-D.13/97 YİM 201/95
Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Anayasanın 152. Maddesi Hakkında.

Mahkeme Heyeti: Taner Erginel,Nevvar Nolan,Seyit A.Bensen.
Müstedi: Ragıp Ahmet Eti, 51 Savcılar So-kak, Girne
- ile -
Müstedaaleyh: 1. İskân Encümeni vasıtası ile KKTC,
Lefkoşa
2. Saptama Değerlendirme ve Tazmin
Komisyonu vasıtası ile KKTC, Lefkoşa
- 3. İçişleri Bakanlığı vasıtası ile KKTC,
Lefkoşa
4. Girne Tapu Dairesi, Girne

A r a s ı n d a .

Müstedi namına: Avukat Kıvanç M.Riza adına Avukat Levent Celâlettin
Müstedaaleyhler namına: Savcı Ersoy Ölçter adına Sav-cı Süleyman Candar
İlgili Şahıslar Beha Köprülü ve Işın Çelebi namına: Avukat Sadi Çelebi.

--------------

H Ü K Ü M

- -
Taner Erginel : Sayın Seyit Bensen'in kararını önceden okuma fırsatını buldum. Bu karar iki bölümden- oluş-maktadır. Usule ilişkin birinci bölümde Müstedinin gününde başvuru dosyalamadığı, geç kaldığı için bir kısım iddialarını öne süremeyeceği belirtilmektedir. İkinci bölümde ise İlgili Kişinin durumu ile Müstedinin durumu kıyaslanarak Komisyon kararın-ın doğru olduğu vurgulanmaktadır.

Kararın ikinci bölümüne katılıyorum. Kanımca bu başvuruda Müstedi, Mahkemenin Komisyon kararına müdahale etmesi için yeterli neden gösterememiştir.

Usule ilişkin görüşlere gelince, Müstedi 1974'den beri fiili tasarru-funda bulunan bir malı almak için çeşitli girişimlerde bulunmuş çeşitli yolları denemiştir. Acaba Müstedi her "hayır" yanıtını aldığında veya hiçbir yanıt almayıp ihmalle karşılaştığında Mahkemeye başvurmak zorunda mı idi? Eğer öyle değilse hangi aşamada- Mahkemeye başvurmak zorundadır? İskâna ilişkin bir YİM davasında Mahkemenin önüne gelen Müstediye "sen artık bu iddiaları öne süremezsin, çünkü gününü geçirdin" demesi ilk bakışta kolay ve o davayı ortadan kaldırması bakımından sonuç alıcı bir yaklaşım gi-bi görünebilir. Ancak bunun hatalı bir yaklaşım olduğu kanısındayım.

Bunun nedenlerini şöyle açıklayabilirim:

A) Herşeyden önce teknik nedenlerle davaların ortadan kaldırılması Mahkemedeki davaların azalmasına değil, gereksiz yere artmasına neden olur-. Örneğin İskân sorununu çözmeye çalışan bir kişi her olumsuz yanıt aldığında başvuru dosyalamak zorunda olduğunu ve başvuru dosyalamadığı takdirde o aşamadaki iddialarını daha sonra öne süremeyeceğini düşünürse bir yerine birkaç başvuru dosyalamak zorund-a kalacak demektir. Bu yaklaşımın Yüksek İdare Mahkemesinin işlerini artıracağına ve zorlaştıracağına şüphe yoktur. Teknik nedenlerle davaların sonuçlandırılması yanıltıcı bir sonuçlan-dırmadır. Böyle bir sonuçlandırma genellikle davanın tekrarlanmasına- veya sorunun başka şekillerde devam etmesine engel olmaz. Bu nedenle mümkün olduğu ölçüde davaları teknik nedenlerle değil sorunun özünü çözerek sonuçlandırmaya çalışmak gerekir.

B) Mahkemeye başvuran kişilere "başvuru dosyalamaya veya bu iddiayı öne- sürmeye geç kaldın" diyen bir Mahkeme başka bir davada benzer koşullarda "yönetsel karar henüz hazırlık aşamasında Mahkemeye erken geldin" diyemez. Yüksek İdare Mahkemesinin ya geç başvuru dosyalanmasını teşvik etmesi gerekir ya da erken dosyalanmasını.- İkisini birden yaptığı takdirde çelişkiye düşer. Örneğin bu olayda Müstedi daha önce de Yüksek İdare Mahkemesine gelmiş ve başvuru konusu malla ilgili yaptığı müracaata yanıt vermediği yani ihmalde bulunduğu için İskân Dairesinden şikâyetci olmuştu. Yİ-M 92/87 sayılı bu başvuruda henüz malla ilgili karar verilmediği, malı alması için Müstediye yardımcı olunacağı söylendiği için başvuru geri çekilmişti. O davada yapılan işlem başvurunun erken, yani "zamansız" dosyalandığı yönündeydi. Şimdi aynı malla il-gili Müstedinin başvuru dosyalamaya geç kaldığının ve bazı iddiaları öne süremeyeceğinin kabul edilmesi kanımca çelişkidir. Bu konuda Mahkememizin prensibi açıklığa kavuşturması ve bir kişiye bazan "erken geldin" bazan "geç kaldın" dememesi gerekir.

C) -İskân konusunda İskân Dairesinin bir değil birkaç karar vermesi, bu kararları değiştirmesi söz konusu olduğuna göre Mahkemeye hangi aşamada başvurulmalıdır? Kanımca bir kişi o malı alma ümidini koruduğu sürece Mahkemeye başvurmak zorunda değildir. Bu ol-ayda Müstedi malın elinden gittiğini kesin olarak Beha Köprülü isimli kişiye verildiğini öğrendiği zaman anlamıştır. Şu halde başvuru dosyalama tarihinin bu günden başlaması gerekir. Burada söz konusu olan ümit, subjektif bir ümit değil o koşullarda maku-l bir kişide mevcut olabilecek ümittir.
Örneğin Beha Köprülü'ye verildiğini öğrendikten sonra da Müstedi ümidini koruduğunu söyleyerek dava açmayı geciktiremezdi. Çünkü bu karardan sonra makul bir kişide malı alma ümidi kalmazdı.

D) Konuya salt yasal -açıdan bakıldığı zaman da Müstedinin iddialarını öne sürmeye geç kalmadığı sonucuna varmak mümkündür. Zaim Necatigil, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinin Anayasa ve Yönetim Hukuku sayfa 84'de şöyle denmektedir:

"Ayrıca birkaç aşamadan oluşan "karma yönets-el işlemler" vardır ki, bazı durumlarda, ön aşamada alınan karar da kendiliğinden "yönetsel karar" sayılabilir. Ancak son aşamada kararın alınması ile karma yönetsel işlemin tamamlanması halinde iptal davasına konu yapılabilecek olan son karardır."

İskâ-n işlemleri genellikle karma işlemlerdir. Bir malla ilgili genellikle bir değil birkaç karar verme söz konusudur. Doğru olan son kararın başvuru konusu yapılmasıdır. Teknik açıdan bakıldığı zaman diğer kararlar da başvuru konusu yapılabilr. Ancak bu ba-şvuruları teşvik etmemek gerekir. Dolayısıyle son karar tartışma konusu yapıldığı zaman tüm iddiaların birlikte dinlenip sonuçlandırılabileceği kabul edilmelidir.

Yukarıdaki nedenlerle Müstedinin başvuruyu zamanında dosyaladığı ve geçmişten gelen tüm -iddialarını öne sürebileceği görüşündeyim. Usule ilişkin bu görüşüme rağmen başvurunun esasında Müstedinin başarılı olamadığı kanısındayım. Bunun nedenlerini ise şöyle özetlemek istiyorum.

A) Müstedi tüm çabalarına rağmen işyerinin tahsis veya kirasını- alamadığına, yani fiili tasarrufu yasal tasarrufa dönüştüremediğine göre bu taşınmaz malın kaynak paketine konması yasaya aykırı değildir.

B) YİM 121/92 (D.4/97)'de açıkladığım gibi her yönetsel organın ve bu arada kaynak paketlerini dağıtan Komisyonun -takdir hakkını kullanabileceği bir alan vardır. Mahkememizin yaptığı değerlendirmelerde kendini Komisyonun yerine koymaması ve bu alana müdahale etmemesi gerekir. Bu başvuruda Müstedi Komisyonun yetkilerini aştığını veya kötüye kullandığını gösteren cidd-i nedenler öne sürememiştir. Bu nedenle Sn. Bensen'in kararının esasa ilişkin bölümüne katılıyorum.

Yukarıdaki görüşlere tabi olma koşuluyla başvurunun reddedilmesine taraftarım.

Seyit A. Bensen: İşbu