-D.3/94 Birleştirilmiş
YİM 274/91 - YİM 283/91

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Nevvar Nolan, Mustafa Özkök, Gönül Erönen.
Ana-yasanın 152. Maddesi hakkında.

YİM 274/91

Müstedi: Nebahat Menteş veya Nebahat Süleyman, Karaoğlanoğlu.
ile
Müstedaaleyh: 1. KKTC İskan Bakanlığı, İskân ve Rehabilitasyon
Dairesi Müdürlüğü vasıtasıyle KKTC, Lefkoşa.
2. KKTC İskân Bakanlığı, E-şdeğer Tazmin Komisyonu
Başkanlığı vasıtasıyle KKTC, Lefkoşa.
A r a s ı n d a.

Müstedi tarafından Av. Göksel Şefik.
Müstedaaleyhler tarafından Savcı Süleyman Candar.-
İlgili şahıs tarafından Av. Aygün Doratlı.

YİM 283/91
Müstedi: Tungay M. Aygın Girne.
Gümrük Müdürlüğü Yeni Liman, Girne.
ile
Müstedaaleyh: 1. İskân Bakanlığı vas. KKTC, Lefkoşa.
2. Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonları
- vas. KKTC, Lefkoşa.
3. Girne Kaza Tapu Amiri vas. KKTC Başsavcılığı, Lefkoşa.
4. Şehircilik ve Planlama Dairesi vas. KKTC.
A r a s ı n d a.

Müstedi tarafından Av. -Güneş Menteş.
Müstedaaleyhler tarafından Savcı Süleyman Canda.
İlgili şahıs tarafından Av. Aygün Doratlı.

H Ü K Ü M

Nevvar Nolan: Karaoğlanoğlu'nda Pafta/Harita XII/11.W.2 Parsel No. 46/1/1+46/2/2 olan arsa 14. kaynak paketinde sıra No. 3221 de 426,75-6 puan karşılığı kaynak olarak ilan edildi. Diğer hak sahipleri yanında 274/1991 sayılı başvurudaki müstedi, 283/1991 sayılı başvurudaki müstedi ve her iki başvuruya da ilgili şahıs olarak eklenen Zalihe Hacı Mevlût konu kaynak için müracaat ettiler. Eşdeğ-er Tazmin Komisyonu 26 Ağustos, 1991 tarihinde konu kaynağın Zalihe Hacı Mevlût'a verilmesi kararını aldı. Komisyonun bu kararına karşı 274/91 ve 283/91 sayılı başvurular dosyalandı. Bu başvurularda 14. kaynak paketinde 3221 sıra numarada kaynak olarak ilâ-n edilen Karaoğlanoğlu'nda, Pafta/harita XII/11.W.2, Parsel numarası 46/1/1+46/2/2 olan arsanın Zalihe Hacı Mevlût'a verilmesi kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına karar verilmesi talep edilmektedir.

274/91 ve 283-/91 sayılı başvurular birleştirilerek dinlendiler. Müstediler başvurularında Eşdeğer Tazmin Komisyonunun 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasının 76. maddesini ve bu madde altında yapılan 1983 Eşdeğer Mal Vermede Öncelikler Tüzüğünü dikk-ate almadan veya konu Tüzükte belirlenen öncelik kriterlerini yeterince dikkate almadan konu kaynağı ilgili şahıs Zalihe Hacı Mevlût'a verme kararı aldığını ileri sürmektedirler.

41/77 sayılı Yasanın 76. maddesi aynen şöyledir:

-"76. Eşdeğer mal uygulaması için kaynak olarak tesbit ve ilan edilen bir taşınmaz mala birden fazla talep olması halinde hangi hak sahibine tahsis edileceği hususunda aşağıdaki esaslar dikkate alınır ve bu konudaki yöntemin saptanabilmesi için Bakanlar Ku-rulu tüzük yapabilir.

Talep ettiği malın bulunduğu yerleşim yerinde ikâmet edene:
Bu Yasanın yürürlüğe girdiği tarihe kadar hak sahibi olduğu halde kendisine konut dışında herhangi bir şekilde tahsis yapılmayana,
Malı bu Yasaya uygun oalrak tasarruf edene-,
Güney bölgesindeki malın cins ve evsafına en çok uygun kişiye,
Talep edilen mal tarımsal arazi ise çifttçilik yapana, işyeri ise buna uygun işle iştigal edene"

41/77 sayılı Yasanın 76. maddesi altında yapılan ve 25 Şubat 1983 tarihli Resmi Gazetede yayı-mlanıp yürürlüğe giren 1983 Eşdeğer Mal Vermede Öncelikler Tüzüğü, 4. maddesinin (d) bendi aynen aşağıda gösterildiği gibidir:

"4. Komisyonlar kendi sorumluluğu alanına giren yerleşim yerleri ile ilgili dilekçeleri tasnif eder. Her mal için istemde bulun-anların listesini hazırlar. Aynı mal için birden fazla kişi istemde bulunduğu takdirde aşağıdaki öncelik kriterleri saptanan sıra dahilinde uygulanarak malın nihai olarak kime verileceği saptanır.

........
........
........
Arsa ve Arsa Nitelikli Arazi İç-in:
Özellikleri bakımından, Güneyde benzer nitelikte taşın-maz malı bulunan
Talep ettiği arsa ile hemhudut olan bir konutta oturan.
Herhangi bir taşınmaz mal almamış olan.
Kuzeyde, konut, arsa veya arsa nitelikli arazisi olmayan.
Evli veya evlilik çağında -çocukları olup, Güneyde birden fazla arsa bırakmış olmak.
Güneyde, önemli sayıda ve değerde arsa veya arsa nitelikli arazisi bulunan."

Yine konu Tüzüğün 4. maddesinde "öncelik kriterlerine göre, herhangi bir taşınmaz malı talep edenler arasında, bir eşit-lik durumu ortaya çıkarsa, (1) T cetveline göre, Kuzey malının Güney malına göre puan değeri oranı (% olara) küçük olan, (2) Mal değer belgesindeki puan değeri büyük olan tercihe dilir" denmektedir.
İlgili mevzuatı yukarıda belirttikten sonra şimdi de kon-u kaynak için müracaat eden her iki başvurudaki müsetdilerin ve ilgili şahsın durumlarını, duruşmada sunulan şahadet ve emareler ışığında, ayrı ayrı inceleyelim.

274/91 sayılı başvruudaki müstedi Nebahat Menteş:
Konu arsa için müracaat eden müstedi müra-caatına Emare 3'de görülen 6359 nuamralı mal değer belgesini de ekledi. 6359 nuamralı mal değer belgesi ile müstedi 1,221,559 eşdeğer puanına sahiptir. Müstedinin bu puanlarının Larnaka'da terkettiği avlusu ile bir konuttan ve yine avlusu ile bir dükkândan- kaynaklandığı Emare 2 T cetveline ekli feragat beyannamesinden görülmektedir. Müstedinin eşinin Larnaka'da terkettiği dokuz arsadan kaynaklanan 4,401,285 eşdeğer puanı vardı. Müstedinin eşi toplam 1,511,239 eşdeğer puanı karşılığı Karaoğlanoğlu'nda bir ko-nut, yine Karaoğlanoğlu'nda bir odadan ibaret bir depo ile Girne'de bir işyeri almıştır. Müstediye 25 Ekim, 1988 tarihinde vefat eden eşinden de miras yolu ile 481,674 eşdeğer puanı intikal ettiği 23531 nuamralı Emare 9 mal değer belgesinden görülmektedir.- Müstedi eşdeğer puanları ile herhnagi bir taşınmaz mal almamıştır. Başvurulara konu Karaoğlanoğlu'ndaki arsa müstedinin ikâmet etmekte olduğu konut ile hemhuduttur.

283/91 sayılı başvrudaki müstedi Tungay Aygın:
Limasol göçmeni olan müstedi Karaoğlanoğ-lu'nda başvurulara konu arsa ile hemhudut olan bir konutta ikâmet etmektedir. Müstedi Limasol'da tüm hissesine sahip olduğu avlusu ile bir konut ve 5/12 hissesine sahip odluğu avlusu ile yazlık bir sinemahane terketmiştir. Müstedinin terkettiği taşınmaz ma-llar için müstediye 2,521,269 eşdeğer puanı takdir edilmiştir. Müstedi eşdeğerine karşılık bugüne dek sa