-D.13/96 YİM 22/93

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Metin A. Hakkı, Nevvar Nolan, Seyit A. Bensen.

Müstedi: Turgut Hasa-n Uzun, Alsancak, Girne.
ile
Müstedaaleyh: 1. Eşdeğer Mal Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonu
vasıtası ile KKTC, Lefkoşa.
2. KKTC İskân Bakanlığı vasıtası ile KKTC, Lefkoşa.
3. Girne Kaza Tapu ve Kadastro Dairesi vasıtası ile KKTC,
- Girne.
A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Avukat Eden Algun.
Müstedaaleyhler namına: Savcı Süleyman Candar.
İlgili şahıslar namına: Avukat Şefika Durduran-.

H Ü K Ü M

Metin A. Hakkı: Yukarıda ünvan ve sayısı gösterilen başvuruda ihtilâf konusu olmayan ve başvurunun kökeninde yatan olguları aşağıdaki şekilde özetlemek mümkündür:

Müstedi, Girne Kazasına bağlı Alsancak'ın Yayla Mevkiinde ve Pafta/harita -XII.9.W.11'de görülen 6694 kayıt no'lu olup takriben 1 dönüm, 1 evlek, 1500 ayakkareden oluşan ve tarla olarak tasfir edilen 400/2 no'lu parselin 12.10.1992 tarihinden beri kâmilen kayıtlı mal sahibidir. Başvuruda İlgili Şahıslar olarak görülen Hartmurt Ma-nfred Winkelman ve Karin Brigitte Winkelman bu tarlaya hemhudut olan ve takriben 2 dönüm, 3 evlek, 2100 ayakkareden oluşan 400/1 Parsel no'lu tarlanın eşit oranda hisseli olarak, 25.3.1992 tarihinden beridir kâmilen kayıtlı mal sahibidirler. İhtilâf konusu- olmayan konulara göre müstedi konu tarlayı tasarrufuna almadan önce bu tarla içinde bir kuyu mevcuttu ki bu kuyu koçanında görülmemektedir. İlgili Şahıslar 19.10.1992 tarihinde vekilleri olan Ahmet Erdoğan Öze vasıtasıyle İskân Bakanlığına yaptıkları bir -müracaatla, KKTC'deki tüm kuyuların ve yeraltı su kaynaklarının Devlet malı olduğunu ve böylelikle Müstedinin tarlasındaki kuyunun ifraz edilemden Müstediye verilmekle hata yapıldığını, sözü edilen kuyunun ifraz edilerek tekrar Devlet mülkiyetine geçmesini- ve dolayısıyle 400/1 no'lu Parselin mal sahipleri olarak kendilerinin de sözü edilen kuyu suyundan faydalanabilmesi için işlemler yapılmasını Devletten talep ettiler. Bunun akabinde 19.1.1993 tarihinde Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonu Başkanı H.- Cahit Tilki imzası ile Müstediye bir yazı gönderilerek kâmilen mal sahibi bulunduğu Parsel 400/2 no'lu tarlanın Toprak Komisyonunca ifraz edilerek takriben kuyu alanının oturduğu 1200 ayakkarenin mülkiyetinden ve koçanından çıkartılacağı bildirilip koçanı-nda gerken düzeltmenin yapılabilmesi ve kendisine puan iadesinde bulunması için 30 gün içerisinde Eşdeğer Mal Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonuna koçanını ibraz etmesi istendi. Ayrıca, bu bildiriye icabet etmemesi dahlinde gerekli düzeltme işlemle-rinin yapılması için Tapu ve Kadastro Dairesine re'sen talimat verileceği de bildirildi.

Bunun üzerine Müstedi, 19.1.1993 tarihli yazının muhteviyatına itiraz edip Yüksek İdare Mahkemesinde 28.1.1993 tarihinde yukarıda ünvan ve sayısı gösterilen başvuruy-u dosyaladı ve kendisine 19.1.1993 tarihli yazı ile bildirilen kararların ve/veya yapmış oldukları ve/veya yapmaya çalıştıkları işlemlerin tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğura-mayacağına dair Mahkemeden bir karar talep etti.

-Müstedaaleyhler ise 1.2.1994 tarihinde bu başvuruya bir itiraz dosyalayarak özetle, Anayasa gereği tüm yeraltı sularının ve kuyuların Devlet mülkiyetinde olduğunu, bunların mülkiyetinin şahıslara verilemeyeceğini, kuyuyu ifraz etmeden kuyuyu ihtiva eden ta-rlanın mülkiyetinin Müstediye verilmesinin hata olduğunu iddia edip yapmaya çalışılan işlemin bir hatayı düzeltme ile sınırlı olduğunu ve tüm bu nedenlerle başvurunun iptal edilmesini talep ettiler. Başvuru dosyaladıktan ancak lâyihalar tamamlanmazdan önce- başvurunun ünvanında görülen İlgili Şahısların da bu başurunun esası ile yakınen ilgili oldukları görüşünü benimseyen Mahkeme başvurunun İlgili Şahıslara da tebliğini emretmiş ve onları da İlgili taraf olarak başvuruya dahil etmiştir. Dosyanın tetkikinden- öyle görülüyor ki İlgili Şahıslar avukatları vasıtasıyle davanın talimat safhasında Mahkemede hazır bulunmuşlar, ancak Müstedinin başvurusuna herhangi bir itiraz dosyalamayıp 8.2.1994 tarihinde Mahkemeye yaptıkları beyanla Savcılığın itirazını benimsedikl-erini belirtmişlerdir.
Başvurunun duruşması Mahkemede 1.11.1995 tairhinde gerçekleşmiş olup taraflar yukarıda özetlenen olgular üzerinde mutabık kaldıklarını belirtmişler ve dosyadaki 9 adet emareyi ibraz ederek hitabelerini yapmakla yetinmişlerdir. Hitab-elerinde özetle, Savcılık ile İlgili Şahısların avukatı, Anaysanın 159. maddesi mucbince yeraltı suları ile bunları ihtiva eden kuyuların Devlet malı olduğunu, bunların mülkiyetinin (başvurudaki kuyu dahil) Anayasa gereği şahıslara verilemeyeceğini, yapıla-n hatanın düzeltilebileceğini ve yapılması tasarlanan işlemlerin yasal olduğunu iddia ederken, Müstedi avukatı Anayasanın bu şekilde sıkı tefsire tabi tutulamayacağını, kuyuların mülkiyetinin Devletin uygun görmesi halinde ve yasa tahtında şahıslara verile-bileceğini iddia etmiştir. Müstedi avukatı ilâveten, tadil olunmuş şekli ile 41/77 sayılı Eşdeğer Mal Yasasının 81. maddesi ile Fasıl 224'ün 61. maddesinin, şayet koçanda bir hata var ise ne şekilde düzeltilebileceğini öngördüğünü, buradaki düzeltme yetkis-inin ilgili Tapu ve Kadastro Dairesi Müdüründe olduğunu, Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonu Başkanının böyle bir yetkisi olmadığını, bu meselede Komisyonunun yasa gereğince Tapu ve Kasdastro Müdürüne verilen yetkiyi düpedüz gasbettiğini, uygulanan -prosedüre göre şekil itibarıyle de iptali istenen 19.1.1993 tarihli yazının yasa ve mevzuata ters olduğunu iddia edip sadece bu nedenlerden bile ilgilili yazının iptal edilmesi savunmuştur.

Mahkemede Müstedaaleyhleri temsilen bulunan Savcı ise, duruşma n-ihayetinde, şekil itibarıyle Müstedinin itirazının benimsenmediğini beyan etmesine rağmen İlgili Şahısların avukatı yapılan veya yapılması istenen işlemin yasal olduğunu iddia edip başvurunun iptal edilmesi gerektiğini üzerinde ısrarla durmuş ve Fasıl 224- hükümlerinin eşdeğerde verilen koçan veya kesin tasarruf belgelerine uygulanamaaycağını savunmuştur. 1.11.1995 tarihinde hitam bulan duruşma karar için bilâmüddet ertelenmiş durumdadır.

Yukarıdakilerden de görülebileceği gibi önümüzdeki başvurunun kader-ini 2 husus tayin edecektir.

1) Müstedaaleyhlerin şikâyet konusu işlemi yapmaya, yani Müste-daaleyhlerin tabirince, yapılan bir hatayı düzeltmeye yetkileri olup olmadığı, (ki Müstedi tarafı hata yapıldığını kabul etmemektedir.)

2) Şayet ortada bir hata -varsa, bu hatayı gidermek için Müste-daaleyhlerin takip ettiği yol mevzuata uygun mudur? Bir başka deyişle, eğer ortada bir hata varsa, bu hatanın Müstedaaleyhlerin yaptığı şekilde giderilebileceğini mevzuat öngörmekte midir?

Anayasamızın, bilhassa Anaya-sanın yorumu ile ilgili 149. maddesinin hükümlerini göz önünde bulundurarak önce 2. hususu inceleyip karara bağlamayı uygun görüyorum. Müstedinin tarlasında mevcut olan kuyunun bir an için hatalı olarak kendisine verildiği kabul edilse dahi, bu hatayı gide-rmek için takip edilmesi gereken yol mevzuatın öngördüğü yol olmalıdır ve Müstedaaleyhler bunun dışına çıkamaz. Bu hususu karara bağlarken göz önünde bulundurulacak olan ilgili mevzuat tadil edilmiş şekli ile 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer M-al Yasasının 81. maddesi ile Fasıl 224'ün 61. maddesine gösterilmektedir. İlgili maddeler aynen şöyledir:

-"81. Tapu ve Kadastro Müdürü bu Yasa ile taşınmaz mal karşılığı olarak tahsis edilen her pasel için bir Kesin Tasarruf Belgesi verir, bu belge ve bu Yasanın 80. maddesi tutulacak defterler Fasıl 114, Taşınmaz Mal (Tasarruf, Kayıt ve Takdiri Kıymet) Yasas-ının 51. ve 52. maddelerinde belirtilen taşınmaz mal kayıt ve koçanı yerine geçer ve onlar gibi işlem görür. Devirler, ipotekler ve benzeri işlemeler bunlarla yapılır. Eskiden beri mevcut olan Tapu Kütük ve Sicilerine herhangi bir işlem yapılmaz. Bu belge -sahiplerine, yürürlükteki mevzuatın taşınmaz mal sahiplerine tanıdığı tüm hakları verir ve vergiler dahil her türlü yükümlülükleri getirir.

Bu belge kayıtlarında yapılacak herhangi bir hatanın düzeltilmesi, Taşınmaz Mal (Tasarruf, Kayıt ve Takdiri Kıymet-) Yasası'nın 61. maddesi kuralları uyarınca yapılır." (underline supplied).

"61. (1) The Director may correcet any error or omission in the Land Registrar or in any book of the District Lands Office, or in any certificate of registration, and every such -Register, book or certificate of registration so corrected shal have the like validity and effect as if such error or omission had not been made.

(2) No amendemnt shall be made unde rthe provisions of subsection (1) of this section, unless thrity days' -previous notice is given by the Dierctor to any person who might be affected tehreby, and any person may, within the period of thirty days from the d-ate of the giving of such notice, lodge an objection with the Director who shall thereupon investigate the same and give notice of his decision thereon to the objector."

Yukarıda sözü edilen maddeler incelendiğinde açıkça göçrülecektir ki Müstedinin tarl-asındaki kuyu, mevzuat ve Anayasaya ters olarak Müstediye verilmiş olsa dahi, ilgil mal Girne Kazasında olduğuna göre Müstedinin koçanında gerekli düzletmeyi yapacak olan makam Girne Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürüdür. Koçanda hata yapıldığı doğrultusunda -Eşdeğer Mal Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonu karar almış olabilir. Ancak mevzuat uyarınca tartışma konusu olmayacak kadar sarihtir ki, bu karar dorğultusunda işlem yapacak olan makam, ilgili Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürü olmalıdır. Fasıl 224'ün- 61. maddesi hatanın düzletilmesi için Tapu ve Kadastro Dairesi Müdürünün ilgili koçan sahibine 30 günlük bir ihabr vererek itiraz hakkı bahşetmesini öngörmekte ve eğer Müstedi hatanın düzeltilmesine itiraz edecek olursa, görüşü alındıktan sonra, tapu ve K-adastro Dairesinin gerekli işlemi yapabileceine dair amir hüküm içermektedri. Yine yasa gereği, Tapu Müdürünün kararından tatmin olmayan taraf Kaza M