-D.32/91 YİM 208/87

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Aziz Altay, Metin A. Hakkı.

Müstedi: Arif Desem, Lefkoşa.
-ile
Müstedaaleyh: KKTC Maliye ve Gümrükler Bakanlığı vasıtasıyle
KKTC, Lefkoşa.
A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Hüseyin Celâl.
Müstedaaleyh namına: Hakkı C. Önen.

Yasa Maddesi: 52/87 sayılı S-iyasal Kamu Görevlileri Yasasının 11(2)(B) ve 17. maddeleri, 26/77 sayılı Emeklilik Yasasının 3 ve 36. maddeleri.

İstemin Özeti: Müstedaaleyhin Müstediye yazdığı H.M.D.P. 4209 sayı ve 5 Ekim 1987 tarihli yazıda mündemiç Müstedininin 52/87 sayılı 'Siyasal- Kamu Görevlileri Yasasının' yürürlüğe girmesinden sonra yapılan emeklilik işlemlerinin iptal edilmesine ve/veya Müstedinin bu Yasa uyarınca Müstedaaleyhten ödendiği 13,127,829TL'nı iade etmesinin talep edilmesine ve/veya Müstedinin Kurucu Mecliste yaptığı- hizmetlerin 14/87 kapsamında sayılamayacağına ilişkin kararın ve/veya işlemin tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve hiçbir sonuç doğurmaya-cağına emrolunması.

OLAY: Emekli bir kamu görevlisi olan Müstedi, Kıbrıs Türk Öğretmenler Sendikasını temsilen Ku-rucu Mecliste görev yaptı. Görevi Kurucu Meclis dağılıncaya kadar devam etti. 52/87 sayılı Siyasal Kamu Görevlileri Yasası geçtikten sorna Müstedaaleyh Müstediyi hak sahibi sayarak ona bir miktar ödemede bulundu. Bilahare ödenen miktarın yanlışlıkla ödendi-ği kanaatına vararak Müstediye gönderdiği başvuru konusu kararla, daha önce ödenen paranın geri ödenmesini talep etti. Başvuru Müstedaaleyhin bu kararından yapılmıştır.

SONUÇ: Genel ilke odur ki yasalar ileriye dönük olarak uygulanır meğer ki yasanın veya- belli bir kuralının geriye dönük uygulanacağı açık ve seçik bir şekilde yasada belirtilmiş olsun. 57/87 sayılı Yasa Resmi Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmiştir. Yasa koyucu Yasanın 11. maddesinin geriye dönük olarak uygulanmasını istemiş olsay-dı bu niyetini diğer maddelerde yaptığı gibi açık bir şekilde belirtebilirdi. Kaldıki geriye dönüşü olmayan bir adım atılmadığına ve yasal durumu da idari karar nedeniyle değişmediğine göre idarenin Müstedi lehine aldığı kararı makul bir süre içerisinde ge-riye almasına yasal engel yoktur.
Başvuru reddolunur.

Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
A.M. 6/91 sayılı Anayasa Mahkemesi kararı.
YİM 37/78 sayılı Yüksek İdare Mahkemesi kararı.
YİM 21/78 sayılı Yüksek İdare Mahkemesi kararı.

H Ü K Ü M

N. E-rgin Salâhi: Müstedi 18.12.1987 tarihinde Mahkemeye dosyaladığı yukarıda ünvan ve sayısı gösterilen başvurusu ile Mahkemeden aşağıdaki talepte bulunmuştur:

"A. Müstedaaleyhin Müstediye yazdığı H.M.D.P. 4209 sayı ve 5 Ekim 1987 tarihli yazıda mündemiç Müst-edininin 52/87 sayılı 'Siyasal Kamu Görevlileri Yasasının' yürürlüğe girmesinden sonra yapılan emeklilik işlemlerinin iptal edilmesine ve/veya Müstedinin bu Yasa uyarınca Müstedaaleyhten ödendiği 13,127,829TL'nı iade etmesinin talep edilmesine ve/veya Müst-edinin Kurucu Mecliste yaptığı hizmetlerin 14/87 kapsamında sayılamayacağına ilişkin kararın ve/veya işlemin tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve hiçbir sonuç doğurmayacağına emrolunması."

Müstedaaleyh ise 13 Kasım 1989 tarihinde başvuruya karşı dosyal-adığı itiraznamesinde Müstedinin 52/87 sayılı Siyasal Kamu Görevlileri Yasası hükümlerinden yararlanamayacağını iddia ederek başvurunun reddedilmesini talep etmiştir.

Lâyihalar teati edildikten ve gerekli talimat yapıldıktan sonra başvurunun duruşması 30- Mayıss 1991 tarihinde gerçekleşmiştir. Duruşmada taraflar şahit çağırmamışlar ve mutabık kaldıkları hususları Mahkemeye beyan etmişlerdir.

Bu başvuruda ortak ve ihtilâfsız olgulara göre Müstedi KKTC'nin 15 Kasım 1983'de ilânını müteakip 6 Aralık 1983'de- kurulan Kurucu Mecliste Kıbrıs Türk Öğretmenler Sendikasını temsilen Kurucu Meclis Üyesi olarak görev almıştır. Emekli bir kamu görevlisi olan müstedinin görevi Kurucu Meclisin dağıldığı 8 Mayıs 1985 tarihine kadar devam etmiştir.

30 Temmuz 1987 tarihin-de geçirilen 52/87 sayılı Siyasal Kamu Görev-lileri Yasasının 11(1) maddesi ve özellikle 11(2) maddesinin (b) fıkrası uyarınca Müstedi, Müstedaaleyhce hak sahibi sayılarak 4 Ağustos 1987 tarihinde, Müstedinin almağa hak kazandığı miktar hesaplanarak kendis-ine 13,127,829TL ödemiştir. Ancak daha sonra yine Müstedaaleyh resen yaptığı bir incelemede, Yasanın ilgili kuralını daha değişik bir tefsire tabi tutarak Müstediye bu ödenen miktarın yanlışlıkla ödendiği kanaatına varmış ve 5 Ekim 1987 tarihinde, Müste- d-aaleyh, Müstediye gönderdiği başvuru konusu kararı içeren bir yazı ile daha önce ödenen paranın geri ödenmesini talep etmiştir. Müstedi işbu başvuruda sözü edilen karar veya işlemi yakınma konusu yapmaktadır.

Başvurunun duruşmasında yukarıda değinildiği -gibi taraflar şahit çağırmamışlar ve hukuki argümanlar üzerinde durmamışlardır.

Müstedaaleyhi temsilen bulunan savcı, Müstedinin 52/87 sayılı Yasanın 11. maddesinin (2)(B) fıkrası altında hak sahibi olduğunu teslim etmekle beraber Yasayı yürürlüğe koyan -17. madde dikkate alındığında Müstediye bahşedilen bu hakkın ancak ileriye dönük olarak kullanılabileceğini ve sözü edilen 17. maddenin mali hükümler açısından Yasanın geriye dönük yürütülemeyeceğini karara bağaldığını ve Müstediye ödenen miktarların Yasay-a ters bir işlemle ödendiğini, diğer bir ifade ile idarenin Yasayı tefsirde yanılgıya düştüğünü ileri sürmüştür. Keza idari yargı prensiplerine göre idarenin yanlış alınan bir kararı daima geri alabileceğini iddia etmiştir.

Müstedi avukatının argümanı is-e iki esaslı noktada toparlanmaktadır. Birincisi 52/87 sayılı Siyasal Kamu Görevlileri Yasasının 11(2) maddesinin (B) fıkrası geriye dönük olarak uygulanması gereken bir fıkradır.

İkinci husus ise Müstedinin idareyi yanıltmadan idarece resen alınan lehte- bir kararın sonradan yapılan tefsir neticesinde değiştirilmesi, idari yargı prensiplerimize uymamaktadır. Bu nedenle bu başvuru konusu kararı almakla idare hata etmiş ve yetkilerini aşmıştır.

Yapılan argümanlar dikkate alınarak konuyu incelemek gerekir.-

Hukuki prensiplere göz attığımızda YİM 37/78 sayılı bir kararda Yüksek İdare Mahkemesi, yasaların geriye dönük olarak uygulanıp uygulanamayacağı hususunda şu görüşe yer vermektedir:

"Genel hukuk ilkelerine göre herhangi bir yasa ileriye dönük olarak uy-gulanmaktadır, meğer ki yasada geriye dönük olarak uygulanacağı hususunda açık hükümler bulunsun. 21/78 sayılı kararda 26/77 sayılı Emeklilik Yasasında, yasa yürürlüğe girmezden önce hizmetten ayrılanlar bakımından, yasanın geriye dönük uygulanacağına dair- herhangi bir hüküm olmadığı hususunda karar verilmiştir. 26/77 sayılı Yasa, yürürlüğe girmezden önce hizmetten ayrılanlara emeklilik hakkı verilmesini öngören herhangi bir hüküm içermediğine göre 26/77 sayılı yasa yürürlüğe girmezden önce hizmetten ayrıla-nlar, yasanın 3. maddesi uyarınca bu gibi hizmetlerin emeklilik hakkı kazandıran hizmet sayılmasına rağmen, emeklilik hakkı kazanmazlar."

Yine A.M. 6/91 sayılı Anayasa Mahkemesi kararının 9. sayfasında aynı hukuk ilkesi şu şekilde özetlenmektedir:

"Gene-l hukuk ilkelerine ve geçmişte verilen içtihat kararlarımıza göre bir yasa geriye dönük olarak uygulanacağı hususunda aşikâr surette veya zımni bir şekilde hüküm ihtiva etmemesi halinde, daima ileriye dönük olarak uygulanır."

Bu hukuki durum ışığında, 52-/87 sayılı Yasanın 11. maddesinin (1) ve (2) fıkrasını incelememiz gerekir. Yasanın 11. maddesi aynen şöyledir:

"11. Aşağıda belirtilen hizmetler, Emeklilik Yasası amaçları bakımından, emeklilik hakkı kazandıran hizmet sayılır:

-Kıbrıs Cumhuriyeti, Kıbrıs Türk Cemaat Meclisi, Genel Komite, Geçici Kıbrıs Türk Yönetimi, Kıbrıs Türk Yönetimi, Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi, Kıbrıs Türk Federe Devleti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dönemlerinde aşağıdaki mevkileri seçme veya atanma yol-uyla işgal edenlerin yaptıkları siyasal kamu görevi:
-
(A) Cumhurbaşkan Yardımcılığı,
(B) Temsilciler Meclisi Başkan Vekilliği veya Türk üyeliği,
(C) Türk Cemaat Meclisi Başkanlığı, Asbaşkanlığı, İcra He-yeti Üyeliği ve Üyeliği,
(Ç) Yürütme Kurulu Başkanlığı veya Başkan Yardımcılığı,
(D) Devlet Başkanlığı vey-a Cumhurbaşkanlığı,
(E) Yasama Meclisi Başkanlığı, Başkan Yardımcılığı veya Üyeliği,
(F) Kurucu Meclis Başkanlığı, Başkan Yardımcılığı, İkinci Başkanlığı veya Üyeliği,
(G) Federe Meclis Başkanlığı ve Başkan Yardımcılığı,
(H) Cumhuriyet Meclisi Başkanlığı v-eya Başkan Yardım-cılığı,
(I) Başbakanlık, Bakanlık veya Yürütme Kurulu Üyeliği,
(İ) Genel Komite Üyeliği,
(J) Milletvekilliği,

-Yukarıdaki (1)'inci fıkradaki kuralların genelliğine bakılmak-sızın, Kurucu Meclis döneminde yapılan hizmetlerden, sadece aşağıdaki bentlerde öngörülenler bu Yasa amaçları bakımından emeklilik hakkı kazandıran hizmet sayılır:
-
Yasama Meclisi Üyeliğinden, Kurucu Meclise intikal edenlerin yaptıkları hizmet,
Kamu Görevlisi veya emekli kamu görevlisi iken Kurucu Meclise intikal edenlerin yaptıkları hizmet, ve
Kurucu Meclis Üyesi iken Seçim ve Halkoylaması Yasası uyarınca aday olu-pta seçimi kazananların yaptıkları hizmet."

Yukarıda alıntısı yapılan maddeden görüleceği gibi 11. maddenin (A)'dan (J)'ye kadar olan bentlerinde belirtilen hizmetler emeklilik hakkı kazandıran hizmetler olarak sıralanmış olmakla beraber ayni maddenin (2)-. fıkrası bu hizmetler arasında seçim yaparak ve özellikle (f) bendinde görülen "Kurucu Meclis Başkanlığı, Başkan Yardımcılığı, İkinci başkanlığı veya Üyeliği" tanımına giren hizmetlerden söz konusu (2). fıkranın (A), (B) ve (C) bentleri kapsamına girenler-i emeklilik hakkı kazandıran hizmet saymıştır. Bunu yaparken de özellikle 11. maddenin (2)(A) ve (B) bentlerinde geçmişte yapılan hizmetleri emeklilik kazandıran hizmet saymış, (C) bendi kaspamına girenlerin böyle bir hakkı kazanabilmesi için yeniden aday -olup seçimi kazanma şartına bağlamıştır. Bu durumda (C) bendi, (A) ve (B) bentlerinde olduğu gibi geriye dönük değil ileriye dönük hükümler içermektedir.

Yasanın 17. maddesi Yasanın yürürlüğe girişi ile ilgili olup aynen şöyledir:

"17. Bu yasa, aşağıdak-i fıkralarda öngörülen yürürlükle ilgili istisnalar saklı kalmak koşuluyla, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten başla-yarak yürürlüğe girer:

-Bu Yasanın 12. maddesinin (1). ve (2). fıkra kuralları hak sahipliği bakımından 1960 yılından, mali kuralları bakımından ise Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.
-Bu Yasanın 13. maddesi kuralları 8 Temmuz 1985 tarihinden başlayarak yürürlüğe girer."

Bu alıntıda görülebileceği gibi birçok maddeler içeren 52/87 sayılı Yasanın genel kurallarının mali kurallar açısından ileriye dönük olarak uygulanması gerektiği vurgla-nmaktadır. Ancak genel bir madde olan 17. maddenin özel bir madde olan 11(2)(a) ve (B) maddelerine uygulanması olasılığı yoktur. Yerleşmiş hukuk ilkesine göre özel bir maddenin mevcudiyeti halinde genel bir maddenin uygulanmaması gerekir.

Yukarıda değind-iğim gibi özel bir madde olan yasanın 11(2)(B) maddesinin tefsire mahal bırakmayacak şekilde geriye dönük olarak uygulanmaya âmir bir madde olduğu görülmektedir. Önemine binaen 11. maddenin 2(B) fıkrasını burada aynen tekrarlama