-D.12/2002 YİM 20/97
Yüksek İdare Mahkemesinde
Anayasanın 152. Maddesi Hakkında.
Mahkeme Heyeti: Metin A. Hakkı, Şafak Öneri, Necmettin Bostancı.
Davacı: 1. Ali Rıza Bozlakoğlu, Şht. İbrahim Sokak
No.3,- Gazi Mağusa
2. Mehmet Kaya, Şht. İbrahim Sokak No.3, Gazi Mağusa
- ile -
Davalı: 1. Gazi Mağusa Serbest Liman ve Bölge Müdürü
vasıtasıyle KKTC. ve/veya Gazi Mağusa Serbest Liman
ve Bölge Müdürü
2. Gazi Mağusa Serbest -Liman ve Bölge Yönetim Kurulu
vasıtasıyle KKTC. ve/veya Gazi Mağusa Serbest Liman
ve Bölge Yönetim Kurulu
3. Ekonomi ve Maliye Bakanlığı vasıtasıyle KKTC
4. Sanayi Dairesi vasıtasıyle KKTC
5. Bakanlar Kurulu va-sıtasıyle KKTC

A r a s ı n d a.

Davacılar namına: Avukat Ergin Ulunay
Davalı No.1 ve 2 namına: Avukat Tağmaç Bilgehan
Davalı No.3,4 ve 5 namına: Kıdemli Savcı Behiç Öztürk.

---------------

H Ü K Ü M
-

Metin A. Hakkı: Davacılar, 7.2.1997 tarihinde, Anayasanın 152. maddesine istinaden, Yüksek İdare Mahkemesi olarak oturum yapan Yüksek Mahkemede, Davalılar aleyhine dosyaladıkları yukarıda ünvan ve sayısı gösterilen dava ile aynen aşağıdaki taleplerde bu-lunmuşlardır:

"1. Davalı No.1'in ve/veya Davalı No.2'nin dava
konusu zamanlarda ve/veya 5/12/96 tarihinde
Davacı No.1'e veya Davacı No.2'ye gönderdikleri
5/12/96 tarihli yazıda yer alan Davacı No.1
ve/veya No.2'n-in depolamış oldukları hurda
demirlerin rıhtım alanına döküldüğü, rıhtımın
açık depolama alanı olmadığı, kolaylık sağlamak
amacıyle Davacılara rıhtım bölgesine hurda demir
dökülmesine izin verildiği hususundaki Davalı
- No.1 ve/veya No.2'nin 4/12/96 tarihli kararının
ve uygulanan 108/95 sayılı Davalı No.2 Yönetim
Kurulu Kararının tamamen hükümsüz ve etkisiz
olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına
dair Muhterem Mahkemenin- karar vermesi.

2. Davalı No.1'in ve/veya Davalı No.2'nin, Davacı
No.1'e ve/veya Davacılara ait, dava konusu hurda
demirlerin Serbest Liman ve Bölgede hurda demir
ihracatı amacı ile rıhtıma depolanmış olmayıp,
Ser-best Liman ve Bölgenin açık depolama yeri
(Open Stacking Area) olan yerinde depolanmış
olmalarına rağmen, rıhtımda depolandıklarını
öngören ve A.E 390 olan 1989 Serbest Liman ve
Bölgesi Resmi Tarife (Değişiklik)- Ücretleri,
özellikle IV Cetveldeki tarifeleri yerine,
Davalı No.2'nin 108/95 sayılı kararındaki
ücretlerin uygulanmasını öngören Davalı
No.1'in ve/veya No.2'nin 21/11/96 tarihli
yazıda yer alan 20/11/96 tari-hli ve 5/12/96
tarihli yazıda yer alan 4/12/96 tarihli
kararlarının tamamen hükümsüz ve etkisiz
olduğuna ve herhangibir sonuç doğuramayacağına
dair Muhterem Mahkemenin karar vermesi.

3. Davacılar aleyhine Davalı -No.2'nin 108/95 sayılı
kararının tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve
herhangi bir sonuç doğuramayacağına dair Muhterem
Mahkemenin karar vermesi ve/veya söz konusu
yoklukla malul ve geçersiz olan 108/95 sayılı
- karara istinaden Serbest Liman ve Bölgesinde de
ihracat maksadı ile 6/7/96-31/10/96 tarihleri
arasında bulundurulan 1,139,932 kilogram hurda
demir için Davalı No.1 ve/veya No.2'nin
Davacılardan ambar ücreti (Ardiye--Storage Charges)
olarak 10,445.60 US. Dolar yerine, 18.587.25 US
Dollars tahsil etme kararının ve/veya işleminin
tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna herhangi bir
sonuç doğuramayacağına dair Muhterem Mahkemenin
- karar vermesi".

Davanın Davalılara tebliğini müteakip Davalı 3,4 ve 5, 8.5.1997 tarihinde, Davalı 1 ve 2 de 29.12.1997 tarihinde mezkûr davaya Müdafaa Takrirlerini dosyaladılar ve özetle Davacıların talep ettikleri kararları almaya hakları olmadığın-ı ileri sürüp davanın masrafla reddolunması talebinde bulunmuşlardır. Davalıların Müdafaa Takrirleri ön itiraz da içermektedir.

Davanın talimatı 20.2.1998 tarihinde gerçekleşmiş ve duruşması birçok tehirlerden sonra ancak 6.11.2002 tarihinde ele alı-nmıştır. Davanın birçok kez tehire neden olmasının bir sebebi de, dava lâyihalarında duruşmadan önce tadilât yapma işlemleridir. Davanın duruşması 6.11.2002 tarihinde başlamış ve aynı tarihte neticelenmiştir. Davanın duruşması başladığında, Davalılar Mü-dafaa Takrirlerinde yer alan iptidaî itirazlarının öncelikle ele alınıp karara bağlanmasını talep etmiş, ancak Mahkeme iptidaî itirazları da dava nihayetinde tüm şahadet dinlendikten sonra ele almayı uygun görüp iptidaî itirazlar hakkındaki kararı da dava -sonuna bırakmayı uygun görmüştür. Davanın duruşması esnasında taraflar karşılıklı muvafakat çerçevesinde dosyada görülen ve evraklardan oluşan 8 adet emareyi Mahkemeye ibraz etmişlerdir. Davacılar tarafından sadece 2. Davacı şifahi şahadet vermiş, Davalı-lar tarafından ise, şifahi şahadet olarak Davalı 1 ve 2 nezdinde hukukçu olarak görev ifa eden Halil Onbaşı şahadet vermiştir.

Önümüzde ibraz olunan şifahi şahadet, emareler ve dava nihayetinde tarafların Mahkemeye yaptıkları hitabeleri de değerlen-dirdikten sonra davanın kökeninde yatan olgular ile ilgili bulgularımızın aşağıdaki şekilde özetlenmesi mümkündür:
Davalı 1, 26/83 sayılı Serbest Liman ve Bölge Yasası olarak isimlendirilen Yasa ile kurulmuş hükmi şahsiyeti haiz bir kuruluştur. Davalı 2 i-se, sözü edilen Yasanın 8. maddesi ile oluşması öngörülen ve oluşturulan Yönetim Kuruludur. Davalı 2'nin, Davalı 1'den ayrı bir hükmi şahsiyeti haiz olup olmadığı hiçbir zaman Mahkemede tartışılmamıştır ve biz de bu konuda yorum yapmaktan özellikle kaçınma-k isteriz. 26/83 sayılı Yasanın
3(1) maddesi aynen şöyledir:

"Bu Yasada ekli 1 cetveldeki krokide sınırları
belirlenen Gazi Mağusa Serbest Liman Bölgesi
kurulur".
Ek 1 cetvele bakıldığında ihtilâf konusu yerin Serbest Liman Bölg-esinin sınırları içinde olduğu ihtilâf konusu değildir. Davalı 1, Davalı 3, 4 ve 5'den hukuken ayrı bir hükmi şahsiyeti haizdir ve Yasa incelendiğinde açıktır ki (Bak madde 13) Devlet'ten ayrı bir bütçesi de vardır. Davalı 1'in faaliyetlerini Yasanın 4. -maddesi düzenlemektedir. Davalı 1'in verdiği hizmetlere karşılık almaya hakkı olan ücretleri düzenleyen madde Yasanın 19. maddesidir ve bu madde aynen şöyledir:

"19. Serbest Bölgede uygulanacak her türlü
tarifeler, Yönetim Kurulu Kararı v-e
Bakanlığın önerisi ile Bakanlar Kurulunca
yapılacak Tüzükle saptanır. Ücretler, rıhtım
harçları, liman ve gemi ücretleri tarifeler
uyarınca Serbest Bölge Müdürlüğü'nce tahakkuk
ve tahsil edilir".

-26/83 sayılı Yasanın 2 inci maddesi tefsir maddesidir. Bu madde de 'Tarife' sözcüğü de aynen şöyle tanımlanmıştır:

"'Tarife' Serbest Bölge İdaresine ödenecek, arazi
kiraları, depo, ambar, antrepo ve alan ücretleri,
rıhtım harçları- ve Serbest Liman ve Bölge
Müdürlüğünce ve/veya Müdürlük adına verilen her
türlü hizmet karşılığı talep edilen diğer ücre