-D. 30/2012

Yüksek İdare Mahkemesinde Yim : 26/2011

Anayasanın 152. maddesi hakkında.

Yargıç Ahmet Kalkan Huzurunda.

Davacı : Atiye Çırakoğlu, İskele.

ile

Davalı : Kuzey Kıbrıs Eğitim Vakfı, Doğu Akdeniz Üniversitesi,
Mağusa. -

A r a s ı n d a.

Davacı hazır değil namına : Avukat Hasan Esendağlı hazır.
Davalı hazır değil namına : Avukat Fuat Veziroğlu hazır değil adına Avukat Temay Sağer hazır.

H Ü K Ü M

Doğu Akdeniz Üniversitesi, İletişim Fakültesinde öğret-im görevlisi olarak çalışan Davacı, kendisini "Devamlı Personel" statüsüne geçiren kararın, Kuzey Kıbrıs Eğitim Vakıfı Yöneticiler Kurulu tarafından geri alınması üzerine, Davalı aleyhine bu davayı dosyaladı.

TALEP:

Davacının Yüksek İdare Mahkemesinden- talebi özetle şöyledir:

Davalı tarafından alınıp, 4.1.2011 tarihli bir yazı ile Davacıya bildirilen 30.12.2010 tarih ve 10-11/9(a)-1 sayılı kararın hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına,
Davalı tarafından alınan ve 30.6.201-0 tarih ve 09-10/27/4 sayılı Vakıf Yöneticiler Kurulu kararının iptalini öngören 10-11/9(a)-2 sayılı kararın hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına,
Hüküm ve Emir verilmesi.

TALEP TAKRİRİ:

Davacı, Davalı aleyhine dosyaladığ-ı davasında özetle, bir akademisyen olduğunu, 1997 yılında yarı zamanlı, 1998 yılından itibaren de tam zamanlı öğretim görevlisi olarak İletişim Fakültesinde çalıştığını, 20.4.2006 tarihinde, Vakıf Yöneticiler Kurulu kararı ile "Devamlı Personel" statüsüne- geçirildiğini, 30.6.2010 tarih 09-10/27-4 sayılı Vakıf Yöneticiler Kurulu kararıyla öğrenci sayısının azlığı ve unvanına uygun verilecek ders veya görevlerin olmaması sebebiyle, 13.8.2010 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere işine son verildiğini, bu k-arara karşı YİM 101/2010 sayılı davayı ikame ettiğini, davanın devam ettiği bir esnada, Davalının, 30.12.10 tarihinde, dava konusu kararı alarak, 2006 yılında Davacının Devamlı Personel statüsüne atanmasını öngören kararı iptal ettiğini ve buna bağlı olara-k YİM 101/2010 sayılı davaya konu kararın herhangi bir hükmünün kalmadığına karar verdiğini, Davacının Devamlı Personel statüsüne geçirilmesi kararının iptal edilmesinin idari işlem unsurları bakımından sakat ve/veya geçersiz ve batıl olduğunu ileri sürere-k, bu yöndeki idari işlem ve kararların iptalini talep etmiştir.

MÜDAFAA TAKRİRİ:

Davalı, avukatı vasıtasıyla dosyaladığı müdafaa takririnde, alınan karar ve idari işlemlerin yürürlükteki mevzuat ve idare hukuku ilkelerine uygun olduğunu, Davacının De-vamlı Personel statüsüne atanmasının açık surette kanuna aykırı ve/veya yok hükmünde olduğunu, bu nedenle ilişkisi sonlandırılırken Davacıya söz hakkı verilmemesinin bir eksiklik olmadığını, ilgili mevzuata göre bir öğretim görevlisinin Devamlı Personel ka-drosuna aktarılmasının ve Devamlı Personel kadrosundan hangi koşullarda çıkarılacağının ancak Senatonun önereceği ve VYK'nın karara bağlayacağı Akademik Personelin Performans Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği çerçevesinde yerine getirilebileceğini, Davacı-nın yönetmelik olmadan Devamlı Personel statüsüne geçirildiğini, bu durumun açıkça hukuka ve yasalara aykırılık teşkil ettiğini, bu nedenle sorumlu bir idare olarak, yok hükmündeki kararı geri almak suretiyle ortadan kaldırdıklarını, hem atama hem de geri -almanın VYK tarafından gerçekleştirildiğini, bunun usüle uygun olduğunu, Davacının iddialarının mesnetsiz olduğunu ileri sürerek, davanın ret ve iptalini talep etmiştir.

OLGULAR:

Davanın duruşmasında tanık çağırmayan taraflar, davanın olgularında mutab-ık kaldılar.

Davanın olguları özetle şöyledir:

Davacı bir akademisyendir.

1997 yılında, yarı zamanlı öğretim görevlisi olarak, Doğu Akdeniz Üniversitesinde (DAÜ) çalışmaya başladı.

Davacı 1998 yılından itibaren Üniversitenin İletişim Fakültesinde ta-m zamanlı öğretim görevlisi sıfatıyla çalışmaya devam etti.

Tam zamanlı Sözleşmeli olarak çalışan Davacının sözleşmesi yıldan yıla uzatıldı.

20.4.2006 tarihinde, Vakıf Yöneticiler Kurulu (bundan böyle VYK olarak anılacaktır) bir kararla Davacıyı "Devam-lı Personel" statüsüne geçirdi. VYK'nın 20.4.2006 tarih ve 05-06/21-18 sayılı kararı ile toplam 249 kişi Devamlı Personel statüsüne geçirildi. Bunun yanı sıra 12.4.2007 tarihinde, 06-07/17-10 sayılı karar ile 64 kişi daha Devamlı Personel statüsüne geçiril-di.

1.7.2010 tarihinde, Akademik İşler Rektör Yardımcısının imzası ile Davacıya bir yazı tebliğ edildi.

Konu yazıda, 09-10/27-4 sayılı VYK kararı ile, öğrenci sayısının azalması, ders yükünün önemli oranda doldurulamıyor olması ve unvanına uygun verile-cek başka ders veya görevlerin olmaması nedeniyle, 13.8.2010 tarihinden itibaren işine son verildiği Davacıya bildirildi.

Davacı bu karara karşı YİM 101/2010 sayılı davayı dosyalayarak, kararın iptalini talep etti. (Emare 6)

YİM 101/2010 sayılı davanın -devam ettiği bir zamanda, 30.12.2010 tarihinde, Davalının en yüksek karar organı olan VYK, toplanmak suretiyle, aralarında Davacının da bulunduğu 5 öğretim görevlisinin, Akademik Personel Kadro ve Çalışma Tüzüğü'nün 9. maddesinin (e) bendine göre, Sözleşm-eli Personelin, Devamlı Personel kadrolarına aktarılmasının ve Devamlı Personel kadrosundan hangi koşullarda çıkarılacağının Senatonun önereceği ve VYK'nın karara bağlayacağı Akademik Personelin Performans Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği çerçevesinde ye-rine getirilebileceği, böyle bir yönetmelik yapılmadan ilgili personelin devamlı personel statüsüne geçirildiklerinden, bu işlemlerin açıkça hukuka aykırı ve hatalı olduğu gerekçesi ile, 20.4.2006 tarihli, Davacıyı Devamlı Personel statüsüne geçiren VYK k-ararını, 10-11/9(a)-1 sayılı kararla iptal etti.(Emare 7)

Bu karar, Davacıya, 4.1.2011 tarihli bir yazı ile bildirildi.(Emare 8)

Davalı, ayrıca, YİM 101/2010 sayılı davaya konu idari kararın da hükmünün kalmadığına ve/veya iptal edilmesine karar verdi.

-Davalı bünyesinde, halen, 248 kişi devamlı personel statüsünde görev yapmaktadır. 14.7.2009 tarihinden sonra, herhangi bir kişi devamlı personel statüsüne geçirilmedi.

DAÜ Akademik Personelin Kadro ve Çalışma Tüzüğü'nün 9(e) paragrafında belirtilen yönet-melik halen yapılmış değildir.

İNCELEME:

Mevcut olgular, ibraz edilen emareler ve tarafların hukuki argümanlarını tetkik ve tezekkür ettim.

Bu davada talep takririnin (A) paragrafındaki talebe uygun olarak, öncelikle, Davacıyı 20.4.2006 tarihinden i-tibaren "Devamlı Personel" statüsüne geçiren VYK kararının yok hükmünde olup olmadığını tespit etmem gerekmektedir.

Davalı Avukatının müdafaasının temeli, sorumlu bir idare olarak VYK'nın, yoklukla malûl bir işlemi tüm sonuçları ile ortadan kaldırdıklar-ı yönündedir.

Davalı Avukatı, ilgili mevzuata göre, en az 6 yıl sözleşmeli olarak çalışan bir personelin "Devamlı Personel" kadrosuna aktarılmasının ve Devamlı Personel kadrosundan hangi koşullarda çıkarılacağının ancak Senatonun önereceği ve VYK'nın ka-rara bağlayacağı Akademik Personelin Performans Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği çerçevesinde yerine getirilebileceğini, bu meselede Davacının, Senatonun önerisi olmadan devamlı personel yapıldığını ve bu durumun açıkça kanuna ve hukuka aykırı bir işlem -teşkil ettiğini ve yok hükmünde olduğunu ileri sürmektedir.

Yokluk, idare hukukunda, önemli etkiler doğurabilecek bir sonuçtur. Bazen idarenin üçüncü kişilere karşı yaptığı bir tasarruf, idare hukuku bakımından yok olsa da, fiili birtakım neticeler husu-le getirmiş olabilir. Yok olan tasarruftan doğan bu fiili durum, ayrıca tetkike değer bir mesele teşkil eder. İdare namına yapılan ve ancak unsurlarındaki sakatlıklardan dolayı yokluk müeyyidesine maruz kalan bir tasarruf, idareye izafe edilecek hiçbir huk-uki veya fiili durum husule getirmez.
(Gör. Prof.Sıddık Sami Onar, İdare Hukukunun Umumi Esaslar sayfa 217)

Buradan çıkan netice, yokluk halinin idareye hiçbir yükümlülük doğurmayacak kadar ağır hukuki sakatlık yaratabileceği ve kazanılan yeni statüyü f-iili halden öteye götürmeyebileceğidir.

Bu meselede, yokluk ile maluliyeti, aldığı karara gerekçe yapan, idarenin kendisi, yani Davalıdır. Sonuçları, karardan etkilenecekler bakımından son derece ağır olabilen böyle bir kararın yoklukla maluliyeti gerekt-irecek ağır sakatlık hali içinde olup olmadığının belirlenmesi, ancak idari işlemin unsurları bakımından incelenmesi ile mümkündür.

Bir işlem yaparken, yönetimin hukuka uygun hareket etmesi gerekir. İdari işlemlerde sakatlık, idarenin hukuka uygun hareke-t etmemesinden ya da o işlemi yaparken iradesinde meydana gelen bozukluklardan doğabilir. Bütün bozukluklar idari işlemi aynı derecede etkilemez. Bazı sakatlıklar, yönetsel işlemin geçerliliğine herhangi bir etkide bulunmaz. Bu gibi işlemler, hukuka aykırı- sayılmakla beraber, iptal gerektirmeyen işlemlerdir. Burada dikkat edilmesi gereken durum, açıklanmış olan iradenin hukuksal varlığından söz edilip edilemeyeceğidir. Açıklanan irade hiçbir hukuksal sonuç doğurmuyorsa, başka bir deyişle geçerli değilse ya -da işlem açıkça yasaya aykırı veya yönetimin açıkça yapamayacağı işlemlerden ise, yok hükmünde bir işlemle karşı karşıyayız demektir. (Bkz.Prof.Dr.A.Şeref Gözübüyük, Yönetsel Yargı,9.baskı,sayfa 114)

Huzurumdaki davada, Davalı Avukatı, daha önce belirttiğ-im gibi, yok hükmünde olduğunu iddia ettiği, Davacının Devamlı Personel statüsüne geçirilmesi kararını geri alarak, sorumlu idare davanışı gösterdiklerini iddia etmekte ve atanma kararının, ağır sakatlıkla malûl olduğunu ileri sürmektedir.

İdare hukukund-a bir işlemin geri alınması, yokluk gibi, kişiler üzerinde önemli etkiler doğurabilecek bir işlemdir.

İşlemin geri alınması geçmişi etkilediğinden, yönetsel işlemlerin geriye yürümezliği ilkesine ters düşmektedir. Kural olarak, hukuka uygun işlemler geri- alınamazlar.Bunun dayanağı, idari işlemlerin geriye yürümezliği ilkesidir. Geri alma, kural olarak, sakat işlemler için uygulanır. Sakat bir işlemin, başka bir deyişle hukuk düzenine uygunluk göstermeyen bir işlemin, yönetim tarafından geri alınması doğal-dır. Burada üzerinde durulması gereken konu, geri alınan sakat işlemin yürürlükte kaldığı süre içinde, bu işleme dayanan hukuksal durum ve ilişkilerin geleceğinin ne olacağı sorunudur. İdare bir yandan sakat işlemleri geri alırken, bir yandan da sakat yöne-tsel işlemlerin doğurduğu hukuksal durum ve ilişkileri ilgililerin iyi niyetli olmaları durumunda korumak ve hukuksal güven ve kararlılığa önem vermek zorundadır. (Gör. Prof.Dr.A.Ş.Gözübüyük, Yönetsel Yargı, 9.baskı sayfa 135)

Bu konuda, ayrıca, tek yarg-ıçlı Yüksek İdare Mahkemesinde karara bağlanan YİM 348/91 D.15/93 sayılı kararda ifade edilen hukuki prensipleri aynen benimserim.

T.C. Danıştayı, geçmişteki bir işlemini tadil, ıslâh ve ikmal etmek üzere, tesis ettiği yeni işlemini geçmişe uygularken, so-syal ve iktisadi güvenliğin şartı olarak istikrar esaslarına riayet edilmesini zorunlu kılmıştır. (Bkz.Danıştay 12.D, 24.2.1972 gün ve E.68/1608 K.72/574 sayılı karar.)

Anlaşılabileceği gibi, idari işlemin ağır sakatlıkla yok hükmünde olması, idareye her-hangi bir sorumluluk yüklemez. Ancak, işlemin sakat olması halinde, geri almanın sonuçlarının kişinin geçmişten gelen haklarını etkilemeyecek şekilde uygulanmasını zorunlu hale getirmektedir. Bunların ötesinde, işlem, hukuka uygun ise geri alınamaz. Bunun -hukuki gerekçesi, idarenin keyfi davranmasını önlemek ve idarenin güvenilirliğini sağlamaktır.

Bu konudaki temel prensiplerin yer aldığı bazı Danıştay kararlarından örnekler vermeyi, meselenin daha iyi anlaşılması açısından gerekli gördüm.

Danıştay İ-çtihadı Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 gün ve E.1968/68, K.19/3114 sayılı kararında, idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde, süre aranmaksızın hatalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği, bunun dışında kalan h-allerde, hatalı ödemelerin geri istenmesinin hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere, dava açma süresi içinde olanaklı olduğu, bu süre geçtikten sonra geri istenmeyeceği belirtilmiştir.

Aynı kararda, subjektif sonuç doğurmuş ve yasaya uygun ol-arak tesis edilmiş idari işlemlerin geri alınmasının idare hukuku ilkelerine göre mümkün olmadığı, bunun dışında yasaya aykırı ve hatalı işlemlerin her zaman geri alınabileceği, ancak hakların gözetileceği, yokluk, açık hata ve bu işlemden yararlananın hil-esinin söz konusu olması halinde ise, işlemin her zaman geri alınabileceği ifade edilmiştir.

Bunun dışında AYİM 2.D, E.1997/9