-D.4/91 YİM 195/89

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkemede Yargıç Taner Erginel huzurunda.
Anayasanın 152. maddesi hakkında.

Müstedi: İlter Işın, Girne.
-ile
Müstedaaleyh: KKTC Ekonomi ve Maliye Bakanlığı, ve/veya Hazine ve
Muhasebe Dairesi Müdürlüğü vasıtasıyle KKTC.
A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Zaim M. Necatigil- ve Fuat Veziroğlu
Müstedaaleyh namına: Mehmet Ali Şefik

Yasa Maddesi: 26/77 sayılı Emeklilik Yasasının 3. maddesi, 1.9.1976 tarih ve 101/77 sayılı Bakanlar Kurulu kararı.

İstemin Özeti: Müstedinin, Fahri Konsolosluk veya Fahri Temsilcilik görevinin em-eklilik hakkı kazandıran bir hızmet olarak kabul edilmemesi ile ilgili Müstedaaleyh kararının ve/veya yanıtın iptali istemi.

OLAY: 1.9.1976 tarihinden önce Eti Şirketinin İstanbul temsilciliği görevini yürüten Müstedi, İstanbul Fahri Temsilcisinin görevde-n ayrılması ile Dışişleri Bakanlığı tarafından bu göreve atandı. Bir süre Fahri olarak görev yapan Müstedi, bilahare Müdür/temsilci olarak atandı. 1989'da emekli olacağı tarihe kadar muhtelif görevlerde bulundu. Emeklilik yılları hesaplanırken Fahri Konsol-osluk görevi dikkate alınmayan Müstedi işbu başvuruyu dosyalayarak yukarıdaki taleplerde bulundu.

SONUÇ: Savcılığın ileri sürdüğü "Fahri" olma özelliği nedeniyle bir hizmetin emeklilik hakkını yitirebileceği argümanlarında haklı bir pay vardır. Ancak Müst-edinin yaptığı işe bakıldığında sadece ismi "fahri" olup özü "fahri" değildir. Bu nedenle bu hizmeti emeklilik hakkı kazandıran hizmet olmaktan çıkarmak doğru değildir.
Ve yine Savcılığın ileri sürdüğü Devlet Bütçesinden maaş almayan bir hizmetin emekli-lik hakkı kazandırmasının söz konusu olmayacağı görüşüne de katılmak olası değildir, çünkü 22/77 sayılı Yasasnın 3. maddesinin (4) ve (5). fıkralarında sayılan hizmetleri yapanlar kadrosuz olmalarına ve bütçeden ödenmemelerine rağmen emeklilik hakkı kazana-bilmektedirler.
Bu nedenle Müstedaaleyhin Müstediye gönderdiği Fahri temsilcilik görevinin emeklilik hakkı kazandırmayacağı ile ilgili yanıtı ve/veya kararı iptal edilir.

H Ü K Ü M

1.9.1976 ile 1.4.1981 tarihleri arasında İstanbul'da Fahri Konsolo-sluk veya Fahri Temsilcilik görevini yapan Müstedi, bu hizmetinin emeklilik hakkı kazandıran bir hizmet olarak kabul edilmemesi üzerine önümüzdeki başvuruyu dosyalamış bulunmaktadır ve kendisine Hazine ve Muhasebe Dairesi Müdürü tarafından verilen olumsuz -yanıtın veya kararın iptalini talep etmektedir.

Bu başvurunun olguları özetle şöyledir: 1.9.1976 tarihinden önce Müstedi, bir kamu iktisadi teşebbüsü olan Eti Şirketinin İstanbul temsilcisi olarak görev yapmakta idi. Prof. Dr. Derviş Manizade ise Kıbrıs -Türk Federe Devletinin İstanbul'daki fahri temsilcisi idi. 1976 yılında Prof. Dr. Derviş Manizade'nin fahri temsilcilikten ayrılması üzerine yerine yeni bir fahri temsilci atama konusu gündeme geldi. O tarihte İstanbul'da gerçek anlamda bir temsilci olmadı-ğından temsilcilik işleri için Ankara'ya gitmek gerekiyordu. Zamanla İstanbul'daki işler çoğalmıştı ve İstanbulda fahri bir temsilciye değil normal temsilcilik işlerini yürütecek bir kişiye ihtiyaç duyulmaya başanmıştı. Yeni kurulan Devletin maddi kaynakla-rı ise İstanbul'a böyle bir temsilci atanmasına olanak vermiyordu. Bu nedenle Dışişleri Bakanlığı soruna pratik bir çözüm aradı ve ücreti Eti Şirketi tarafından ödenmekte olan Müstediyi fahri temsilci olarak atamayı ve ona temsilcilik işleri yaptırmayı tas-arladı.

Bu tasarı ışığında Bakanlar Kurulu 1 Eylül 1976 tarih ve 101/77 sayılı karar ile Müstediyi İstanbul'a fahri temsilci olarak atadı. Bu karar şöyledir:

"İstanbul'da fahri temsilci olarak görev ifa eden Prof. Dr. Derviş Manizade Bey'in yerine ETİ -Şirketinin İstanbul'daki temsilcisi İlter Işın'ın Fahri Temsilci olarak görevlendirilmesi.

V. Çelik Bey'in önerisi üzerine Bakanlar Kurulu, İstanbul'da Fahri Temsilci olarak görev ifa eden Prof Dr. Derviş Manizade Bey'in yerine, İstanbul'da, ayrı bir ofi-si, telefonu, yararlanabileceği personel ve "Lefkoşa" ile süratli haberleşme (teleks) olanakları olan ETİ Şirketinin Temsilcisi İlter Işın'ın Fahri Temsilci olarak görevlendirilmesine karar verdi."

Karardan da görülebileceği gibi Müstedin-i-n diğer fahri temsilciler gibi protokol işleri değil gerçek anlamda temsilcilik işleri yapması öngörülyordu. Bu düzenlemede Eti Şirketi, Müstedinin ücretini ödemekle kalmayıp tüm temsilcilik masra-flarını karşılamaya başladı. T-emsilcilikte konuk ağırlama, pasaport temdidi, pasaportlara çocuk ilâvesi, seyahat belgesi isdar etme, vize verme, mühür ve imza tasdiki gibi gerçek bir temsilciliğin yaptığı tüm işler yapıldı. Eti Şirketi bir devlet kuruluşu olduğu için ve Müstedi aynı z-amanda Eti Şirketinin temsilciliğini yaptığı için bu düzenleme herhangi bir sorun çıkarmadan uzun süre devam etti.

1979 yılında Dışişleri Bakanlığı, temsilciliğin tüm masraflarının Eti Şirketi tarafından ödenmesinin makul olmadığını dikkate aldı ve bir ö-nerge ile bu masrafların Devlet Bütçesinden ödenmesini Bakanlar Kuruluna teklif etti. Temsilciliğin kuruluş ve çalışmaları hakkında da bilgi veren bu önergede şöyle denmektedir:

-"İstanbul Fahri Temsilciliğimiz 26 Ocak 1977 tarih ve 101/77 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile kurulmuştur. O zamanki mali olanak- sızlıklar nedeniyle bu Temsilciliğin fahri nitelikte açılması ve Eti'nin İstanbul Şubesi bünyesinde geçici olarak idame etti-rilmesi ve gerektiğinde Eti'den belirli bir ölçüde mali katkı da alması Bakanlar Kurulunca uygun görülmüştü.
-
Aradan geçen iki yılı aşkın bir süre içerisinde İstanbul'dan gelip geçen tüm KTFD heyetlerinin protokol v.s. gibi işleri yanında Başkanlık dahil tüm Bakanlıkların ve kamu iktisadi kuruluşlarının İstanbul'daki her türlü işleri de bu temsilcilik tarafından- en iyi ve en etkin bir biçimde yapılmış veya bu işlerin yapılmasında yardımcı olunmuştur.
...........

1979 Bütçesinden yapılacak küçük bir tasarrufla sağlanacak mali olanağın İstanbul Fahri Temsilciliğine verilmesi Bakanlığımızca uygun görülmüştür. Sn. -Devlet Başkanımız da aynı görüşte olduklarını Bakanlığımıza gönderdikleri bir yazıda bildirmişlerdir.

Bu itibarla konun Bakanlar Kurulunda görüşülerek bir karara bağlanmasını saygılarımla rica ederim."

Bakanlar Kurulu 19.9.1979 tarihli kararı ile bu ön-ergeyi kabul ederek İstanbul Temsilciliğinin masraflarının Devlet bütçesinden ödenmesini karara bağladı.