelerinin/ Başvuran No 3'ünde 1974 kayıtlı mal sahibinin yasal varisi olması gerektiğini, Davacıların anneleri yasal varis/yasal mirasçı kabul edilmesi gerektiğine göre, Komisyonun tabi olduğu mevzuat maksatları açısından, onun hayatta -iken mal hibe ettiği çocukları olan Davacı No 1 ve No.2'nin de devredenin ölümü gerçekleşmese bile yasal mirasçı olarak telaki edilmesi gerekiğini ileri sürmüştür.
Davacı Avukatı ilk argümanı tahtında, başvuranların yasal statüsünün Komisyonun tabi olduğu -çerçeveye uygun olduğunu herhalukârda uluslararası özel hukuk kuralları uyarınca veraset meselesinin şahsi bir mesele olduğu ve merhumun son daimi ikamet yerindeki ( place of domicile ) yasalara tabi olduğunu, bu yerin de Güney Kıbrıs Rum Yönetimi olduğun-u ve bu gayrımenkul ile ilgili olarak 40 yıl içerisinde herhangi bir sorunun çıkmadığını ileri sürmüştür.

Davacı Avukatı alternatif ikinci argümanında, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin mülkiyet hakkı ile ilgili olan Ek Protokolun 1. maddesi de dahil o-lmak üzere bu hükümlerin, 39/1962 sayılı Yasa hükümleri tahtında yerel kanunların bir parçası haline geldiğini, Anayasa Mahkemesinin 3/2006 D.3/2006 sayılı kararına göre, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi hükümlerinin KKTC Anayasasının 90.maddesinin 5. fık-rasına göre, Anayasa ile eşit statüde olduğunu, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine ekli 1. Protokolün 1. maddesi ile AİHS'nin 6. ve 13.maddeleri tahtında, Komisyonun 67/2005 sayılı Yasa hükümlerini gerekirse yaratıcı biçimde yorumlamakla mükellef olduğunu-, bunu yapmayarak, Davalı Taşınmaz Mal Komisyonunun hukuka aykırı karar aldığını ileri sürmüştür.

Davalı Avukatı ise hitabında, dava konusu kararın gerek yerel gerekse uluslararası hukuka uygun alındığını, bu bağlamda, Anayasa ve sair mevzuat bağlamınd-a, 67/2005 sayılı Yasaya, bu Yasa altında çıkarılan Tüzüğe, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin belirlediği ilkelere ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. ve 13. maddelerine uygun olduğunu ileri sürmüştür.

Davalı Avukatı bu bağlamda, Komisyonun Yasa tar-afından kendisine bahşedilen yetkileri kullanarak, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ilkeleri çerçevesinde, tüm tarafları dinleyerek, adil ve hakkaniyete uygun bir karar verdiğini ileri sürmüştür.
Davalı Avukatı ek olarak İlgili Şahsın, Müdafaa Takririnde -ön itirazında ve ön itiraz dışındaki müdafaasında Davacıların anneleri Rita Czajkanın 20 Temmuz 1974'deki kayıtlı mal sahibinin yasal mirasçısı olmadığını iddia ettiğini, oysa Davalıya göre Rita Czajka n/d Rita Zembyla'nın 20 Temmuz 1974'deki kayıtlı mal- sahibinin yasal mirasçısı sıfatını taşımakta olduğunu ileri sürmüştür.
Davalının bu tespiti yaparken, 1974 öncesi kayıtlı mal sahibinin 1 Şubat 1979'da Emare 2 olarak ibraz edilen vasiyetnameyi tanzim ederek, Başvuran No 3 Rita Czajka n/d Rita Zembyla'ya-, başvuru konusu taşınmaz malı vasiyet ettiğini, 8 Mart 1979'da Fasıl 195 ve Fasıl 189 tahtında Emare 3'de ibraz edilen 5/79 sayılı terekenin kurulması için istida yaptıklarını ( tereke emri 10 Mayıs 1979 da verilmiştir), Emare 4 olarak ibraz edilen Güne-y Kıbrıs Rum Yönetimi Tapu Dairesi tarafından tanzim edilen tarihsel araştırma belgesinde başvuru konusu taşınmaz malın 11 Mart 1980 tarihinde Davacıların anneleri Rita Czajka'ya Emare 2'deki vasiyetnameye uygun olarak vasiyet yoluyla intikal ettiği hususl-arını dikkate aldığını, 67/2005 sayılı Yasanın 6.maddesinin 2. fıkrasında başvuranın makul şüpheden ari olarak ispat etmesi gereken unsurlar arasında yer alan "20 Temmuz 1974 tarihinde kendi adına kayıtlı olduğu veya kayıtlı olan şahsın yasal mirasçısı ol-duğu" hususunun yer aldığını, yasal varisin ise, Fasıl 195 Vasiyetnameler ve Veraset Yasası ve Fasıl l89 Tereke idare Yasası'nın tefsir maddelerinde "yasanın uygulanması ve etkisiyle bir terekede miras alan bir kişiyi anlatır" düzenlemesini dikkate aldığı-nı açık bir şekilde açıkladığını iddia etmiştir.

Davalı Avukatı ilaveten, Davalı Komisyonun ulaştığı bulguları sarih bir biçimde açıkladığını ve mezkûr kararın gerekçeli olduğunu ileri sürmüştür.

Tüm bunlara ilaveten, dava konusu kararın Avrupa İnsan Hak-ları Sözleşmesine, Anayasaya, 67/2005 sayılı Yasa'ya, bu Yasa altında çıkarılan Tüzüğe, Fasıl 189 Tereke İdare Yasasına ve Fasıl 195 Vasiyetnameler ve Veraset Yasası'na ve diğer ilgili mevzuata uygun olduğunu ve Davacıların meşru menfaatini doğrudan veya- dolaylı olarak olumsuz olarak etkilemediğini iddia ederek, Davacıların haksız ve mesnetsiz olan davasının masraflarla birlikte ret ve iptalini talep etmiştir.

İlgili Şahsı temsilen hazır bulunan Savcı ise hitabında, özetle, Komisyon huzurundaki başvurud-a, Başvuran No: 3 sıfatı ile 51/2011 sayılı Başvuruda yer alan Rita Czajka'nın, Fasıl 195 Vasiyet ve Tevarüs Yasası ile Fasıl 189 Tereke İdare Yasası hükümlerine göre Müteveffa Mirasbırakan Maria Demetriadounun yasal mirasçısı olmadığını, ilgili devrin g-erçekleştiği 11 Mart 1980 tarihinde Rita Czajkanın babasının yani Müteveffa Mirasbırakan Maria Demetriadou'nun erkek kardeşi olan Grigoris A. Demetriadis'in hayatta olması ve Maria Demetriadou'nun hayatta olan diğer kardeşleri ve/veya vefat eden kardeşler-inin çocukları bulunması sebebiyle Fasıl 195 Vasiyet ve Tevarüs Yasası ile Fasıl 189 Tereke İdare Yasası hükümlerine göre, öncelikli hak sahibi veya yasal varis veya yasal mirasçı statüsünde olmadığını, dolayısıyla, Rita Czajka'nın çocukları olan Davacıla-rın da bu şartlar altında yasal mirasçı statüsü elde etmesi mümkün olmadığından, işbu davayı ikame etmek için doğrudan ve olumsuz etkilenen meşru menfaatinin olmadığı iddiasında olduklarını ileri sürmüştür.

İlgili Şahsı temsilen hazır bulunan Savcı hitab-ında ayrıntılı bir şekilde Fasıl 195 ve Fasıl 189'a değinerek, bu iki Yasa dikkate alındığında vasiyet yolu ile tevarüsün, yasanın etkisi ve uygulaması yoluyla tevarüsten ayrı tutulduğunu, her iki şekilde de mirasın (legacy) geçişinin sağlandığını iddia ed-erek, Rita Czajka isimli kişinin dava konusu malın 1974 mal sahibi konumunda olan halasının mirasından, vasiyet ile verilebilen bölümden, vasiyet ile tevarüs yöntemi ile ve vasiyet yoluyla mirasçı veya vasiyetname alacaklısı olarak faydalandığını iddia et-miştir.
Savcı hitabında devamla, Emare 3, 5/79 sayılı tereke istidası incelendiğinde Vasiyeti Tenfiz Memuru tarafından Müteveffa Mirasbırakan Maria Demetriadou'nun yasal varislerinin beyan edildiğini, Rita Czajka'nın bu liste içerisinde bulunmadığının iht-ilafsız olduğunu, işbu vasiyetname yapılmamış olsa idi, Rita Czajka'nın hiçbir zaman ölen merhumenin malları üzerinde babası hayatta olduğu için hak sahibi olamayacağını ve ilgili gayrımenkulün mülkiyetini devir alamayacağını, keza terekeye kimlerin hak sa-hibi olduğu belirtildikten sonra, vasiyet ile bırakılan mallar herhangi bir yasal mirasçının mahfuz hissesine tesir etmediği cihetle vasiyet edilenin o malı alabildiğini, Fasıl 195'in Güney Kıbrıs'ta da aynı şekilde uygulamada olduğunu, Emare 2 vasiyetname- ve Türkçe çevirisinin incelenmesi halinde, merhumenin vasiyet bıraktığı esnada, Rita Zembyla n/d Rita Czajka ve Maroula Koki (Nikoli) Dimitriadi isimli iki yeğenine yasal mirasçısı olup olmadığına bakmaksızın ve/veya özel olarak vasiyetinde yer vermiş olu-p, geriye kalan mallarını ve/veya 3535 kayıt numaralı malındaki ¾ hissesini yasal mirasçılarına ölümü zamanında kimler hayatta ise ona göre şekillenecek olan yasal mirasçıları listesindeki kişilere bıraktığının anlaşılmakta olduğunu iddia etmiştir.

Savcı -hitabında ilaveten, Fasıl 195'in 46.maddesine değinerek, öncelikli alacaklı üst soy hayatta iken, alt soy yasaya göre mirasçı sayılamayacağı cihetle, Rita Czajka hayatta iken mal hibe ettiği çocukları olan Davacıların da devredinin ölümü gerçekleşmese bil-e yasal mirasçı olarak kabul görür argümanına itibar edilmemesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Savcı hitabında ilaveten, vasiyetname tahtında alacaklı olan kişinin yasal mirasçı olmasının şart olmadığını, vasiyetname tahtında menfaat elde etmek için mütevef-fa ile bir kan bağı veya akrabalık ilişkisi içerisinde bulunmasının gerekmediğini ileri sürmüştür.

İlaveten Savcı hitabına devamla, Davacının davasında atıfta bulunduğu contemporane exposito prensibine değinerek, Emare 11 Cumhuriyet Meclisi Komite ve Gen-el Kurul tutanaklarında da yasal mirasçı teriminin farklı yorumlanacağı veya bu terime çok daha geniş bir anlam yükleneceğinin yasa koyucu tarafından öngörülmediğini iddia etmiştir.
Savcı tüm bu hususlara ilaveten, Davacıların başvuru yapma ve mahkemeye u-laşma haklarının ellerinden alınmadığını, ne Davacıların ne de anneleri Rita Czajka'nın yasal mirasçı sıfatını kazanmadıklarını, 67/2005 sayılı Yasa'nın 6. maddesinin 2.fıkrasındaki kriterin Komisyon huzurunda makul şüpheden ari bir şekilde ispatlanamadığı- iddiasında olduklarını, Davacıların yasal mirasçı sıfatını haiz olmadıkları ve bu sebeple 67/2005 sayılı Yasanın madde 6(2) kriterlerini tatmin etmedikleri cihetle haklı bir dava sebeplerinin bulunmadığını ve doğrudan veya dolaylı olarak etkilenen "meşru"- bir menfaatlerinin bulunmadığını iddia ederek, Davacıların davasının masraflarla birlikte ret ve iptalini talep etmiştir.

Mahkemeye ihtilafsız olarak sunulan emare 10 Komisyon Tutanağı dikkate alındığında, Komisyon huzurundaki meselede mülkiyet hakkı ta-rtışması yapılmış olmadığı açıkça görülmektedir.

Nitekim, şu anda Yüksek İdare Mahkemesi huzurundaki meselede de tartışılması ve karara varılması gereken husus Rita Czajka'nın veya onun çocukları olan Davacı No. 1 ve No.2'nin mülkiyet hakkı değildir. -

Yüksek İdare Mahkemesi huzurundaki meselede tartışılması ve karara varılması gereken husus, Anayasa'nın 159.maddesinin (1).inci Fıkrasının (b)Bendi Kapsamına Giren Taşınmaz Malların Tazmini, Takası Ve İadesi Yasasının (67/2005 sayılı Yasa) amaçları açısı-ndan Davacı No 1 ve 2'in Yasanın 6.maddesinin 2. fıkrasındaki kriteri ve bu kriter bağlamında "üzerinde hak iddiasında bulunulan dava konusu taşınmaz malın (parsel 61) 20 Temmuz 1974 tarihinde kendi adında kayıtlı olan şahsın yasal mirasçısı oldukları" un-surunu Yasa'nın aradığı ispat külfeti derecesi olan makul şüpheden ari bir şekilde ispat edip etmedikleridir.

Davacının yukarıdaki iddialarını değerlendirmeye tabi tutmadan önce, 67/2005 sayılı Yasanın amacını ve Taşınmaz Mal Komisyonunun kuruluşunu ve Y-asanın ilgili hükümlerini gözden geçirmekte yarar mevcuttur.

Bilindiği üzere, Anayasanın 159. maddesinin (4).fıkrası, Anayasanın 159. maddesinin (1). fıkrasının (b) ve (c) bentlerinin kapsamına giren taşınmaz mallar ile ilgili olarak meşru hak iddia edenl-erin ortaya çıkması halinde, haklarının ispatı için gerekli usul ve koşullar ile alacakları tazminat esaslarının Y