-D.7/2016 YİM: 226/2012

Yüksek İdare Mahkemesinde
Anayasanın 152. Maddesi Hakkında

Mahkeme Heyeti: Narin F. Şefik, Mehmet Türker, Tanju Öncül

Davacı: Savaş Şemi n/d Savaş Ersin, Çamlı Sokak, No.52,
Mehmetçik -- Yeni İskele.

- ile -

Davalı: No.1- KKTC Maliye Bakanlığı vasıtasıyla KKTC
Başsavcısı - Lefkoşa
No.2- KKTC Gümrük ve Rüsumat Dairesi vasıtasıyla
KKTC Başsavcısı - Lefkoşa
No.3- Gazim-ağusa Gümrük Dairesi vasıtasıyla KKTC
Başsavcısı - Lefkoşa
No.4- KKTC Devlet Emlak ve Malzeme Dairesi vasıtasıyla
KKTC Başsavcısı - Lefkoşa
No.5- KKTC Sivil Savunma Teşkilatı vasıtasıyla
KKTC Başsav-cısı - Lefkoşa
No.6- KKTC Başsavcısı - Lefkoşa

A r a s ı n d a.

Davacı tarafından: Avukat İsmail Sağlamer adına
Avukat Salih Can Doratlı.
Davalılar tarafından: Kıdemli Savcı İlter Koyuncuoğlu.

- ---------------

K A R A R

Narin F. Şefik: Bu davada, Mahkemenin hükmünü, Sayın Yargıç Mehmet Türker okuyacaktır.

Mehmet Türker: Davacı, Davalılar aleyhine dosyalamış olduğu bu dava ile:

"A- -Davacıya ait Land Rover marka, Range Rover Vogue
TDV8 A model LV07 ABU plaka numaralı aracın,
Davalı No.2'nin ve/veya Davalı No.3'ün muhafazasında
olduğu bir zamanda, Davacı yurt dışında olmasına
ve Davacıya herhangi bir b-ildirimde bulunmamasına
karşın, aranmayan mal muamelesi yapılarak ve/veya
ahar surette satışa sunulmasını öngören 01/07/2010
tarihinde Resmi Gazete'de yayınlanan karar ve/veya
işlem ile buna bağlı ve/veya bunu takip eden ilg-ili
bütün karar ve/veya işlemlerin yoklukla malul
ve/veya hükümsüz ve/veya etkisiz olduğuna ve/veya
herhangi bir sonuç doğurmayacağına ve/veya iptaline
ve/veya hata ve/veya ihmal olduğuna dair bir hüküm
ve/veya karar-,

B- Davacıya ait ve yukarıda anılan aracın, Davalı No.1
ve/veya No.2 ve/veya No.3 tarafından, 28.07.2010
tarihinde ve/veya o tarihlerde Davalı No.4'e
teslimini öngören ve buna bağlı ve/veya bunu takip
eden ilgili büt-ün karar ve/veya işlemlerin yoklukla
malul ve/veya hükümsüz ve/veya etkisiz olduğuna
ve/veya herhangi bir sonuç doğurmayacağına ve/veya
iptaline ve/veya hata ve/veya ihmal olduğuna dair
bir hüküm ve/veya karar,

C- Dava-cıya ait ve yukarıda anılan aracın yukarıda
izah edildiği veçhile Davalı No.1 ve/veya No.2
ve/veya No.3 tarafından Davalı No.4'e teslim
edilmesini müteakip, Davalıların ve/veya Davalı
No.2 ve/veya No.3 ve/veya No.4'ün, anıla-n araca
zorla el konmasını ve/veya Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyeti adına kaydedilmesini öngören
24.09.2010 tarihli ve/veya o tarihlerde alınmış
bulunan karar ve/veya işlem ile buna bağlı
ve/veya bunu takip eden ilgili- bütün karar ve/veya
işlemlerin yoklukla malul ve/veya hükümsüz ve/veya
etkisiz olduğuna ve/veya herhangi bir sonuç
doğurmayacağına ve/veya iptaline ve/veya hata
ve/veya ihmal olduğuna dair bir hüküm ve/veya
karar"

-verilmesini talep etmektedir.

Davanın duruşmasına başlandığı gün tarafların mutabakatı ile 12 adet belge Emare 1-12 olarak kaydedilmiştir. Taraflar duruşma esnasında herhangi bir tanık celbetmeyerek, mutabık kaldıkları olguları Mahkemeye aktarmışlar-dır.

Dava ile ilgili olgular şöyledir:
LV07 ABU plakalı Range Rover marka araç 19/8/2008 tarihinde Davacı tarafından geçici olarak KKTC'ye ithal edilmiştir. İthal edilen aracın gümrük işlemlerinin yapılmaması üzerine, 24/6/2009 tarihinde araç, D-avalı No.3 tarafından Mağusa Gümrük Antreposunda mahafaza altına alınmıştır. Yasal süre içinde gümrük vergileri ödenmediği nedeniyle aracın satışına karar verilerek, 1/7/2010 tarihinde Resmi Gazete'de yayınlanmak suretiyle araç, Davalı No.3 tarafından 22/7-/2010 tarihinde aleni müzayede ile satışa çıkarılmıştır (Emare 7).

Aracın aleni müzayedede satılmaması üzerine, Davalı No.2 Gümrük ve Rüsumat Dairesinin 28/7/2010 tarihli yazılı yönerisi (Emare 8) ve Davalı No.1 Maliye Bakanlığının 28/7/2010 tarihli -yazısı ile (Emare 9) 28/7/2010 tarihinde Davalı No.4 Devlet Emlak ve Malzeme Dairesine aktarılmasına karar verilerek, 6/8/2010 tarihli Emare 10 teslim tutanağı ile Davalı No.4'e teslim edilmiştir. 24/9/2010 tarihinde KKTC adına kaydedilen araç, Davalı No.4- tarafından 12/10/2010 tarihinde, resmi hizmette kullanılmak üzere, Davalı No.5 Sivil Savunma Teşkilat Başkanlığına tahsis edilmiştir (Emare 11). 28/7/2010 tarihinde Davacının yurt dışında olduğu taraflarca kabul edilmektedir. Davanın duruşması esnasında i-se Davacının Mayıs 2010 tarihinde KKTC'den ayrılıp yurt dışına gittiği ve Mayıs 2012 tarihinde KKTC'ye döndüğü, tarafların kabul ve beyanları ile ihtilâfsız bir olgu olarak ortaya çıkmıştır.

İNCELEME
Davacı Avukatı, Talep Takririndeki iddialarına uy-gun olarak, Davacının geçici olarak ithal ettiği bu aracın 1/7/2010 tarihinde Davalı No.3 tarafından aleni müzayede ile satışa çıkarılması kararının ve aleni müzayedede satılmaması üzerine, 28/7/2010 tarihinde Davalı No.1, 2 ve 3 tarafından Davalı No.4 Dev-let Emlak ve Malzeme Dairesine teslimi ve 24/9/2010 tarihinde KKTC adına kaydedilerek Davalı No.5 Sivil Savunma Teşkilat Başkanlığına teslim edilmesi ile ilgili karar ve/veya işlemlerin, 37/1983 sayılı Gümrük ve İstihsal Yasası'nın 26(3) ve 81(3) maddeleri-ne aykırı olarak ve Anayasa'nın 1, 7 ve 36. maddeleri dikkate alınmadan yapıldığı nedeniyle hukuka aykırı ve yoklukla malul olduğunu, iptal edilmeleri gerektiğini ileri sürmektedir.

Davalılar adına bulunan Savcı ise, Davalıların kararlarının iptali -ile ilgili bu davanın Anayasa'nın 152. maddesinde öngörülen 75 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra ikame edildiğinden ileri gidemeyeceğini ileri sürdükten sonra, Davalılar tarafından alınan tüm kararların ve yapılan işlemlerin 37/1983 sayılı Yasa'nın -26. maddesine, 81. maddesine ve Anayasa'nın 36. maddesine uygun olduğunu ileri sürerek davanın reddedilmesini talep etmiştir.

Davalılar tarafından davanın 75 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra ikame edildiği ve ileri gidemeyeceği iddia edildiği-nden ve bu husus davanın ileri gidebilmesi için bir ön koşul olduğundan, öncelikle davanın 75 günlük süre içinde açılıp açılmadığının incelenmesi gerekmektedir.

Davalılar adına bulunan Savcı, Davacı tarafından ithal edilen aracın 1/7/2010 tarihli R-esmi Gazete'de yayınlanan kararla, 22/7/2010 tarihine kadar gümrükten kurtarılmadığı takdirde açık artırma usulü ile satılacağının ilan edildiğini, bu kararın Resmi Gazete'deki ilan ile Davacının bilgisine geldiğini, davanın ise 14/9/2012 tarihinde açıldığ-ından, Davacının Talep Takririnin "A" paragrafındaki 1/7/2010 tarihli kararla ilgili talebinin ve alınan diğer kararların ve yapılan işlemler olan, Talep Takririnin "B" paragrafındaki 28/7/2010 tarihli aracın Davalı No.4 Devlet Emlak ve Malzeme Dairesine t-eslimi kararı ile Talep Takririnin "C" paragrafındaki 24/9/2010 tarihli olup aracın KKTC adına kaydı kararlarının hükümsüz ve etkisiz kılınması ile ilgili talepleri içeren davanın 75 günlük hak düşürücü süre dolduktan sonra açıldığı nedeniyle ileri gidemey-eceğinden, iptal edilmesi gerektiğini ileri sürmektedir.

Davacı Avukatı ise, Davacının 28/7/2010 tarihinde yurt dışında olduğunun ihtilâfsız müşterek bir olgu olduğunu, Davacının yurt dışından döndüğü zaman kararları öğrendiğini
ve davayı öğrenme tar-ihinden itibaren 75 gün içinde ikame ettiğini, davanın ileri gidebileceğini, ayrıca bu karar Anayasa'nın 36. maddesine aykırı olarak alındığından ve gerekçesiz olduğundan yoklukla malul olduğunu, dolayısıyla bu kararlarla ilgili dava açmanın 75 günlük süre-ye tabi olmadığını, davanın ileri gidebileceğini iddia etmektedir.

Davalıların alınan kararlara karşı açılan bu davanın
75 günlük hak düşürücü süre sonunda açıldığından ileri gidemeyeceği iddiasına karşılık Davacının alınan kararların yoklukla malu-l olduğu iddiasını yaptığı nedeniyle, öncelikle bu kararların iptali ile ilgili dava açıldığı zaman 75 günlük hak düşürücü sürenin geçip geçmediğini saptamak ve daha sonra da Davacının yokluk ve hukuka aykırılık iddiasının İdare Hukuku prensipleri ve yasal- durum çerçevesinde incelenmesi gerekmektedir.

Anayasa'nın 152. maddesinin 3. fıkrasına göre, bir karar veya işlemle ilgili Yüksek İdare Mahkemesine yapılacak başvurunun, karar veya işlemin yayınlanması tarihinden veya yayınlanmadığı takdirde veya bi-r ihmal halinde, başvuran kişinin bunu öğrendiği tarihten itibaren 75 gün içinde yapılması gerekmektedir. Ancak içtihat kararlarıyla yerleşmiş bu husustaki İdare Hukuku prensiplerine göre, bir karar veya işlem "yoklukla malul" ise bu karar veya işlem aleyh-ine 75 günlük süre geçse de dava açılabilir (Gör.KKTC'de Anayasa ve Yönetim Hukukunun Esasları Zaim Necatigil sayfa 235-237, KKTC İdari Yargılama Hukuku, Tufan Erhürman sayfa 388-389).

Tarafların da müştereken kabul ettikleri ve saptadığımız olgulara- göre, gümrük işlemleri yapılmayan aracın açık artırma ile satışa çıkarılması kararı 1/7/2010, aleni satış işlemi 22/7/2010, aleni müzayede ile satılamaması üzerine Müdürün öngördüğü bir elden çıkarma yöntemi olarak Devlet Emlak ve Malzeme Dairesine teslim- kararı 28/7/2010, KKTC adına kaydedilip Sivil Savunma Teşkilat Başkanlığına teslim edilme kararı ise 24/9/2010 tarihlidir. Yine tarafların beyanlarından ve mutabakatlarından, Davacının Mayıs 2010 tarihinde KKTC'den ayrıldığı ve yukarıda belirtilen tarihle-rde Davacının yurt dışında olduğu ancak Mayıs 2012'de KKTC'ye döndüğü ihtilâfsız
bir olgu olarak ortaya çıkmıştır. Müşterek olgular ve emarelere göre, konu aracı 19/8/2008 tarihinde geçici olarak KKTC'ye ithal eden Davacının aracın gümrük işlemlerini yapma-ması üzerine, 24/6/2009 tarihinde Emare 3 Gümrük Ambarlarına Alınan Araç Tutanağını imzalayarak, aracı Mağusa Gümrük Antreposuna kendisi teslim etmiştir. Davacının imzaladığı Emare 3 teslim tutanağında, 3 ay zarfında aranmadığı takdirde aracın satılacağı n-otu yazılı olup bu not Davacının bilgisine gelmiştir. 37/83 sayılı Yasa'nın 26(3) maddesine göre, Devlet antreposuna konan bir mal 2 ay içinde veya Müdürün belirleyeceği makul süre içinde malı ithal eden tarafından gümrükten kurtarılmazsa, Müdür belirleyec-eği bir satış şekli ile malı satabilir. Bu satışta mal, gümrük vergi ve harçlarını karşılayacak fiyatı bulmazsa, Müdür malı belirleyeceği bir şekilde elden çıkarabilir. Müdür, Resmi Gazete'de yayınlayarak ve aleni müzayede ile aracı satışa çıkarmış, satılm-aması üzerine de aracı elden çıkarmak için Devlet Emlak ve Malzeme Dairesine aktarma ve resmi hizmette kullanılmak üzere Sivil Savunma Teşkilat Başkanlığına tahsis etme yönüne gitmiştir.

Devlet antreposuna veya gümrüğe teslim ettiği aracın 3 ay iç-inde gümrük işlemlerini yaptırmaması halinde satılabileceği, Emare 3 teslim tutanağı ile aracı teslim ettiği tarih olan 24/6/2009 tarihinde Emare 3'te bulunan bu yöndeki not ile Davacının bilgisine gelmiştir. Ancak aracın satışı, Davacının Mayıs 2010 tarih-inde yurt dışına gitmesinden sonra, 1/7/2010 tarihinde alınan ve Resmi Gazete'de yayınlanan bir karar ile yapılmıştır.

Anayasa'nın 152. maddesinin 3. fıkrasına göre bir kararın yayınlanması halinde, 75 günlük hak düşürücü süre yayınlanma tarihinden -başlar. Anayasa'daki bu düzenlemeye göre, ilgili kişinin bu karardan bilgisi olup olmadığına veya ne zaman bilgisine geldiğine bakılmaksızın kararın yayınlanma tarihi
75 günlük sürenin başlangıcı sayılır (Gör. YİM 131/88 D.6/90, KKTC'de İdari Yargılama Huk-uku, Tufan Erhürman sayfa 388).

Tarafların müşterek olguları ve Emare 7 Resmi Gazete'ye göre, Davacının ithal ettiği aracın ithal işlemlerini yapmadığı nedeniyle satılmasına karar verildiği hususu 1/7/2010 tarihinde Resmi Gazete'de yayınlanmıştır. Za-man aşımı ile ilgili aktardığımız Anayasal düzenleme ve bu hususta yerleşmiş içtihat kararları ve İdare Hukuku prensiplerine göre, Davacı aracın satışı ile ilgili kararı Resmi Gazete'de yayınlandığı 1/7/2010 tarihinde öğrenmiş sayılır. Davacının
bu tarihte- yurt dışında olması, bu karardan bilgisi olup olmaması veya bilgisine ne zaman geldiğinin belli olmaması
75 günlük zaman aşımı süresinin başlamasını durdurmamaktadır. Davacının Talep Takririnin "A" paragrafındaki 1/7/2010 tarihli kararın iptali ile ilgili- talebini içeren bu davayı 14/9/2012 tarihinde ikame ettiği gerçeği karşısında, bu kararın iptali ile ilgili Davacının davasının 75 günlük hak düşürücü süre sonunda ikame edildiği ortaya çıkmaktadır. Bu kararın iptali ile ilgili Davacının davasının "A" par-agrafındaki talebi için 75 günlük hak düşürücü süreden sonra dava açıldığından, Davacının "A" paragrafındaki talebinin ileri gitmesin