-D. 33/2016 YİM:207/2016

Yüksek İdare Mahkemesinde
Anayasanın 152. maddesi hakkında

Yargıç Peri Hakkı Huzurunda.

Davacı: Temiz Toplum Derneği n/d Toparlanıyoruz Hareketi,
Lefkoşa
-ile-
Davalı: Bakanlar Kurulu vasıtasıyla KKTC Başsavcı-lığı- Lefkoşa

A r a s ı n d a.

Müstedi Davacı hazır değil tarafından Avukat Serkan Mesutoğlu adına ve şahsen Avukat Uğur Çulhaoğlu

Müstedaaleyh Davalıyı temsilen Kıdemli Savcı İlter Koyuncuoğlu

(27.9.2016 tarihli ara emri istidası hakkında)
-
K A R A R

Peri Hakkı: Davacı davasında, Davalının 8 Eylül 2016 tarihinde aldığı ve 21 Eylül 2016 tarihinde yayınladığı H (K-I) 899-2016 sayılı "Makam Araçlarının Yenilenmesi" başlıklı kararın ve/veya idari işlemin iptaline ve/veya hükümsüz ve/veya et-kisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına dair bir hüküm ve/veya emir talep etmektedir.
Dava altında dosyalanan 27.9.2016 tarihli Ara Emri istidası ile Davacının talepleri şöyledir:
İşbu dava neticeleninceye değin, Davalının 8 Eylül 2016 tarih-inde aldığı ve 21 Eylül 2016 tarihinde yayınladığı H(K-I)899-2016 sayılı kararın yürütmesinin durdurulması için emir.
İşbu dava neticeleninceye değin Davalının Serhan Kombos Otomotiv Ltd.den dava ve istida konusu kararda belirtilen araçların temin edilmesi-nin durdurulması için emir.
İşbu dava neticeleninceye değin, dava konusu kararda değinilen makam araçlarının alımı için 2016 Mali Yılı Bütçesinde ve/veya Bütçe Yasası'nda yer alan ve/veya herhangi bir kalemden ödeme yapılmasının durdurulması için emir.
Müs-tedi/Davacı Derneğin Yönetim Kurulu Üyesi Tufan Ekici yemin varakasında özetle: Davacının şeffaflık, hesap verebilirlik, hukukun üstünlüğü ilkelerine dayalı bir yönetim anlayışını gerçekleştirebilmeyi kendine amaç edinmiş bir tüzel kişi olduğunu, hukuksuzl-uk iddialarını tespit ettirmek için dava açabileceğini, Davalının 8.9.2016 tarihinde aldığı ve 21.9.2016 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan ve Serhan Kombos Otomotiv Ltd.den alınması öngörülen 17 adet Mercedes marka makam aracına dair H(K-I) 899-2016 say-ılı kararın 2016 Mali Yılı Bütçesinde "taşıt alımı projesi" kaleminden karşılanacağını, bütçede 17 adet makam aracına ihtiyaç olduğuna dair bir kalem de bulunmadığını iddia etmektedir. Müstedi, dava konusu kararın Devlet İhale Tüzüğü'nün 3(2) maddesine da-yanarak ihalesiz alındığını ancak Tüzüğün bu şekilde alım yapılması için yetki vermediğini, bu madde altında mutlak surette özel şartlar dahilinde bir ihale yapılması gerektiğini, keza Davalının ihaleye çıkmadan mezkur makam araçlarının Serhan Kombos Otomo-tiv Ltd.den alınmasına karar vermekle hukuka aykırı davrandığını iddia etmektedir.
Müstedi, yemin varakasının devamında, dava konusu kararın uygulanmasından ötürü bozulan hukuk düzeninin tekrar tesis edilemeyeceğini, emrin verilmemesi halinde kamu yararı -için bütçeye konan bir ödeneğin israf edileceğini, araçların temin edilmesi ve kullanılması halinde değer kaybedeceklerini, S.Kombos Otomotiv Ltd.e ödenen tüm paranın iadesinin ise söz konusu olamayacağını iddia ederek, alınan usulsüz kararın Davacı Derneğ-in kuruluş ve faaliyet amaçlarını doğrudan doğruya ihlal ettiği cihetle, istida gereğince emir talep etmektedir.
Müstedaaleyh/Davalı tarafından dosyalanan itiraznameye ekli yemin varakasında, Davacının tüm iddiaları reddedilirken, Bütçe Yasası'na göre öde-neklerin konma amacının spesifik olarak gösterilmediği, makam araçlarının sık sık arızalanmaları ve değerlerinin çok üzerinde bakım-onarım masrafı çıkarmaları sebebiyle ekonomik olarak yeni araçların alınmasının gerekli olduğu, kamu hizmetinin gereklerini -yerine getirmede takdir yetkisinin de İdarede olduğu ve Davacının ve/veya başkasının ihtiyaç saptaması yapamayacağı iddia edilmektedir. Davalı/ Müstedaaleyh, dava konusu Bakanlar Kurulu kararını Devlet İhale Tüzüğü'nün kendine verdiği yetkiye dayanarak ald-ığını, keza yasal mevzuata uygun olduğunu ve Davacı/Müstedinin Anayasa'nın 152. maddesi uyarınca meşru menfaati ve/veya doğrudan etkilenen bir menfaati olmadığını, haklı bir dava sebebi ve telafisi imkansız bir zarar-ziyanının olmadığını iddia ederek, isti-danın masraflarla reddini talep etmektedir.
İstida maksatları bakımından Davacı Dernek Yönetim Kurulu Üyesi Tufan Ekici şahadet verirken, Eski Maliye Bakanı Birikim Özgür'ü tanık çağırdı. Davalı ise Başbakan Yardımcısı ve Maliye Bakanı Serdar Denktaş'ı din-letti.

Müstedi/Davacı Dernek Yetkilendirme Belgesini Emare No.1, Dernek Tüzüğü'nü Emare No.2 ve 21.9.2016 tarihli Bakanlar Kurulu Kararını Emare No.3 olarak ibraz etmiştir.

Yüksek İdare Mahkemesine yapılacak ara emri başvuruları karara bağlanırken Yükse-k İdare Mahkemesi, YİM Tüzüğü'nün 11. maddesine istinaden, Anayasa'nın 152. maddesi tahtında açılan bir davada geçici ara emri verebilir. 1997 YİM Tüzüğü'nün 11(1) maddesi aynen şöyledir:
Geçici Emir 11.(1)Mahkeme, Anayasanın 152'nci Maddesi gereğince yap-ılan işlemlerde Mahkeme veya bir Yargıç, işlemin herhangi bir safhasında, kendiliğinden veya herhangi bir tarafın istemi üzerine, davanın adilane bir şekilde kararlaştırılması icap ettirirse, davayı esasında sonuçlandırmayan geçici bir emir verebilir.
Bu- maddeye göre, mahkemenin geçici bir emir verirken dikkate alacağı tek kriter, davanın adilane bir şekilde karara bağlanmasını gerektirecek bir durumun var olmasıdır. Bu kriter dikkate alınırken, aynı zamanda Tüzüğün bu maddesine göre dikkat edilmesi gerek-en bir diğer husus da verilecek olan emrin davayı esastan sonuçlandıracak bir emir olmamasıdır.
Yüksek İdare Mahkemesinin birçok kararında vurgulandığı gibi, bir davanın adilane bir şekilde kararlaştırılmasını sağlayacak İdare Hukuku İlkeleri ile uyumlu -şekilde, yürütmenin durdurulması emri verilebilmesi için, 9/1976 sayılı Mahkemeler Yasası'nın 41. maddesinde belirtilen 3 unsurun var olması gerekmektedir (Bak YİM/İstinaf 1/2015 D.4/2015, YİM 133/2015 D. 24/2015).
9/76 sayılı Mahkemeler Yasası'ndaki bu u-nsurlar şunlardır:
Karara bağlanması gereken konunun ciddi olması,
2.Davacının davasında haklı olduğuna dair belirtilerin bulunması,
3.Geçici bir ara emri verilmezse ileride telafisi mümkün olmayacak bir zararın doğacağı ve eski duruma dönüşün çok zorlaşa-cağıdır.

YİM 133/2015, D.24/2015'de ise bu konuda şöyle denmektedir:
"Açılmış bir iptal davası altında bir ara emri talebi söz konusu olduğunda, ortada ciddi bir dava olduğunu söyleyebilmek için, herşeyden önce kesin ve yürütülmesi zorunlu bir kararın ida-rece verilmiş olması gerekliliği bulunmaktadır. Bunun ötesinde, davanın 75 günlük hak düşürücü süre dolmadan açılmış bulunması ve ilk nazarda Davacının kişisel meşru bir menfaatinin olumsuz yönde ve doğrudan doğruya etkilenmiş bulunması da gereklidir."
Yuk-arıda belirtilen yasal durum ışığında huzurumdaki olguları incelemek gerekmektedir.
Emare No.3 karar şöyledir :
KARAR SAYISI: H(K-I) 899-2016 - MAKAM ARAÇLARININ YENİLENMESİ
(Önerge No: 1625/2016)
(Bb.Yrd.M.B.)
Bakanlar Kurulu, maka-m aracı olarak kullanılmak üzere, birim fiyatı 34,000.-Euro+KDV olan Mercedes E220 model araçtan 15 adet, birim fiyatı 54,000.- Euro+KDV olan Mercedes E350 model araçtan 1 adet ve birim fiyatı 70,000.-Euro+KDV olan Mercedes S 350 model araçtan ise 1 adet o-lmak üzere toplam 17 adet aracın alımına yönelik aşağıdaki kararı aldı:
Alımı planlanan araçların Devlet İhale Tüzüğü'nün 3(2) maddesi uyarınca Serhan Kombos Otomotiv Ltd.den temin edilmesi,

Araçların 10 yıl süreyle her 30,000 km'ye ulaştığında bedel öden-meksizin yenisi ile değişiminin gerçekleştirilmesi,
30,000 km'ye ulaşan araçların geri iadesi sırasında yapılacak ekspertiz değerlendirmesine göre herhangi bir hasar ve noksan tespit edilmesi durumunda oluşacak giderin Başbakan Yardımcılığı ve Maliye Bakan-lığı tarafından karşılanması,
Herhangi bir ilave bedel talep edilmeksizin araçların 30,000 km'ye kadar her türlü servis, yedek parça ve işçilik ücretlerinin anılan firma tarafından karşılanması,
Araçların trafik sigortaları ve kaskolarının Başbakan Yardımc-ılığı ve Maliye Bakanlığı tarafından karşılanması,
Araçların 30,000 km'yi bulması anında yukarıda belirtilen KDV dahil birim fiyattan daha pahalı alıcı olması halinde satılabilmesi ve onun yerine firmadan alınacak araç için yukarıda belirtilen birim fiyatı-n ödenmesi,
Söz konusu alım için gerekli ödeneğin Başbakan Yardımcılığı ve Maliye Bakanlığı'na b