-D.18/90 YİM 210/89

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Yargıç Metin A. Hakkı huzurunda.
Anayasanın 152. maddesi hakkında.

Müstedi: 1. Hastan Co. -Ltd. 16A Cengiz Han Sk. Lefkoşa
2. Taner Yusuf, 16A, Cengiz Han Sk. Lefkoşa
3. Tanur Yusuf, 16A,Cengiz Han Sk. Lefkoşa
4. Mustafa Yusuf, 16A, Cengiz Han Sk. Lefkoşa.
ile
Müstedaaleyh: Ekonomi ve Maliye Bakanlığı, Lefkoşa
Gelir ve Vergi Dai-resi vasıtasıyle KKTC, Lefkoşa.
A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Ömer Adal
Müstedaaleyh namına: Mehmet Şefik

Yasa Maddesi: Yüksek İdare Mahkemesi Tüzüğü madde 18, 48/77 -sayılı Kamu Alacaklarının Tahsili Usulü Yasası madde 16(1) ve Vergi Usül Yasası (14'üncü kısım sayfa 537-540) madde 274 ve 294 ile Hukuk Muhakemeleri Usülü Tüzxüğü Emir 48 nizam 4.

İstemin Özeti: Müstedilerin tek taraflı bir ara emri isdarı ile başvuru ko-nusu mütecavizin kamu alacağının bu başvuru karara bağlanıncaya kadar tahsili yönüne gidilmemesi ve aleyhine bir haciz işleminin yapılmaması doğrultusunda ara emri istemi.

OLAY: KKTC'de kayıtlı işrket olaN Müstedi hediyelik eşya ile elektrikli eşya ithal -ve satışı ile iştigal etmektedir. Müstedi 2 direktörü 3 ve 4'de ortaklarıdır. Müstedaaleyhler, Müstediden gümrükten çekilen malalrın gümrük vergisinin ödenmediği gerekçesi ile vergi stopajı, GKK katkı payı, bandrol ücreti ve gecikme zammı olarak topla 392-.350.104TL talep ettiler. Müstedi vergisinin ödendiğini ileri sürerek vergiyi ödemekten kaçındılar ve başvuru ile işbu ara emrini talep eden istidayı dosyaladılar:

-SONUÇ: 1) Müstediler, başvuruda muvaffak olmamaları halinde başvuru nihayetinde belirlenecek miktarın tümünü yasada öngörülen gecikme zamları ile birlikte Müstedaaleyhlere ödeneceği hususunda Kıbrıs'ta icrai meslek eden herhangi bir banka tarafından düzenl-enecek bir teminat mektubunu bir ay zarfında Mukayyitliğe dosyalayacaklardır. Müstediler bu şartı yerine getirmeyi çok ağır veya masraflı veya kendi açılarından imkânsız görmeleri halinde, ve alternatif olarak,-
2) Yukarında 1'nci başlık altında öngörülen aynı miktarın karşılanması amacı ile halen Polis tarafından (yani Devlet ve Müste-daaleyhlerce) el konulan Müstedilere ait 600-700 milyon TL. arasındaki Müstedilerin taşınır malları bu başvuru nihayetine kada-r Müstedilere iade olunmayacağı gibi, Müstediler en az ilâveten 800 milyon TL. değerinde gayrı menkulü Müstedaaleyhlere teminat olarak göstereceklerdir. Mezkûr gayrı menkuler KKTC sınırları içinde olacak ve serbest olacaktır. (yani 3'cü kişilere veya şirke-tlere herhangi bir ipotek veya yükümlülük altında olmayacaktır.) Sözkonusu gayrı menkuller Müstediler adına kayıtlı olabileceği gib bu başvuruya taraf olmayan kişi veya şirketler adına da, kayıtlı mal sahiplerinin muvafakatı ile olabilir. Teminat ya Devlet- lehine mal üzerine ipotek koymak şeklinde veya bir mahkeme emri şeklinde de olabilir.
Müstedilerin bu 2'nci şıkkı tercih etmeleri halinde bunun teferruatını tüm ilgililer önümde (Savcılık dahil) görüşmek üzere ara emri istidasını 'mention' olarak 7.5.-1990 tarihine tayin eder her halükarda mevcut ara emrini o tarihe kadar yürürlükte kalmasını emrederim.

Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
YİM 24/86 sayılı Yüksek İdare Mahkemesi kararı.

Atıfta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
Zaim M. necatigil, KKTC'-de Anayasa ve Yönetim Hukuku (1988) sayfa 88.
Bowstead on Agency 95th ed. (1985) s.90, article 21.

K A R A R

Müstediler, 22.12.1989 tarihinde Yüksek İdare Mahkemesi olarak görev yapan Yüksek Mahkemeye, yukarıda ünvan ve sayısı gösterilen başvuru ile m-üracaat edip, özetle, Müstedaaleyhler tarafından 28.11.1989 tarihinde düzen- lenip Müstedilerden gümrük vergisi, vergi stopajı, G.K.K. katkı payı, bandrol ve gecikme zammı olarak toplam 392,375,107TL. ödenmemiş borçları olduğunu bildiren ve Müstedaaleyhler-in açtığı 7/89 sayılı dosyaya konu teşkil eden ödeme emrinin ve bu doğrultuda Müstedaaleyhlerce alınan karar veya kararların ve yine Müstedilerin mezkûr ödeme emrine itiraz eden ve Müstedaaleyhlerce 4.12.1989 tarihli yazı ile reddedilen kararların hükümsü-z ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına dair Mahkemeden karar verilmesini talep ettiler.

Müstediler ilâveten 22.12.1989 tarihinde Mahkemeye dosyaladıkları tek taraflı bir ara emri istidası ile, başvuru konusu toplam 392 milyon TL'yi -mütecaviz kamu alacağının bu başvuru karara bağlanana kadar tahsisi yönüne gidilmemesi ve aleyhlerine bir haciz işleminin yapılmaması doğrultusunda bir de ara emri temin etmiş durumdadırlar. Müstedilerin tek taraflı ara emri müracaatı Müstedi No.2'nin yapt-ığı bir yemin varakası ile desteklenmektedir. Müste-daaleyhler henüz esas başvuruya bir itirazname dosyalamamıştır. Ancak 14.2.1990 tarihinde Müstedilerin ara emri istidasına, Gümrük ve Rusumat Dairesi Şube Amiri Mustafa Numan'ın ve yine Gelir ve Vergi Dai-resinde Kıdemli Tahsilât Memuru Kıvanç Koruyan'ın yemin varakaları ile desteklenen itirazname dosyalamışlardır.

1962 Yüksek Anayasa Mahkemesi Tüzüğü Madde 18 ve Hukuk Muhakemeleri Nizamatı Emir 48, Nizam 4 hükümlerini gözönünde tutarak ara emrinin kesinl-eştirilip kesinleştirilmemesi için dosyalanmış bulunan yemin varakalarına ilâveten önümde ibraz olunan şahadet ve emareleri, konuya şamil prensipler çerçevesinde değerlendirdim.

Ara emri ile ilgili olarak, bunun kesinleşip kesinleşmemesi için yapılan dur-uşmada önümde Müstediler tarafından Müstedi 1 şirkette görev yapan Sekreter Nezire Örü, yine Müstedi 1 şirketin direktörü ve hissedarlarından olan Müstedi No.2, Müstedaaleyhler tarafından da Mustafa Numan ile Kıvanç Koruyan şahadet vermişlerdir. Keza duruş-ma esnasında Mahkeme dosyasında mevcut 7 adet emare taraflarca ibraz edilmiştir. Meselenin kökeninde yatan olgular aşağıdaki şekilde özetlenebilir:-

Müstedi No 1 KKTC'de tescil edilmiş kayıtlı bir şirket olup daha ziyade elektrikli eşya ile hediyelik cam- eşyası ithal edip bunların satışıyla iştigal etmektedir. Müstedi 2, mezkûr şirketin direktörü ve aynu zamanda hissedarıdır. Müstedi 3 ve 4 de hissedardırlar. Müstedaaleyhler emare 2'de dökümü verilen ana para olarak ödenmemiş, gümrükten çekilen malların g-ümrük vergisi olduğu iddiası ile Müstedilerden 192,820,150TL., vergi stopajı olarak 20,532,010TL., G.K.K. katkı payı olarak 8,731,810TL. ve badrol ücreti olarak 2,400,000TL. talep etmektedirler ki bunlara yasa gereği gecikme zammı da eklenince Müstedaaleyh-lerin iddiasına göre Müstedilerin borcu cem'an 392,350.104 TL.'ye baliğ olmaktadır. Bu ara emrini kesinleştirip kesinleştirmeme hususunu karara bağlamaya çalışırken bu Mahkemenin yerleşmiş prensiplerine uygun olarak mümkün mertebe başvurunun esasına konu t-eşkil edecek hususlar üzerinde bulgu veya yorum yapmaktan kaçındım, ancak ara emri ile başvuru konusu olabilecek bazı hususların iç içe olması hasebi ile meselenin esasıyla ilgili bulgu ve yorum yapmamın kısmen kaçınılmaz olduğunu belirtmekte de fayda vard-ır. Emare 2'ye konu teşkil eden ve emare 2'de dökümü verilen kamu alacakları, Emare 7 de gösterilen G-43 formalarından kaynaklanmaktadır. Mezkûr formlar incelendiğinde tümünün de sağ üst köşesinde Müstedaaleyhlerin vurduğu "ödenmişti" mühürü bulunduğu ve y-ine hepsinde de konu alacağın tahsil edildiği imajını veren mühürler olduğu görülmektedir. Söz konusu mühürleri kimin ne zaman vurduğu hakkında önümde kesin şahadet olmamakla birlikte bunu Müstedilerin veya vekilinin vurmadığını söylemek ve tam tersine ilg-ili zamanda Gümrükte veznedar olan Erdinç isimli bir kamu görevlisinin vurduğunu söylemek mümkündür. (Bu konuda şahadet veren Müstedaaleyh şahitleri bu veznedarın tam ismini vermemişler, sadece veznedar Erdinç olarak kendisinden söz etmişlerdir.) İlgili za-manlarda Magosa'da dükkânı olan ve gümrükleme işleri de yapan (Clearing Agent) Hasan Osman Agi diye bir kişi vardı. Müstediler kendilerinin ithal ettikleri malları ihtiyaçlarına göre g