-D.21/95 YİM 190/92

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Taner Erginel, Metin A. Hakkı, Gönül Erönen

Müstedi: Vakıflar Örgütü ve Din İşle-ri Dairesi, lefkoşa
ile
Müstedaaleyh: 1. İskân ve Rehabilitasyon Bakanlığı vas. ile KKTC, Lefkoşa.
2. Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonu vas. ile
KKTC, Lefkoşa.
3. Lefkoşa Kaza Tapu Dairesi ve/veya Amiri vas. KKTC,
Lefkoşa.
- A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Av. Zeki Bayram.
Müstedaaleyh namına: Sv. Süleyman Candar.
İlgili Şahıs (1) namına: Av. Savaş Atakan.
İlgili Şahıs (2) namına: Av. Tevfik Mut.

H Ü K Ü -M

Taner Erginel: Müstedi, Vakıflar ve Din İşleri Dairesi, Lefkoşa'da Küçük Kaymaklı Bölgesinde Pafta No.XXI/31.W.1-W.2, E.1-E.2 Parsel No. 40 olan 21 dönüm 3 evlek 3000 ayakkare alanında bir taşınmaz malın kendisine tahsisli olduğu halde 15. kaynak Paket-ine konup İlgili Kişi No.(1)'e verildiğini iddia etmekte ve bu işlemin iptalini talep etmektedir.

Bşvuru konusu taşınmaz malın 1974'den önce kilise malı olduğu konusunda herhangi bir tereddüt yoktur. Bu konuda kesin bir bilgi sahibi olmak için Mahkememiz- duruşmaya kısa bir ara vermiş ve Tapu Dairesine giderek araştırma yapan taraflar müşterek bir beyanla bu malın 1974'den önce kilise malı olduğunu belirtmişlerdir.
Bakanlar Kurulunun Kuzey Kıbrıs'ta kalan Kilise mallarına ilişkin 6.3.1975 tarih ve 6358 sa-yılı bir kararı bulunmaktadır. Bu kararın 1. paragrafı şöyledir:

"(a) Kilise mallarının tümünün Evkaf'ın kontroluna verilmesinin prensip itibarıyle tasvibi ancak bu gibi kilise mallarının Evkaf'ın tahsisinden önce bir listesinin Kurul'un onayına sunulması-"

-Kararda sözü edilen onay işlemi gereçekleşmemekle birlikte bu karardan sonra kilise malları Vakıflar ve Din İşleri Dairesinin kontroluna verildi ve Daire de bu mallardan yararlanmaya başladı. İskân Dairesinin yazışmalarında bu mallardan "kiliseye ait olup- Evkaf'a devredilen" veya "Evkaf'a ait mallar" olarak söz edildiği ve bu malların üçüncü kişilere tahsis edilmemesi için önlem alındığı görülmektedir. Kilise mallarını almak için müracaat eden kişlere İskân Dairesi öncelikle Vakıflar ve Din İleri Dairesini-n izninin alınması gerektiği yanıtını veriyordu. Bu nedenle genelde sorunla karşılaşmadan Vakıflar ve Din İşleri Dairesi kilise mallarını kullanmayı başardı ve 12.10.1990 tarihinde İskân Dairesine yaptığı müracaatla bu malların kesin tasarrufunu talep etti-.

Başvuru konusu mal diğer kilise malları gibi 1975 yılında Vakıflar ve Din İşleri Dairesinin kontroluna verildi. 18.5.1989 tarihinde Daire, söz konusu malı İlgili Kişi No.(2) Derviş Eruman'a kiraladı. 31.8.1999 tarihine kadar uzayacak olan bu kira sözle-şmesinde İlgili Kişi No.(2)'nin orada çocuk ve hayvanat bahçesi yapacağı belirtilmektedir. İlgili Kişi No.(2) taşınmaz malda çocuk ve hayvanat bahçesi inşa etme çalışmalarını sürdürürken İskân Dairesi 16.10.1991 tarihinde 15. Kaynak Paketinde 1922. sırada -Pafta No.XXI/30.E.2 Parsel 40 olan 21 dönüm 3 evlek 3000 aykakkare alanında bir araziyi koyduğunu ilân etti. Araziye 5,657,450 puan değeri saptayan İskân Dairesi ilgililere müracaat etmeleri için 1 ay süre tanıdı.

1922. sırada bulunan araziye başka kişil-erin yanısıra İlgili Kişi No.(1) Özer Boyacı da müracaat etti. Müracaat edenler arasında Vakıflar ve Din İşleri Dairesi de vardı. Şöyle ki, Mülhak vakıf olan Hacı İsmail Ağa Vakfı ve Hacı Şemsi Kadın Vakfı'nın Mütevellisi olan Vakıflar ve Din İşleri Daires-i, bu vakıfların Güney'de kalan mallarına karşılık 15. Kaynak Paketinde bulunan çeşitli mallara müracaat etti. Müracaat edilen mallar arasında başvuru konusu 1922. sıradaki mal da bulunuyordu.

Yapılan müracaatları değerlendiren Eşdeğer Tazmin Komisyonu 1-922. sırada bulunan parsel 40'ı İlgili Kişi No.(1) Özer Boyacı'ya vermeye karar verdi. İlgili Kişi No.(1) de verilen karar uyarınca 17.7.1992 tarihinde söz konusu malın tapusunu aldı. Daha sonra malı inkişaf ettirmeyi düşünen İlgili Kişi No.(1) proje hazır-lamak amacıyle malı ziyaret ettiğinde orayı 10 yıllığına kiralamış olan İlgili Kişi No.(2) ile karşılaştı. Böylece Vakıflar ve Din İşleri Dairesinin tasarrufuna verilen ve İlgili Kişi No.(2)'ye 10 yıllığına kiralanmış olan arazi ile 15. Kaynak Paketine kon-up İlgili Kişi No.(1)'e verilen arazinin aynı mal olduğu ortaya çıktı. Bu gerçek karşısında önümüzdeki başvuruyu dosyalayan Vakıflar ve Din İşleri Dairesi, İskân Dairesinin tahsisli bir malı Kaynak Paketine koyup İlgili Kişi No.(1)'e vermeye hakkı olmadığı-nı, yapılan işlemin haksız, kanunsuz olduğunu, yetki aşımı ve yetkiyi kötüye kullanarak yapılmış bir işlem olduğunu iddia etti. Başvuruya doğal olarak malın tapusunu alan Özer Boyacı İlgili Kişi No.(1) olarak katıldı. Daha sonra malın kiracısı olan Derviş -Erduman da İlgili Kişi No.(2) olarak başvuruya katıldı.

Müstedi ile İlgili Kişi No.(2)'nin görüşleri birbirine paraleldir. Yani İlgili Kişi No.(2) de dava konusu malın Kaynak Paketine konarak İlgili Kişi No.(1)'e verilmesinin haksız, usulsüz ve kanunsuz -bir işlem olduğunu iddia etmektedir. Bu görülere karşı çıkan İlgili Kişi No.(1) ise Mahkemeye dosyaladığı itirazda işlemin yasalara uygun, doğru bir işlem olduğunu, söz konusu malın Müstediye tahsis edilmediğini, bu malın şartlı olarak Müstedinin kontrolun-a verildiğini, söz konusu şartın daha sonra yerine getirilmediğini, dolayısıyle Müstedinin mal üzerinde herhangi bir hakkı bulunmadığını, taşınmaz malın Kaynak Paketine konduğu 16.10.1991 tarihinde ilân edilip bu hususun Müstedinin bilgisine getirildiğini -ve Müstedinin 75 gün içinde başvuru dosyalamamakla başvuru dosyalama süresini geçirdiğini iddia etti.

Önümüzdeki başvuruda dikkatleri üzerine çeken Müstedaaleyh İskân Dairesinin görüşüdür. Şüphe yok ki bu Dairenin söz konusu işlemde ısrar edip etmeyeceğ-i veya bu işleme sahip çıkıp çıkmayacağı büyük bir önem arzetmektedir. İskân Dairesi önce bu ihtilâfta tarafsız kalmayı tercih etti ve bir itiraz dosyalamadı. Ancak daha sonra Daireyi temsil eden Savcı yapılan işlemin yasalara aykırı olduğunu ve yok sayılm-ası gerektiğini kabul etti. Dolayısıyle önümüzdeki başvuruda Müstedi işlemin hatalı olduğunu iddia etmekte, Müste- daaleyhler de bu görüşü paylaşmakta ve aynı görüşe İlgili Kişi No.(2) de katılmaktadır. İşlemin savunmasını yapmak ise İlgili Kişi No.(1)'e k-almış bulunmaktadır.

İlgili Kişi No.(1) başvuruda iki iddia öne sürmüştür.

Zaman aşımına ilişkin iddia,
Başvuru konusu malın Müstediye tahsisli olmadığına ilişkin iddia,

Şimdi bu iki iddiayı ele alarak yanıtlamamız gerekmektedir.

1) Zaman aşımına iliş-kin