-D.15/90 YİM 198/89

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkemede
Yargıç Niyazi F. Korkut huzurunda
Anayasanın 152. maddesi hakkında

Müstedi: Çavlan Süerdem, Londra.
-ile
Müstedaaleyh: Ekonomi ve Maliye Bakanlığı vasıtasıyle KKTC, Lefkoşa.
A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Fuat Veziroğlu
Müstedaaleyh namına: Mehmet Ali Şefik
-

Yasa Maddesi: 26/1977 sayılı Emekilik Yasasının 3(5), 3(8)(d), 8(2)(a) madde-leri, 30/84 sayılı Cumhurbaşkanlığı ile Dışişleri ve Savunma Bakanlığı Dışişleri Dairesine Atama Yapılmasını Kolaylaştırmak (Geçici Hükümler) Yasası tahtındaki 24.8.1984 tarih -ve 78 sayılı kararnamenin 4(2)(b) maddesi, 38/87 sayılı Emeklilik (Değişiklik) Yasası.

İstemin Özeti: Müstedaaleyhin Müstedinin hizmetlerine karşılık sadece emekli ikramiyesine hakkı olduğuna ve Müstedinin TC Büyükelçiliğinde geçen hizmetlerinin emeklilik- maksatları bakımından dikkate alınmayacağına ilişkin kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına ilişkin bir karar verilmesi istemi.

OLAY: TC-KKTC vatandaşı olan Müstedi, hasta çocuğunun tedavi ve tahsili amacı ile yurt d-ışına gitmesi gerekince TC elçiliği ile Dışişleri ve Savunma Bakanlığında yaptığı görev ve bunlara ilâveten emeklilik açısından hizmet sayılan askerlik hizmetinin de olduğunu yazılı olarak Cumhurbaşkanlığı Müsteşarlığına bildirerek emeklilik durmu ile ilg-ili yasal haklarını sordu. Müstedaaleyhin Müstediye verdiği yanıt başvuru konusudur.
SONUÇ: Müstedinin, müstedaaleyhe müracaatı emekli ikramiyesi ve emekli maaşı alarak emekliye sevkedilmesine ilişkindir. Müstedaaleyh Müstedinin bu isteminin bir kısmını ka-bul etmiş ve sadece ikramiye vererek emekliye sevketmiştir. Müstedaaleyh bu hususta hatalı hareket etmiştir. Bu nedenle Müstedi başvurusunda haklı olup talep edildiği şekilde karar verilir.

Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
YİM 77/79 sayılı Yüksek İd-are Mahkemesi kararı.
YİM 99/78 sayılı Yüksek İdare Mahkemesi kararı.
A.G. and Board of Education v. West Riding of Yorkshire Country Council, (1907) A.C.29.
Re Norman /1886) 16 Q.B.S. 675.
Mallinson v. Carr (1891) 1 QBD, 48.
Re Holborn Union (1838) 6 All -and E 156.

H Ü K Ü M

Bu başvuruda olgular hususunda taraflar arasında görüş ayrılığı yoktur. Tartışmasız olan olgular kısaca şöyledir:

Müstedi 6 Kasım 1974 - 27 Aralık 1977 tarihleri ile 10 Mayıs 1978 - 14 Ocak 1983 tarihleri arasında Lefkoşa'da TC -Büyükelçiliğinde toplam 7 yıl 9 ay 25 gün görev yaptıktan sonra 30/84 sayılı Cumhurbaşkanlığı ve Dışileri ve Savunma Bakanlığı Dışişleri Dairesine atama yapılmasını kolaylaştıracak (Geçici Kurallar) Yasası altında 1.9.1984 tarihinde Dışişleri ve Savunma Ba-kanlığında Müdür-Temsilci kadrosuna atanıp Cumhurbaşkanı nezdinde müşavir olarak 4.10.1988 tarihinde de görev yaptı. Bunlara ilâveten Müstedinin 26/77 sayılı Emeklilik Yasasının 3(8)d) fıkrası tahtında emeklilik açısından hizmet sayılan 1 yıl 5 ay 25 gün a-skerlik hizmeti vardır.

Çift uyruklu olan Müstedi TC yurttaşlığına ilâveten 12.10.1977 tarihinde KKTC yurttaşı oldu. 16.9.1972 tarihinde Kıbrıs doğumlu KKTC yurttaşı Sezgin Esat ile evlenen Müstedinin şimdi 11 yaşlarında olan doğuştan özürlü bir çocuğu v-ardır. Müstedinin çocuğunun tahsil, tedavi ve rehabilitasyon amacı ile bir süre Kıbrıs'tan ayrılarak yabancı bir ülkede yaşaması gerekince Müstedi 20.6.1988 tarihinde Cumhurbaşkanlığı Müsteşarlığına başvurarak emeklilik durumu ile ilgili yasal haklarının B-aşsavcılıktan sorulmasını istedi. Müstedinin bu istemi ayni tarihte yazılı olarak Başsavcılığa iletilerek Başsavcılıktan aşağıda alıntısı yapılan 22.6.1988 tarihli yanıt alındı.

Konu ile ilgili 22.6.1988 tarihli Başsavcılığın yanıtı aynen şöyledir:

"Say-ın Taner Etkin
Müsteşar,
KKTC Cumhurbaşkanlığı,
Lefkoşa.

İlgi: P.134 sayı ve 20.6.88 tarihli yaznınız.

İlgi yazınız ve eklerine atfen yasal durum incelenmiştir.

1. Değiştirilmiş şekli ile 26/77 sayılı Emeklilik Yasasının 3(5) maddesi Türkiye Cumhur-iyeti Kıbırs Elçiliğinde 1.12.76'dan önce hizmet ettikleri T.C. Büyükelçiliği tarafından resmi belge ile saptanan Devlet Yurttaşlarının anılan tarihten önce ve sonra yaptığı hizmet-i- emeklilik hakkı kazandıran hizmet saymakta ve kabul etmektedir. Bu hizmet tek başına ve kendiliğinden eme-klilik hakkı kazandırmaktadır. B-aşka bir ifade ile bu hizmet özel hizmet eklemesi deği-ldir. (Gör: Yüksek İdare Mahke-mesinin YİM:77/79 sayılı kararı) Bu şekli ile bu maddenin bu hizmeti Devlet (Kamu) hizmeti niteliğinde gördüğü ve bu amacı güttüğü açıktır.

2. 30/84 sayılı yasa tahtında 24.8.84 tarih ve 78 sayılı kararname uyarınca 1.9.84 tarihinden itibaren Dışişleri B-akanlığı Müdür-Temsilci kadrosunda muvazzaf-tekaüdiyeli olarak yapılan hizmet bu yasanın 4(1) maddesine göre emeklilik hakkı kazandıran bir hizmettir.

3. Değiştirilmiş şekli ile 26/77 sayılı Yasanın 29. maddesine göre yukarıda belirtilen hizmetlerin birl-eştirilmesi ve emeklilik menfaatlarının bu birleştirilmiş hizmet üzerinden hesaplanması mümkündür görüşün-deyim. Bu maddeye göre hizmet birleştirilmesi yapıldığı takdirde anılan hizmetler toplamı on yılı aşmaktadır. Buna göre bu Yasanın 8(2)(a) maddesinin -hükme bağladığı en az on yıllık kamu hizmetinde bulunma koşulu gerçekleşmiş olmaktadır.

4. Adı geçenin Türk Silâhlı Kuvvetlerinde yapmış olduğu 15.4.69-1.10.79 tarihleri arasındaki askerlik hizmeti değiştirilmiş şekli ile 26/77 sayılı Yasanın 3(8)(d) mad-desine göre emeklilik hakkı kazandıran hizmettir.

5. Yukarıdakiler muvacehesinde adı geçen Çavlan Süerdem'in 20.6.88 tarihli dilekçesinde belirttiği hizmetlerin tümü 26/77 sayılı Yasa kapsamında emeklilik hakkı kazandıran hizmetlerdir ve adı geçene bu hi-zmetlerin toplam esası üzerinden emeklilik menfaatı verilmesi gerektiği görüşündeyim."

Yukarıda alıntısı yapılan Müstedinin ilgili yazıda belirtilen süreler için emekli ikramiyesi + emeklilik maaşı almaya hak kazandığının belirlenmesi üzerine Müstedi ayn-i gün Ekonomi ve Maliye Bakanlığına başvurarak 26/77 sayılı Emeklilik Yasası 8(2)(a) maddesi tahtında hem emekli maaşı hem emekli ikramiyesi alarak emekliye ayrılma isteminde bulundu.

Bu arada Başsavcılığın 22.6.1988 tarihli görüşleri ve YİM 77/79 say-ılı karar ışığında Müstedinin durumunu inceleyen Sayıştay Başkanlığı da Ekonomi ve Maliye Bakanlığının 29.6.1988 tarihli bir yazı göndererek görüşlerinin Başsavcılığın hukuki görüşleri ile ayni doğrultuda olduğunu bildirdi.

Sayıştay Başkanlığının ilgili -yazısı aynen şöyledir:

"KKTC Ekonomi ve Maliye Bakanlığı,
Lefkoşa.

KONU: Sayın Çavlan Süerdem'in emeklilik hizmetleri
hakkında.

İLGİ: (1) 28 Haziran 1988 tarih ve EMB128/70 sayılı yazınız.
(2) Başsav-cılığın 22 Haziran 1988 tarih ve CB/88 sayılı
yazıları.

İlgi (1)'deki kayıtlı yazınız ve ekleri ile Başsavcılığın ilgi (2)'de kayıtlı görüşleri de nazarı dikkate alınarak Sayın Çavlan Süerdem'in emeklilikle ilgili evrakları yasalar ve YİM 77/79- sayılı karar doğrultu-sunda incelenmiştir.

Sayın Çavlan Süerdem'in emeklilik hizmetlerinin hesaplanması ve sayılması hususu Başsavcılığın konu ile ilgili görüşleri Başkanlığımızca da uygun görülmüş ve Başsavcılığın hukuki görüşleri ile ayni doğrultuda o-lduğudur.

Bilgi edinilmesi için saygı ile sunulur."

Müstedinin emeklilik istemine ilişkin başvurusu hakkında Başsavcılığın ve Sayıştayın görüşü olmasına karşın Ekonomi ve Maliye Bakanlığı Başsavcılığa 28.6.1988 tarihinde bir yazı yazarak konunun bir ke-re daha incelenmesini istedi.

Başsavcılık 29.7.1988 tarihinde ikinci bir mütalâa ile Müstedinin TC Büyükelçiliğindeki hizmetinin bir kısmının Devlet yurttaşı olmadığı bir sürede yapıldığı gerekçesi ile 10 yıllık hizmetinin bulunmadığı ve bu nedenle Müste-dinin yalnız emekli ikramiyesine hak kazandığı ve emekli maaşı almaya hak kazan-dığını bildirdi.

Başsavcılığın 29.7.1988 tarihli mütalâası aynen şöyledir:

"Sayın Mehmet Bayram,
Ekonomi ve Maliye Bakanı,
Lefkoşa.

İlgi: EMB 128/70 sayı ve 28.6.1988 tar-ihli yazınız.

Cumhurbaşkanlığı Müsteşarlığına muhatap CB/88 sayı ve 22.6.1988 tarihli yazımızda ilgi yazınız ekindeki belgelere atfen Siyasi Danışman Çavlan Süerdem'in hizmet yıllarının emeklilik hakkı kazandırıp kazandıramayacağı hususu incelenmiş ve gö-rüş bildirilmiştir. Bu yazımızdan görüleceği gibi konu olgusal açıdan değil sadece ve sadece yasal açıdan incelenmiş ve değerlendirilmiş şekli ile 26/77 sayılı Emeklilik Yasasının 3(5), 8(2)(a) ve 29. maddeleri ile 30/84 sayılı Yasanın 4(1) maddesinin yoru-mu yapılmış ve sonuç olarak bu yasal çerçeve muvacehesinde adıgeçenin hizmetlerinin emeklilik hakkı kazandığı görüşü bildirilmiştir.

Bu yazımız Personel Dairesine ulaştığı veya ulaştırıldığı zaman bu Dairenin Müdürü Sayın Mehmet Ali Özyalçın olgusal olar-ak adıgeçen Çavlan Süerdem'in TC Lefkoşa Büyükelçiliğinde bir dönem TC yurttaşı olarak hizmet verdiğini ve en az 10 yıl hizmetinin olmadığını bilgimize getirmiştir. Bu bir olgu meselesidir. Adıgeçenin 26/77 sayılı Yasanın 3(5) maddesi tahtında hak sahibi o-labilmesi için TC Büyükelçiliğinde Devlet yurttaşı olarak hizmet yapmış olması gerekir. Adıgeçenin Devlet yurttaşlığına ne zaman geçtiği ve bu sıfatla kaç yıl hizmet verdiği ve bu esas üzerinden hesaplama yapıldığında en az on yıllık Kamu Hizmetinin olup o-lmadığı bizce bilinmemektedir. Bu durumda adıgeçenin yurttaşlık durumunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. TC Büyükelçiliğinde Devlet yurttaşı olarak yapılan hizmet ile öteki hizmet yılları birleştiril- diği takdirde en az on yıllık Kamu Hizmeti sözk-onusu değilse adıgeçenin durumun değiştirilmiş şekli ile 26/77 sayılı Emeklilik Yasasının 6. maddesi tahtında değerlendirilmesi gerekecektir."

Müstedi avukatı da Başsavcılığın yukarıdaki mütalâası ile birlikte değerlendirmek üzere Müstedinin görüş ve idd-ialarını 17.10.1988 tarihli bir yazı ile Ekonomi ve Maliye Bakanlığına bildirdi.

Müstedi avukatının 17.10.1988 tarihli yazısı aynen şöyledir:

"Sayın Mehmet Bayram,
Ekonomi ve Maliye Bakanı
Lefkoşa.

Müvekklim Çavlan Süerdem'in emeklilik istemine ilişki-n olarak Başsavcılığın tarafınıza muhatap 29 Temmuz 1988 tarih ve EMB/88 sayılı mütalâası hakkında aşağıdaki hususuları bilginize sunmak zorunluluğu hasıl olmuştur, şöyle ki:

-1) Başsavcılığın CB/88 sayı ve 22.6.88 tarihli ilk mütalâasının (ki olumlu bir mütalâa idi), yalnızca hukuksal açıdan incelenerek hazırladığı ve olgusal açıdan soruna bakılmadığı görüşü ile hemfikir olmak mümkün değildir.
-
Çünkü sözkonusu mütalâanın hazırlanmasından önce, konuya ilişkin tüm olgular, Başsavcılıkta müvekkilim ve benim de katıldığım muhtelif toplantılarda belgeleriyle birlikte Başsavcılığın bilgi ve dikkatlerine eksiksiz olarak sunulmuştu.

Nerede kaldı ki, -bir konunun olgularını bilmeksizin Başsavcılığın mütalâa vermesi tuhaf kaçacağı gibi olanaksızıdır da.

2) Personel Dairesi Müdürü Mehmet Ali Özyalçın'dan ilk mütalâadan sonra şifahen alındığı iddia edilen bilgiler sözkonusu mütalâadan önce zaten Başsavcı-lığa tarafımızdan iletilmişti.

3) Yurttaşlık, bölünmez bir bütündür. Kişi yurttaş olduğu andan itibaren yurttaşlığın tüm haklarından yararlanır.

Yurttaşları doğum yerlerine ve yurttaş oluş tarihlerine göre sınıflara ayrımak, içte olduğu kadar Kıbrıs Tü-rk halkının yürüttüğü varoluş mücadelesinde de yaralayıcı bir etken olacak ve dış istismara açık siyasi bir sorun yaratacaktır. Bunun vebali ise, böyle bir tehlikeye kapı açanlara raci olacaktır.

Nerede kaldı ki, böyle bir sınıflamağa hukuken de cevaz y-oktur.

4) Şunu bir kez daha tekrarlamak isterim ki, konuya ilişkin tüm olgu ve bilgiler ilk olumlu mütalâanızdan önce Başsavcılığa sunulmuştur.

5) Başsavcılık tâ baştan olumsuz bir mütalâa verebilirdi ve buna hiç kimse bir şey diyemezdi. ne var ki, tüm- olgulara vakıf olup olumlu mütalâa verdikten sonra, bilâhare sanki yeni olgular keşfedilmiş gibi tamemen tersine yeni bir mütalâa sunmanın haklı ve makûl hiçbir dayanağı olamaz."

Bu arada Personel Dairesi de Ekonomi ve Maliye Bakanlığına 30.11.1988 tar-ihli bir yazı göndere-rek Müstedinin emeklilik hakkı -k-a-zandıran hizmet süresinin 1.8.1984 tarihi ile emekliye ayrılacağı tarih arasındaki süre kadar olduğuna ilişkin görüş belirtti.

Personel Dairesinin 30.11.1988 tarihli yazısı aynen şöyledir:

Ekonomi ve Maliye Bakanlığı,
Lefkoşa.

İLGİ: Müdür/Temsilci Ça-vlan Süerdem'in emeklilik talebi ile
ilgili vekili Avukat Fuat Veziroğlu'nun 21.11.1988
tarihi yazısı.

Bir müddet önce Cumhurbaşkanlığı Müsteşarı ile yapılan toplantıda aynı konu ile ilgili olarak belirtmiş ol-duğumuz görüşlerimiz çerçevesinde ilgili yazı tetkik edilmiştir.

Çavlan Süerdem geçmişte Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakan-lığında görev yapmış Türkiye Cumhuriyeti kamu görevlisiydi. Bu statüyle Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa Büyükelçiliğinde de bir süre -görev ifa etmiştir. Bilâhare Türkiye Cumhiryeti kamu görevinden ayrılan Çavlan Süerdem, 30/1984 sayılı "Cumhurbaşkanlığı ile Dışişleri ve Savunma Bakanlığı Dışişleri Dairsine Atama yapılmasını kolaylaştıracak (Geçici Kurallar) Yasası'nın sağladığı kolaylık-lardan yararlanarak 1 Eylül 1984 tarihinden itibaren Dışişleri Dairesine Müdür/Temsilci olarak atanmıştır.

İlgili kişinin şu anda emekliye ayrılması halinde, 39/1984 sayılı Yasanın 4(2)(b) maddesindeki K.K.T.Cumhuriyeti kamu görevinde on yıl fiilen görev- yapmış olmak koşulu yerine getirilmediği için, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığında yapmış olduğu kamu görevinin K.K.T. Cumhuriyetinde yapmış olduğu kamu görevi ile birleştirilmesine yasal olanak bulunmadığından, emeklilik hakkı kazandıran hizmet sü-resi 1 Eylül, 1984 tarihi ile emekliye ayrılacağı tarih arasındaki süre kadardır.

Yukarıdakiler ışığında, adıedilenin 26/77 sayılı Emeklilik Yasasının 6. maddesi uyarınca bir ikramiye dışında herhangi bir emeklilik menfaati almasının sözkonusu olmadığı g-örüşündeyiz.

Bilgilerinize saygılarımla arzederim."

30.1.1989 tarihinde Sayştay Başkanlığı da Başsavcılığa bir yazı göndererek Mü