-D.34/92 YİM 197/91

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkemede
Yargıç Niyazi F. Korkut huzurunda.
Anayasanın 152. maddesi hakkında.

Müstedi: Mete Özmerter, Köşklü-çiftlik - Lefkoşa.
ile
Müstedaaleyh: KKTC Elektrik Kurumu, Lefkoşa.
A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Av. Kıvanç M. Rıza.
Müstedaaleyh namına: Av. Ümit Özdil.

Yasa Maddesi: Fasıl 1-70 Elektrik Yasasının 16 maddesi, Yürütme Kurulunun 5580, 6216 sayılı kararları.

İstemin Özeti: Başvuruya konu binaya elektrik enerjisi verilmesi için proje maliyeti olarak ödenmesi talep edilen meblağı içeren kararın hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herh-angi bir sonuç doğurmayacağına karar verilmesi istemi.

OLAY: Müstedi, koçanlı malı bulunan binaya elektrik bağlanması için Kıbrıs Türk Elektrik Kurumuna müracaat etti. Müstedaaleyh kurumun proje maliyeti olarak tespit edip Müstediye bildirdiği ve ödenmesi-ni talep ettiği meblağı müstedi haklarına halel gelmeksizin ödedi ve işbu başvuruyu dosyaladı.

SONUÇ: Müstedaaleyhin yasa gereği para isteyebilecek haller dışında olduğuna ve sözkonusu 6216 sayılı karara dayanarak mal ve hızmet fiyatı saptayarak Müstedide-n başvuruda bahsedildiği gibi talepte bulunmasına yasal olanak yoktur. Müstedaaleyhin, proje maliyeti olarak Müstediden talep ettiği meblağın ödenmesini öngören kararın hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilir.

Atı-fta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
A.M.14/77 sayılı Anayasa Mahkemesi kararı.

Atıfta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
Chitty on Contracts, 23. baskı, cilt 1, s.51.

H Ü K Ü M

Lefkoşa'da Bedrettin Demirel Caddesinde Sağlık Bakanlığı karşısında bulunan ba-şvuru konusu bina ilgili tüm zamanlarda ve halen Müstedinin koçanlı malı bulunmaktadır. Müstedi konu binaya elektrik akımı verilmesi için 13.6.1991 tarihinde bir müracaat yaptı. Müstedaaleyh KKTC Elektrik Kurumu Müstediye göndermiş olduğu 12.6.1991 tarihli- başvuruya konu yazı ile maliki olduğu binaya elektrik akımı verilebilmesi için proje maliyeti olarak 115.630.505 TL. ödemesi gerektiğini belirtti.

Müstedi mezkûr meblağı, haklarına halel gelmemek kaydı ile, Müstedaaleyhe ödedi.

Müstedi bilâhare 15.8.1-991 tarihinde bu başvuruyu dosyalayarak Müstedaaleyh tarafından 19.6.1991 tarihinde alınıp aynı tarihli yazı ile kendisine bildirilen ve başvuruya konu binaya elektrik enerjisi verilebilmesi için proje maliyeti olarak 115.630.505TL. ödenmesini öngören kara-rın hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına ilişkin bir karar verilmesini istedi.

Müstedi başvurusunda, sair şeyler yanında, başvuruya konu binanın özel maksatlar için enerji sağlanan bir saha dahilinde ve elektrik enerjisi da-ğıtım şebekesinden 132 ayaktan az mesafede bulunduğunu ve konu binaya elektrik enerjisi verebilmek için 30 ayaktan fazla bir elektrik hattı çekmek gerekmediğini ve bu gerçekler muvacehesinde Müsetdaaleyhin herhangi bir ödeme talep etmeden elektrik enerjisi- verme yükümlülüğü bulunduğunu ancak fazla vakit kaybetmemek ve zararını azaltmak gayesi ile 19.6.1991 tarihinde haklarını mahfuz tutrak ödeme yaptığını ileri sürdü.

Müstedaaleyh ise dosyalamış olduğu itiraznamede iptidai itiraz olarak başvuru konusu yaz-ısında konu binaya akım temin etmesinin talep edilen miktarın ödenmesi şartına bağlı bulunup Müstedinin konu miktarı ödemekle şarta bağlı teklifini kabul ederek aralarında bir akit oluştuğunu ve bu nedenle Yüksek İdare Mahkemesi'ne başvuru dosyalama hakkı -bulunmadığını ve keza taraflar arasında bir akit oluştuğuna göre konunun Yüksek İdare Mahkemesi yetkileri dışında olduğunu ileri sürdü.

Müstedaaleyh itiraznamesine devamla, sair şeyler yanında, Müsteda-aleyhin Yürütme Kurulunun 5580 ve 6216 sayılı kararl-arı ile kurulmuş ve mezkûr kararlarda verilmiş olan yetkilere göre hareket eden bir kuruluş olduğunu, elektrik akımı verilmesi istenen başvuruya konu binanın ana dağıtım şebekesinden 132 ayak mesafe içinde olmadığını, Müstedaaleyhin sunulan proje ve sair b-ilgiler ışığında ve binanın kullanım maksatlarını da dikkate alarak binanın 160 KVA puant gücünde bir akıma gereksinme duyduğunu ve ayrıca bölgede ve konu binaya 132 ayak mesafede herhangi bir dağıtım ana sebekesinden gereksinme duyulan akımın verilmesi mü-mkün olmadığı cihetle bölgedeki havai hatlarda özel olarak düzenlemeler yapılması ve hatların yalnızca konu binayı besleyecek şekle dönüştürülmesi sonucu Müstedinin konu binasına akım verilebileceğinin saptandığını, Müstedaaleyhin Yönetim Kurulu kararı ile- uygulandığı tarifelere göre her bir "puant" gücü için şebeke katkısı olarak 120.000TL ve trafo katkısı olarak 430.000TL hesabıyle ve mezkûr ücretlerin saptandığı günden başvuru konusu işin maliyet hesaplarının yapıldığı güne kadar olan enflasyon katsayısı- olan 1.272 rakamıyle yapılan hesaplama sonucu 24.422.400TL şebeke katkısı ve 87.513.600TL trafo katkısı ve bunlara ilâveten sayaç servis maliyeti olarak 3.184.234TL ve keza hatların düzenlenmesi işçiliği olarak 510.271TL'den ibaret olan toplam 15,630,505T-L ödenmesi gerektiğini Müstediye yazılı olarak bildirdiğini ve Müstedinin de konu meblağı 20.6.1991 tarihinde Müstedaaleyhin veznesine yatırdığını, Müstedaaleyhin Müstedinin öne sürdüğü "under protest" şartını kabul etmediğini ve keza Müstedinin parayı öde-rken hangi hakkını saklı tuttuğunu da Müstedaaleyhe bildirmediğini ve Müstediden talep edilen miktarın fahiş olmadığını ileri sürdü.

Başvurunun duruşmasında Müstedi tarafından şahadete çağrılan İnşaat Mühendisi Ahmet Çelebi şahadetinde, sair şeyler yanın-da, konu binaya akımın binanın karşısındaki direkten verildiğini ve direkten binaya olan mesafenin 56 ayak olduğunu, direkten binaya yeraltından olan hattı da kendilerinin çektiğini ve kazıyı da kendilerinin yaptığını belirtti.

Müstedaaleyh tarafından şa-hadete çağrılan Ticari Şube Amiri Elektrik Mühendisi Özkan Alişan ise şahadetinde, sair şeyler yanında, konu binaya Göğüs Hastalıkları Trafo merkezinden ayrı bir hat (fider) ile akım verildiğini, konu trafondan binanın karşısındaki direğe uzaklığın 32 metr-e ve direkten binanın ana dağıtım yerine ise 42 metre olduğunu ve maliyetin 115,630.505TL olarak hesaplandığını, binaya kullanıma göre 160 KVA gücünde akım gerektiğini ve en yakın trafodan tadil yaparak binaya akım verildiğini, her puant için şebeke katkıs-ı olarak 120.000TL ve trafo katkısı olarak da her puant için 430.000TL alındığını, bu paraların malzeme ve işçilik olarak alındığını, bu paraların da İdare Meclisinin 2.10.1990 tarihli kararı uyarınca alındığını belirtti. Bu tanığa göre konu karara dayanar-ak, malzeme fiyatı Sterlin olarak esas alınır ve ilgili tarihteki piyasadaki serbest kura göre TL.'ye dönüştürülür. Bundan amaç da ambardaki stokun idamesidir. Daha sonra yapılan bir tâdil kararı ile ise Sterlin Resmi Kura göre hesaplanmaktadır. Devalüasyo-ndan meydana gelecek farkın fiyatlara yansıması ise bir katsayı ile bulunmaktadır. Bu tanığın şahadetine göre KVA birim fiyatlarının belli olduğunu, paranın Müstedaaleyh tarafından fiilen harcanıp harcanmadığının söz konusu olmayıp önceden yapılan bir traf-odan akım verildiğinde maliyet proje gücündeki hesaplara göre yapılarak alınmaktadır. Bu tanık Müstedinin verdiği ilgi yazıyı alan memurun haklara halel gelmeksizin kaydı ile para almaya yetkisi olmadığını da ileri sürdü. İstintak esnasında da bu tanık Böl-ge Mühendislerinin konu binaya akım verilebilmesi için paranın alındığını 20.6.1991 tarihinde kendilerine bildirildiğini ve bu yazıyı görünce para ödendiği için işi yapıp binaya akım verdiklerini, mal ve hizmetlerle ilgili fiyatı Kurumun saptadığını, elekt-rik akımının Rum kesiminde Dikelya ve KKTC'de Dikmen'de üretilerek trafolara verildiğini, trafolardan akımın 415 veya 240 volt olarak çıkıp dağıtım hatları ile ana dağıtım merkezlerine ve oradan da servis hatları ile müstehliklere verildiğini, Göğüs Hastal-ıklarındaki trafonun 1984-85 yıllarında inşa edildiğini, trafo yerini kaça aldıklarını bilmediğini ancak hesaplamada Müstediden 5 milyon arsa maliyeti de dikkate alınarak para alındığını, direkten binaya kadar asfaltı Müstedinin kazdırıp kabloları da onun -ödediğini, trafo binaya yakın olsa da belli kıstalara göre para talep ettiklerini ve binanın ana dağıtım merkezine uzaklığını da dikkate almadıklarını belirtti.

Müsetdaaleyh tarafından şahadete çağrılan Mali Şube Amiri Behzat Ferdioğlu da Kurum borçlanma-ları ile ilgili şahadet verdi.

Daha sonra Mahkemeye hitap eden Müstedaaleyh avukatı itirznamede ileri sürdüğü ön itirazı yineleyerek ortada para talep eden bir karar bulunmayıp bir anlaşma varolduğunu, anlaşmanın Müstedinin akım talep eden yazısı, Müsetd-aaleyhin teklif yazısı ve paranın Müstedi tarafından ödenmesi ile tamamlandığını ve bu nedenlerle idari yargı yetkisine girebilecek bir durum bulunmadığını ileri sürdü. Müstedinin parayı öderken verdiği "haklarını mahfuz tutan" yazısının para tahsil etme y-etkisi ötesinde görevi olmayan bir memura verildiği bir yana yazıda hangi hakların saklı tutulduğ