-D. 29/2014 YİM: 225/2011

Yüksek İdare Mahkemesinde.

Anayasanın 152. maddesi hakkında.

Mahkeme Heyeti : Talat D.Refiker, Ahmet Kalkan, Mehmet Türker

Davacı : Fatma Öztabay, Şht. Münür Sokak, Alsancak, Girne.-

ile

Davalı : 1. Bakanlar Kurulu vasıtasıyla KKTC, Lefkoşa.
2. Alsancak Belediyesi, Alsancak Belediyesi Başkanı,
Başkan Yardımcısı, Belediye Meclis Üyeleri ve
Alsancak Hemşehrileri, Alsancak - Girne.

A r a s ı- n d a.

Davacı namına : Avukat Feyzi Hansel hazır.
Davalı No.1 namına : Kıdemli Savcı İlter Koyuncuoğlu hazır
Davalı No.2 namına : Avukat Süleyman Dolmacı hazır.

-----------------

H Ü K Ü M

Talat D.Refiker : Bu başvuruda, M-ahkemenin kararını, Sayın Yargıç Ahmet Kalkan okuyacaktır.

Ahmet Kalkan :Davacı, Girne Alsancak'ta adına kayıtlı iş yeri ile ilgili ısdar olunan kamulaştırma ihbarı ve kamulaştırma emrinin iptali için Davalılar aleyhine bu davayı dosyaladı.

TALEP :

-Davacının Mahkemeden talebi şöyledir,

Davalı No.1'in 23.11.2011 tarihinde almış olduğu ve Davacının adında kayıtlı bulunan Girne - Alsancak'ta Yayla Mahallesi - Köyiçi mevkiinde kain, Pafta No: XI, Harita No.16 W.2 E2, Parsel No.53/4 referanslı zemin kat-taki iki oda ve 3 tuvaletten müteşekkil iş yerinin kamulaştırılmasına ilişkin emri onaylayan K(11) 1660-2011 sayılı kararının hükümsüz ve/veya etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına dair Mahkeme kararı,
6.12.11 tarih ve 207 sayılı Resmi Ga-zete Ek III sayfa 1210'da yayınlanmış olan ve Davacının adında kayıtlı bulunan (A) paragrafında tafsilatı verilen taşınmaz malın kamulaştırılmasını emreden A.E.648 sayılı Kamulaştırma Emrinin hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağı-na dair Mahkeme kararı.

TALEP TAKRİRİ:

Davacı, talep takririnde davasını dayandırdığı hukuki esasları belirttikten sonra, özetle, konu taşınmaz malın kayıtlı sahibi olduğunu, annesi Ayşe Subaşı'dan kendisine intikâl eden taşınmaz malın, Larnaka'daki ma-llarına karşılık eşdeğer olarak verildiğini, Davalı No.2 ile yıllardan beri süregelen ihtilafları bulunduğunu, defalarca davada tafsilatı verildiği gibi davalaştıklarını, Davalı No.2'nin kendi kullanım alanlarına tecavüz ettiğini, Mahkeme kararı ile bu müd-ahaleleri engellediklerini, Davalı No.2'nin 21.5.2009 tarihinde toplanarak malın kamulaştırılması için karar aldığını, ancak bu kararın hiçbir zaman uygulanmadığını, 18.5.2011 tarihinde yasaya aykırı olarak toplanan Belediye Meclisinin tekrar kamulaştırma -kararı aldığını, bu kararı İçişleri Bakanlığına, Başsavcılığa ve Sayıştaya bildirdiğini, 3.8.2011 tarihinde, Bakanlık tarafından Bakanlar Kuruluna gönderilen kamulaştırma önergesinin, aynı tarihte onaylanarak Resmi Gazete'de yayımlandığını, karara Avukatı -vasıtasıyla 18.8.2011 tarihinde itiraz ettiğini, Davalı No.1'in 23.11.2011 tarihinde dava konusu kararı alarak kamulaştırmayı onayladığını, kamulaştırmanın hukuka aykırı husumet, siyasi hesap ve kötü niyet ürünü olduğunu iddia ederek, iptalini talep etti. -

MÜDAFAA TAKRİRİ:

Davalı No.1 tarafından dosyalanan müdafaa takririnde, Davacının iddiaları reddedilerek, kamulaştırma ihbarının hukuka uygun şekilde onaylandığı, Davacının davasının reddedilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

Davalı No.2, dosyaladığı- müdafaa takririnde özetle, Davacının taşınmaz malı ile ortak kullanım alanlarının bulunduğunu, bu durumun, foseptik kuyu, elektrik bağlantıları ve su deposu sorunları yarattığını, mevcut hali ile binada belediye hizmetlerinin sağlıklı şekilde yürütülmesi -imkânı olmadığını, binanın gelişiminin sağlanamadığını, mevcut hali ile kamu hizmetlerinin sürdürülebilmesinin ciddi surette aksadığını, binanın yetersiz kaldığını, belediye hizmetlerinin daha sağlıklı ve rahat şekilde sunulabilmesi için kamulaştırmaya iht-iyaç duyulduğunu, siyasi hesap, husumet, kötü niyet veya başka bir gayelerinin olmadığını, dolayısıyla davanın iptali gerektiğini ileri sürmüştür.

OLGULAR:

Davanın duruşmasında, 1'den 14'e kadar sayılandırılmış 14 adet yazılı belge emare olarak ibraz -edilmiştir.

Davacı, davasında bizzat şahadet vererek, eşi Osman Öztabay'ı tanık olarak dinletti.

Davalı No.2, Alsancak Belediyesinde inşaat mühendisi olarak çalışan Barış Ülver ve Belediye Başkanı Yücel Atakara'yı tanık olarak dinletti.

Davalı No.1-, herhangi bir tanık çağırmadı.

Mahkeme heyeti, 27.3.2014 tarihinde Alsancak'a giderek, kamulaştırmaya konu taşınmaz malı yerinde gördü.

Sunulan şahadet, ibraz edilen emareler ve dava layihaları ışığında dava ile ilgili olguları aşağıdaki gibi tespit ed-eriz.

Girne - Alsancak, Yayla Mahallesi, Köyiçi mevkii, Parsel 53/4'de kain, 8791 kayıt No.lu taşınmaz mal, Davacının annesi Ayşe Hasan Subaşı adına kayıtlı idi.

Konu mal Ayşe Hasan Subaşı'na Larnaka'da terkettiği taşınmaz mallara karşılık eşdeğer olar-ak verilmiştir.

Ayşe Hasan Subaşı, 26.6.2009 tarihinde, dava konusu taşınmaz malı kızı Fatma Öztabay'a bağış yolu ile devretti.

Bu dava ile ilgili zamanlarda ve halen Davacı, konu taşınmaz malın kayıtlı sahibidir.

Dava konusu taşınmaz mal, Emare No.1- taşınmaz mal koçanına göre, seri plan No.T.2170, dosya plan No.1'de görülen zemin katta 2 No. ile gösterilen 2 oda ve 3 tuvaletten ibaret iş yeridir.

Emare No.1 taşınmaz mal koçanına göre, alanı 1 dönüm 2 evlek 3300 ayakkare olan Parsel 53/4 ile, bu par-selin üzerindeki binanın ortak olarak kullanılan kısımlarının tasarrufu, Fasıl 224'ün 6. maddesi kurallarına tabidir.

Davacının iş yerinin bulunduğu parsel üzerindeki diğer bina ve ekler, Alsancak Belediyesinin tasarrufunda olup, bu kısımda belediye hizm-etleri görülmektedir.

Duruşmada ortaya çıkan olguya göre, Alsancak Belediyesi adına henüz taşınmaz mal koçanı ısdar edilmemiş olup, adına T cetveli düzenlenmiştir.

Alsancak kasabasının içerisinde yer alan binanın, 1974'ten önce pastahane olarak kullanıl-an dükkan kısmı Davacının ailesine verildi. Davacı ve ailesi, konu iş yerini aynı şekilde çalıştırmaya başladı. Daha sonra parsel içerisinde yer alan sinema, çarşı ve ambar olarak kullanılan büyük kısımlar ve binanın üst tarafı, Alsancak Belediyesine tahs-is edildi.

2005 yılına kadar normal şekilde devam eden ilişkiler, 2005 yılında, Belediye tarafından dükkanın müşterek kullanım alanlarına müdahalesi ile taraflar arasında davalaşmalara dönüştü.

21.5.2009 tarihinde, Alsancak Belediyesi Meclisi toplanara-k, Ayşe Subaşı adındaki konu malın kamulaştırılması için oy birliği ile karar aldı(Emare No.4).

Bu karar uygulanmadığı gibi, 11.5.2010 tarihinde Girne Kaza Mahkemesinde 2771/2009 sayılı davada verilen kararla, Alsancak Belediyesinin, konu taşınmaz malın -havalandırma kısmını tahliye etmesi ve boş olarak Davacıya teslim etmesi için hüküm verildi.

Alsancak Belediye Meclisi, 18.5.2011 tarihinde Başkan ve 8 üyesi ile toplandı. Toplantıda 5. gündem maddesi olarak mezkur taşınmaz malın kamulaştırılması görüşül-dü ve aşağıdaki karar alındı (Emare No.6).

"Belediye binası altında bulunan dükkanın kamu yararına
istimlak edilmesi gerekmektedir. Bu konu daha önceden Mahkemede konuşulmuştur. Karşı tarafla da uzlaşı sağlanmıştır. Kamulaştırılmak istenen dükkan beled-iye binasının altında yer almaktadır. Belediyemiz tüm hizmetlerini belediye binalarında yönetmektedir. Konu dükkanın belediye dışında bir kimseye (Ayşe Subaşı'ya) koçanlanması belediyemizin çalışmalarına olumsuz bir etki yapmaktadır.
Bu dükkanın kamulaştır-ılarak Belediyenin mülkiyetine verilmesi durumunda, her yönden daha rahat hizmet verebilmesi imkanı elde edilecektir. Bu görüş ve gerekçelerle konuyu meclis üyelerinin görüşlerine sunuyoruz. Belediyemizin hizmet alanlarının genişlemesiyle (Muhtarlıkların b-ağlanması) daha yoğun bir çalışma ortamında bulunmamız gerektiği de dikkate alınmıştır. Yukarıdaki görüş ve gerekçelerle kamulaştırma işlemini (istimlak kararını) meclisimiz oy çokluğu ile karara bağladı.
Bu kararın ileriye götürülmesi için Başkan'a yetki- verildi."

26.5.2011 tarihinde, 4 meclis üyesi, İçişleri ve Yerel Yönetimler Bakanlığına Emare No.7 yazıyı göndererek, konu kamulaştırmanın, 4 Belediye Meclis Üyesi ile usulüne ve yasaya aykırı olarak alındığını bildirdi ve haklarında işlem yapılmasını t-alep etti.

5.7.2011 tarihinde İçişleri ve Yerel Yönetimler Bakanlığı, Bakanlar Kuruluna Emare No.8 öneride bulundu ve istimlâkın Resmi Gazete'de yayımlanmasını talep etti.

13.7.2011 tarihinde Bakanlar Kurulu bu önergeyi Resmi Gazete'de yayımlanmaması ka-ydıyla reddetti.

İçişleri Bakanı daha sonra Emare No.9 önergeyi Bakanlar Kuruluna sundu. Bakanın önergesi aynen şöyledir:

"Belirtilenler ışığında konunun Bakanlar Kurulunda
görüşülerek kamulaştırma bedelinin Alsancak Belediyesince karşılanması ve s-aptanacak olan istimlak bedelinin tümüyle ödenmesi veya ödeme planı konusunda Belediye ile ilgili şahıs arasında mutabakat sağlanması koşuluyla, 15/1962 sayılı Zorla Mal İktisabı Yasası'nın 4. maddesine uygun olarak hazırlanan ekli kamulaştırma ihbarının R-esmi Gazete'de yayınlanması."

Bakanlar Kurulu, 3.8.2011 tarihinde, kamulaştırma ihbarını onayladı.

Kamulaştırma ihbarı 11.8.2011 tarihinde, 133 sayılı Resmi Gazete'nin Ek III'ünde AE 429 altında yayımlandı ve itirazı olanların 15 gün içerisinde, itir-azlarını Alsancak Belediye Başkanlığına bildirmeleri istendi.

18.8.2011 tarihinde Davacı, itirazını, Avukatı vasıtasıyla Davalı No.2 Alsancak Belediyesine sundu.

2.11.2011 tarihinde Davalı No.2, Avukatı vasıtasıyla Davacı Avukatına bir yazı gönderere-k, itirazı reddettiklerini bildirdi.

Bakanlar Kurulu, 23.11.2011 tarihinde kamulaştırma emrini onayladı.

6.12.2011 tarih ve 207 sayılı Resmi Gazete Ek III sayfa 1210'da kamulaştırma emri Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

Resmi Gazete'de yayımlanan emi-r şöyledir:.

"11.8.2011 tarihli KKTC Resmi Gazetesi'nin Ek III'de
yayımlanan 430 sayılı Amme Enstrümanı ile yayınlanmış olan kamulaştırma ihbarında kamulaştırmayı yapan makam olan Alsancak Belediyesi tarafından adı geçen ihbarda tanımlanan ve bu em-irnamede işyeri olarak anılan taşınmaz malı kamulaştırmanın Alsancak Belediyesi'nin yasal amaçlarının sağlanması ve ilerlemesi maksatları bakımından zorunlu olduğunun yayınlandığı ve taşınmaz mal üzerinde herhangi bir hak ve menfaati olan ve kamulaştırma i-hbarına itirazı bulunanların kanıtlayıcı ve destekleyici belgeleri ile birlikte ihbarda belirtilen süre içerisinde itirazların Alsancak Belediyesine bildirilmesi istendiği,
Ve belirtilen süre içerisinde Fatma Öztabay'ın Avukatı Feyzi Hansel tarafından 18.-8.2011 tarihinde Alsancak Belediye Başkanlığına itirazda bulunduğu ve bu itirazın Alsancak Belediye İdaresi tarafından reddedilerek kamulaştırma ihbarında tanımlanan taşınmaz malın belirtilen maksatlar için kamulaştırılmasının uygun bulunmasına binaen bahs-e konu taşınmaz malın 15/1962 sayılı Zorla Mal İktisabı Yasası'na uygun olarak kamulaştırılmasını emreder."

Bu emir Resmi Gazete'de yayımlandıktan sonra, 21.12.2011 tarihinde, Alsancak Belediyesi Meclisi oy çokluğu ile aşağıdaki kararı aldı (Yazıldığı şe-kliyle).

"Gündem 3. Belediye binası ile ilgili olarak yapılan
istimlak için karşı tarafın Avukatları istimlağa itiraz
etti. Belediye Avukatımız tarafından da itiraz red
edildi. Meclisimiz, Avukatın red oyuna oy çokluğu ile
onaylandı."

Bunun- üzerine Davacı, 30.12.2011 tarihinde, huzurumuzdaki davayı dosyaladı.

İNCELEME:

Sunulan şahadeti, ibraz edilen emareleri, dava ile ilgili olguları ve tarafların hukuki argümanlarını inceleyip değerlendirdik.

Huzurumuzdaki davanın konusu kamulaştırma- kararının iptal edilerek ortadan kaldırılmasıdır.

Davacı Avukatı, kamulaştırma kararının, toplantı ve/veya karar yeter sayısı olmadan, makul bir sebep gösterilmeden, Belediyenin böyle bir kamulaştırılmaya ihtiyacı olmadan, siyasi nedenlerden dolayı husu-met ve kötü niyetle alındığını ileri sürmektedir.

Başsavcılığın Davalı Avukatının görüşlerine katıldığı bu davada, Davalı Avukatı, beledi hizmetlerinin yürütüldüğü yerde müşterek alanların olmasının her türlü inkişafı engellendiğini, belediyenin hizmetle-rinin genişlediğini, kamulaştırma kararının karar yeter sayısı ile alındığını, kamu yararının bu kamulaştırmayı zorunlu hale getirdiğini, yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığını iddia etmektedir.

Görülebileceği gibi Davacı, kamulaştırma işlem-inin bütün unsurlarına itiraz etmekte, Davalılar ise tam aksi görüşte olduklarını ileri sürmektedirler. Kamulaştırmanın tüm unsurları ile değerlendirileceği bu davada öncelikle kamulaştırmanın niteliği üzerinde durmayı uygun gördük.

Kamulaştırma, özel ki-şilere, sahip oldukları taşınmaz malları zorla idareye devretmek vecibesini yüklediğinden, kişinin mülkiyet hakkına karşı, devletin sahip olduğu etkili bir hukuk müessesesi olarak görülür. Bu nedenle öğretideki tanımlama ile kamulaştırma, idare ile fertler-in çıkarlarını telif edecek şekilde tanzim edilmiştir.

Zorla Mal İktisabı için aşağıdaki üç unsur esastır.

İdare kamulaştırmadan, ancak bir taşınmaz mala gerçekten ihtiyacı varsa, bir başka ifadeyle, ancak kamu yararı bulunduğu zaman ve bu kamu yararın-ı sağlamak amacı ile yararlanabilir.
Kamulaştırma esaslı ve ayrıntılı bir şekilde tanzim edilmiş ve fertler için garanti teşkil eden usul ve şekil kurallarına uygun olarak yapılabilir.
Kamulaştırılan taşınmaz malın gerçek karşılığının ödenmesi gerekir (B-u konuda Bkz.Prof.Dr.İsmet Giritli ve Prof.Dr.Pertev Bilgen'in İdarenin Patrimuanı ve İktis