-D.19/99 YİM 228/95
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Anayasanın 152. Maddesi Hakkında
Mahkeme Heyeti: Metin A. Hakkı, Nevvar Nolan, Gönül Erönen.

Müstedi: Halil Şakir Buzcuoğlu, Le-fkoşa
ile -
Müstedaaleyh: KKTC İçişlerine bağlı Şehir Plânlama Dairesi
ve/veya Plânlama Makamı vasıtasıyle, KKTC.,
Lefkoşa
A r a s ı n d a.
Müstedi namına: Avukat Rifat Reis
Müstedaaleyh namına: Başsavcı Yardımcısı Muavini
Mus-tafa Arıkan.

----------------

H Ü K Ü M

Metin A. Hakkı: Bu davanın kökeninde yatan olgular ihtilâf konusu olmayıp aşağıdaki şekilde özetlenmesi mümkündür:

Davacı, 5.12.1995 tarihinde Yüksek Mahkeme Mukayyitliğine dosyaladığı bir dava ile,Dava-lıların 22.9.1995 tarihli ve Ş.I. GBB P01/95-125 sayılı yazı ile Davacının eline 25.9.1995 tarihinde geçen kararlarının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına dair Yüksek İdare Mahkemesinden bir karar talep etti. Davanın köken-inde yatan ihtilâfsız olguları aşağıdaki şekilde açmak mümkündür.:

Dava ile ilgili tarihlerde Davacı Girne Kazasında, Yukarı Girne'de, Diklaros mevkiinde takriben 2 dönüm 1300 ayakkare alanı olan ve 2832 kayıt numaralı koçan tahtında bulunan (Ada F, -Parsel 201, Pafta XII, Harita 21.W.2) bir tarlanın, kâmilen kayıtlı mal sahibi idi. Davacı bu mal üzerine inşaat yapmak için o zamanki ilgili makam olan Girne Belediyesine sunduğu plân ve projelere uygun olarak 17.4.1981 tarihinde 1 yıl için geçerli bir i-nşaat izni temin etti. Davacı mezkûr tarla üzerinde A,B ve C blok olarak 3 apartman inşa etmek için izin almışken, altında dükkân ve üstünde 7 daire ihtiva eden sadece A blokun inşaatını 1982 yılında tamamladı, B blokun ise temellerini döktü, bu blokun al-tında bulunan bodrumun inşaasını da aynı yıl tamamlayıp plâkasını döktü. Bu blokun inşasını bitirmediği gibi C blokla ilgili ise hiçbir inşaat'da başlatmadı. Davacının izni 16.4.1982'de hitam buldu. Davacı da inşaata 1982 yılında kendini ilgilendiren s-ebeplerle ara verdi. Aradan uzun süre geçtikten sonra 1994 yılında elinde tuttuğu ve 17.4.1982 tarihinde hitam bulan inşaat iznini yenilemek için Davacı, Girne Belediyesine müracaat ettiğinde kendine iznin yenilenebilmesi için, bu meyanda yürürlüğe giren- 55/89 sayılı İmar Yasası altında yapılan Girne Beyaz Bölge Emirnamesi'nin öngördüğü (Bak: 15 Nisan 1993 tarihli, 38 sayılı Resmi Gazete, Ek3, sayfa 477) Plânlama ve Şehircilik Dairesinden "planlama onayı" alması gerektiği söylendi, bunu temin etmek için D-avacı 6.12.1994 tarihinde Şehircilik ve Plânlama Dairesine müracaat etti. Bu müracaatına kesin cevabı menfi olarak ancak 22.10.1995 tarihli yazılı bir yanıt ile aldı ve menfi olan bu yazının dayanağını teşkil eden dava konusu kararın tamamen hükümsüz ve e-tkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına dair Anayasanın 152. maddesine istinaden Yüksek İdare Mahkemesinden emir talep etmektedir.

Davalılar 5.2.1996 tarihinde bu davaya bir itirazname dosyaladılar. Bu itiraznameye göre Davalılar özel- olarak Davacıya 17.4.1981 tarihinde verilmiş ve 1 yıl süre ile geçerli olup 16.4.1982 tarihinde hitam bulan iznin, 1989 yılında yapılan İmar Yasası ve onun altında neşrolunan Girne Beyaz Bölge Emirnamesi tahtında yenilenemeyeceğini iddia etmekte ve esas n-eden olarak Girne Beyaz Bölge Emirnamesi yürürlüğe girdikten sonra, Emirnamenin, alan olarak kapsamı içinde olan bölgelerde inşaat izni almış olan ve inşaatları henüz tamamlanmamış inşaat sahiplerinin, Emirname yürürlüğe girdikten 6 ay zarfında Şehircilik -ve Plânlama Dairesine müracaat edip, bitirmeyi tasarladıkları inşaat için "Plânlama Onayı" talep edebileceklerken, Davacının bu süre zarfında herhangi bir müracaatta bulunmadığını ve seneler sonra 6.12.1994 tarihinde müracaat ettiğini, herhangi bir muktese-p hakkının söz konusu olmayacağını iddia edip davanın reddedilmesini talep etmişlerdir. Maalesef Davalıların dosyaladığı itiraznamede özel olarak görülmemekle birlikte, ilgili Emirname bir bütün olarak incelendiğinde bunun sair kısıtlamalar yanında Emirna-me kapsamında bulunan alanlarda Emirnamenin daha önceki mevzuata ek olarak kat sınırlaması ve inşaat alanına da kısıtlamalar getirdiği görülmektedir. Davacının inşaat plânları Mahkemeye emare yapılmamıştır. Ancak öyle anlaşılıyor ki Davacının bitirmeyi t-asarladığı inşaat yani B blok ve C blok'un inşası Emirnamenin öngördüğü kısıtlamalara, gerek kat sayısı ve yükseklik olarak, gerekse kullanılabilir inşaat alanı olarak, ters düşmektedir.

Dava Mahkemenin 6.10.1999 tarihli oturumunda ele alınmış ve t-araflar, aralarındaki ihtilâfın hukuksal olduğunu, olgularda taraflar arasında görüş ayrılığı olmadığını beyan edip, dosya ve evraklardan oluşan 11 adet emareyi Mahkemeye ibraz ettikten sonra hitabelerini yapmakla yetinmişlerdir. Bu aşamada, tablonun tam-amlanması amacı ile şunun eklenmesi yerinde olur ki emarelerin 10'u karşılıklı muvafakat çerçevesinde Mahkemeye ibraz edilmişken emare 6'yı teşkil eden ve ilgili malın çevresinde oturan 60 civarında kişinin Girne Belediye Başkanına, ve dağıtımını da Şehirc-ilik ve Plânlama Dairesine yaptıkları bir yazı ile inşaatın tamamlanmasına izin ve plânlama onayı verilmesine karşı çıkmışlardır. Duruşma öncesi Mahkeme önünde sıralanmış emareler arasında duran bu evrağı, duruşma öncesi yapılan itiraz muvacehesinde emar-e olarak kabul edilip edilmeyeceği hususunu dava nihayetine ertelemiş durumdayız.

Davanın esasına girmeden önce bu hususu karara bağlamamız yerinde olacaktır. Taraflar arasında olgusal değil de esas olarak hukuksal ihtilâf teşkil eden davanın bu aşa-masında hukuksal pek bir değeri olmayan ve daha ziyade olgusal nitelikli olan emare 6'yı bu davayı karara bağlarken emare olarak kabul etmemeyi ve ona herhangi bir değer atfetmemeyi uygun gördük. Ancak şunu vurgulamak isteriz ki emarelerin ibrazına, yapıl-ması istenen itirazlar, esas davanın başlangıcında duruşmada değil de Yüksek İdare Mahkemesindeki davaların talimat safhasında taraflarca ele alınması daha uygundur. (Bak: YİM 202/95 D.14/97).

Davayı karara bağlamak amacı ile cari mevzuatın tümünü- (bu davayı ilgilendirdiği oranda) bu davanın olgularına uygulamak görevimizdir. Konu inşaat ile ilgili olarak Davacıya ilgili zamandaki tek yetkili merci olan Girne Belediyesi tarafından verilen 17.4.1981 tarihli inşaat izni Fasıl 96 Yollar ve Binalar Dü-zenleme Yasasına istinaden Davacıya verilmiştir. Bu yasanın 5. maddesi, verilen inşaat izninin 1 sene süre ile geçerli olmasını öngörürken, sene hitamında inşaatın bitmemesi halinde izin sahibinin müracaatı ile iznin yenilenebileceğini öngörmekle beraber,- geçen süre zarfında isdar olunacak herhangi bir mevzuat ile projenin ve inşası henüz tamamlanmamış inşaatın başlanmış ancak bitmemiş olduğu durumda yapılan yeni mevzuata göre başlanmış inşaata veya hitam bulmuş izne ters düşmesi halinde yenilenmeyeceğini -sarahaten belirtmektedir. Sözünü ettiğimiz Fasıl 96'nın 5. maddesi aynen şöyledir:

"5. A permit shall be valid for one year from
the date of the issue thereof:

Provided that, it the work or other matter is
not completed within -that period, the permit shall
be renewable at any subsequent time if not
conflicting with any Regulations in force at the
time of such renewal, upon payment of the fee
prescribed for the original permit or of two pounds
whichever- is the less. The permit so renewed shall
be valid for one year from the date of renewal."

Bu maddeye göre, 1989'da -geçirilen İmar Yasası ve onun altında yapılan Girne Beyaz Bölge Emirnamesi ile Davacının bitirmeyi tasarladığı inşaat, mevcut şekli ile bu mevzuata ters düştüğü oranda yenilenemez. Dolayısıyle Fasıl 96'ya istinaden Davacının davasında muvaffak olması söz -konusu olamaz.

1993 Girne Beyaz Bölge Emirnamesi de "planlama onayı ve kazanılmış haklar" yan başlığı altında bir madde içermektedir. Yerini 40. maddede bulan bu madde de aynen şöyledir:

"40.(1) Bu Emirnamenin yürürlüğe girdiği
t-arihten itibaren her türlü faaliyet
planlama onayına bağlıdır.
(2) Bu Emirnamenin yürürlüğe giriş
tarihinden önce herhangi bir şekilde
bir başka Yasaya, Tüzüğe veya
Emirnameye göre Planlama Onay-ı ve/veya
izni alınmış ve,
Bu Emirnamenin yürürlüğe girdiği
tarihten sonraki 6 ay içerisinde,
başlanmamış ancak izin yenilenmiş,
veya
(b) Bu Emirnamenin yürürlüğe girdiği
- tarihten sonraki 6 ay içerisinde,
hali hazırda başlamış,gelişmeyle
ilgili olarak daha önce planlama
onayı ve/veya izni alan ve/veya
yenileyen kişinin Planlama- Makamına
planlama onayı için başvurması
halinde bu gelişme engellenemez.
(3) Bu Emirnamenin yürürlüğe giriş
tarihinden önce herhangi bir Yasa
altında herhangi bir gelişme -için
izin almak üzere yetkili makamlara
yapılan ve henüz işlemleri
sonuçlandırılıp Planlama Onayı izin
verilmemiş başvurular da Planlama
Onayına bağlıdır."

Bu madd-e dikkatlice incelendiğinde, Emirnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, Emirnamenin kapsamında bulunan her inşaatın Fasıl 96'da öngörülen inşaat iznine ilâveten bir de "Planlama Onayı" olması gerekmektedir. Madde 40