-D.32/2014 YİM: 191/2014

Yüksek İdare Mahkemesinde.
Anayasanın 152. Maddesi Hakkında

Yargıç Mehmet Türker Huzurunda.

Davacı: Besim Özsezer Nak.Şti.Ltd.-Otobü-s Terminali Binası
No:15, Lefkoşa.

ile

Davalı: 1. Motorlu Araçlar İzin Kurulu vasıtasıyla KKTC
Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı vasıtasıyla
KKTC Başsavcısı - Lefkoşa
2.- Motorlu Araçlar İtiraz Kurulu vasıtasıyla KKTC
Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı vasıtasıyla
KKTC Başsavcısı - Lefkoşa
3. Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı vasıtasıyla
KKTC Başsavcısı vasıtasıyla KKTC, Lefkoşa.

-
A r a s ı n d a.

(21.8.2014 tarihli Ara Emri İstidası)

Davacı-Müstedi namına: Avukat Derviş Akter adına Avukat Buğra Akter
Davalı-Müstedaaleyhler namına: Sav-cı Meryem Beşoğlu
İlgili Şahıs No.(1) namına: Avukat Hüsnü Tokatlıoğlu
İlgili Şahıs No.(2) namına: Avukat Hasan Esendağlı

-----------------

K A R A R

Davacı, Davalılar aleyhine dosyaladığı bu -dava ile aşağıdaki taleplerde bulunmuştur:

"A- Davalı No:1'in ve/veya davalıların müştereken
ve/veya münferiden davacıya 06.06.2014 tarih
ve G/ne-14/MTV-13206 sayılı yazıları ile
bildirilen ve davacıların bilgisine takr-iben
11.06.2014 tarihinde ve/veya o tarihlerde gelen
17.04.2014 tarih ve İZ.K.2/2014 sayılı kararın
ve bu karara istinaden yapmış oldukları işlem-
lerin tamamen hükümsüz ve etkisiz olduklarına
ve herhangi -bir sonuç doğuramayacaklarına
ve/veya iptallerine dair bir hüküm,

B- Davalı No:2'nin ve/veya davalıların müştereken
ve/veya münferiden almış oldukları ve davacının
bilgisine 11.06.2014 tarihinde ve/veya o tarih-
- lerde gelen 06.06.2014 tarih ve G/ne-14/MTV-13206
sayılı yazıları ile bildirilen 17.04.2014 tarih
ve İZ.K.2/2014 sayılı karara karşın davacının
16.06.2014 tarihinde Davalı No:2'e ve/veya
Başkanlığına yapmış oldu-ğu gerekçeli itirazın
ret edilmesi yönünde almış oldukları 23.07.2014
tarih ve İT.K.2/2014 sayılı kararın ve bu karar
uyarınca yapmış oldukları işlemlerin tamamen
hükümsüz ve etkisiz olduklarına ve herhangi bir
- sonuç doğuramayacaklarına ve/veya iptallerine
dair bir hüküm.

C- Davalıların müştereken ve/veya münferiden
davacının bilgisine takriben 11.06.2014 tarihinde
gelen 06.06.2014 tarih ve G/ne-14/MTV-13206 sayılı
- yazıları ile bildirilen davalı No:1'in almış
olduğu 17.04.2014 tarih ve İZ.K.2/2014 sayılı
kararına karşın yapmış olduğu 16.06.2014 Kurulu
Başkanlığına yapmış olduğu gerekçeli itirazın
reddine ilişkin olarak- almış oldukları 23.07.2014
tarih ve İT.K.2/2014 sayılı karar ile kesinleşen
17.04.2014 tarih ve İZ.K.2/2014 sayılı kararın
ve bu karar uyarınca yapılmış olan tüm işlemlerin
tamamen hükümsüz ve etkisiz olduklarına v-e
herhangi bir sonuç doğuramayacaklarına ve/veya
iptallerine dair bir mahkeme hükmü ısdarı."

Davacı, dava ile birlikte dosyaladığı tek taraflı bir istida ile,

"A) Davalı No:1'in ve/veya davalıların müştereken
v-e/veya münferiden almış oldukları ve davacının
tüm otobüslerinin mevcut izinlerine koşul koyan
ve/veya tapu hududu ibaresini iptal etmek
suretiyle yeniden koşullandıran ve güzergah
belirleyen ve davalı No:2 tarafın-dan 23.07.2014
tarih ve İT.K.2/2014 sayılı kararı ile kesinleşen
17.04.2014 tarih ve İZ.K.2/2014 sayılı karar-
larının işbu davanın tamamen neticelenmesine
değin kısmen uygulanmaması ve/veya uygulamasının
durduru-lması ve TCN 185 plakalı Dikmen - YDÜ hattı
öğrenci taşıma izni olan 'okul otobüsü', TCS 140
plaka no'lu Dikmen - Lefkoşa hattı izinli 'Okul
Otobüsü', TDK 276 ile TDC 068 plaka no'lu ve
Dikmen köy hudutları dahilinde 'öğren-ci taşımacılığı'
yapma hakkı olan okul otobüsü ile THG 436 ile
TDB 088 plaka no'lu Dikmen Köy hudutları dahilinde
yolcu taşıma izinli otobüslerinin işletme izin-
lerinde herhangi bir değişiklik yapılmaması
ve/veya -bu hususta başlatılan tüm işlemlerin
durdurulmasına ilişkin bir mahkeme emri itası,

B) Davalıların müştereken ve/veya münferiden aldıkları
ve davacının kayıtlı mal sahibi bulunduğu TCN 185
plakalı Dikmen - YDÜ hattı öğrenci ta-şıma izni olan
'okul otobüsü', TCS 140 plaka no'lu Dikmen - Lefkoşa
hattı izinli 'Okul Otobüsü', TDK 276 ile TDC 068
plaka no'lu ve Dikmen köy hudutları dahilinde
'öğrenci taşımacılığı' yapma hakkı olan okul
otobüsü- ile THG 436 ile TDB 088 plaka no'lu
Dikmen Köy hudutları dahilinde yolcu otobüslerin
mevcut izinlerine yenileme aşamasında işbu davanın
tamamen neticelenmesine değin davada konu edilen
koşulları yazmaktan ve davacının mevc-ut haklarını
doğrudan doğruya ve olumsuz yönde etkilemek adına
ileri işlem yapmaktan men edilmeleri ve/veya bu
karar ve/veya kararlar uyarınca başlatılan
işlemlerin durdurulmasını içeren bir ara emri
ısdarı,

- C) Muhterem Mahkemenin uygun ve adil göreceği başkaca
bir emir."

verilmesini talep etmektedir.

Tek taraflı istida, yemin varakası tetkik edildikten sonra, geçici olarak aşağıdaki gibi emir verilmiştir:

"1. Davalı No.(1) tarafından al-ınan ve Davalı No.
(2)'nin 23.7.2014 tarihli İT.K.2/2014 sayılı
kararı ile kesinleşen Davacı-Müstedinin adına
kayıtlı TCN 185, TCS 140, TDK 276, TDC 068,
THG 436 ve TDB 088 plâka numaralı araçlarının
işletm-e izinlerinde bulunan 'Dikmen tapu
hudutları' ibaresinin kaldırılması ve mevcut
izinlerine yeni koşullar koyan ve/veya işletme
izinlerinde değişiklik yapılmasına mütedair
17.4.2014 tarih ve İZ.K. 2/2014 sayılı karar-ın
yürütülmesinin durdurulmasına emir verilir."

Tek taraflı ve geçici olarak verilen ara emri Davalı-Müstedaaleyhlere tebliğ edildikten sonra, Davalı-Müstedaaleyhleri temsilen bulunan Savcının talebi ve Davacı-Müstedi Avukatının itiraz etm-emesi üzerine, Mustafa Bahaeddin İşletmeleri Ltd. ve Kemal Hacıyarım davaya İlgili Şahıs olarak eklenmişlerdir. Başsavcılık ve İlgili Şahıslar istidaya itirazname dosyalamışlardır.

Başsavcılık ve İlgili Şahısların itirazname dosyalamaları üzerine, is-tidanın duruşmasına başlanmıştır.

Ara emri istidasının dinlendiği gün, Davacı-Müstedi Direktörü Besim Özsezer şahadet verip, başka tanık celbetmedi.

Davalı-Müstedaaleyhler adına, Motorlu Araçlar İtiraz Kurulu Üyesi Feride Gözek şahadet vermişti-r.

Taraflar, duruşma esnasında, 8 adet belgeyi emare olarak ibraz ettiler.

Yüksek İdare Mahkemesine yapılan ara emri başvurularında
karar verilirken, Yüksek İdare Mahkemesi birçok kararında, 9/76 sayılı Mahkemeler Yasası'ndaki kriterleri dikka-te alarak karar vermiştir.

1997 Yüksek İdare Mahkemesi Tüzüğü'nün 11. maddesi, Yüksek İdare Mahkemesinin geçici emir (ara emri) verme yetkisini düzenlemiştir. Tüzüğün 11(1) maddesi aynen şöyledir:

"11 (1) Mahkeme, Anayasanın 152'nci Maddesi gereğinc-e
yapılan işlemlerde Mahkeme veya bir Yargıç,
işlemin herhangi bir safhasında, kendiliğinden
veya herhangi bir tarafın istemi üzerine, davanın
adilane bir şekilde kararlaştırılması icap
ettirirse, -davayı esasında sonuçlandırmayan
geçici bir emir verebilir."

Tüzüğün bu düzenlemesine göre, geçici emir verilirken, iki kriter dikkate alınmaktadır:

Davanın adilane bir şekilde karara bağlanmasını
gerektirecek bir durum olması,
Geçic-i olarak verilen emrin davanın esasını
sonuçlandırır şekilde olmaması.

Yukarıda alıntısı yapılan maddede yer alan "adilâne" sözcüğüne verilecek anlam, YİM.265/80 (D.25/80), YİM.106/81
(D.25/81), YİM.122/81 (D.29/81), YİM.105/82 (D.26/82) sayılı kara-rlarda ve birçok idari davada karara bağlanmıştır.

Yüksek İdare Mahkemesinin bu kararlarında vurgulandığı gibi, bir davanın "adilâne" bir şekilde kararlaştırılmasına yarayacak unsurlar arasında, İdare Hukuku ilkeleri ile uyumlu olacak şekilde talep e-dilen ara emrinin verilebilmesi için, 3 esas unsurun var olduğunun ortaya konması gerekir. Bu unsurlar şunlardır:

Karara bağlanması gereken konunun ciddi olması,
Davacının iddiasında haklı olduğuna dair belirtilerin bulunması, ve
Geçici ara emri verilmez-se ileride telâfisi mümkün olmayacak bir zararın doğacağı veya eski duruma dönüşün çok zorlaşacağı hususlarında, mahkemenin ilk bakışta tatmin edilmesi gerekir. Belirtilen unsurlardan herhangi birisi hakkında mahkemenin tatmin edilmemesi halinde, talep ed-ilen ara emri verilmez.
İdari davalarda talep edilen ara emirleri, bir idari kararın uygulanmasını önlemeye yönelik olup, yürütmenin durdurulması neticesini doğuran ve dava ile iptali istenen idari karar veya işlemin geçici olarak uygulanmasını ön-leyen, diğer bir ifade ile idari karar veya işlemi geçici olarak askıya alan emirlerdir.

Ara emri talebi ile bir idari kararın uygulanmasının durdurulması talebini yapabilmek ve/veya iptali istenen kararla ilgili yürütmenin durdurulmasını talep edebi-lmek için, İdarenin, kesin, icrai nitelikli, etkin bir kararının olması gere