-D.39/92 YİM 189/90

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Taner Erginel, Metin A. Hakkı.

Müstedi: Vural Türkmen ve/veya N-amık Korhan, Margaret Vural Türkmen'in
vekilleri sıfatıyle, Lefkoşa.
ile
Müstedaaleyhler: 1. KKTC İskân Bakanlığı vasıtasıyle KKTC, Lefkoşa.
2. KKTC İnceleme ve Dağıtım Komisyonu Başkanlığı
vasıtası ile KKTC Başsavcılığı,- Lefkoşa.
3. KKTC Bakanlar Kurulu vasıtası ile KKTC
Başsavcılığı, Lefkoşa.
A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Serhan Çınar.
Müstedaaleyhler namına: Mustafa Arıkan.
İlgili Şahıs- namına: Gözel Halim.

Yaasa Maddesi: 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasının 4(1), 24(1) ve 40A(1) maddeleri.

İstemin Özeti: Halen Müstedinin icar ve tasarrufunda bulunan başvuru konusu taşınmaz malın, 3. bir şahsa eşdeğer olarak v-erilmesini öngören kararın geçersiz ve/veya hükümsüz olduğu ve herhangi bir sonuç doğurmayacağı hususunda bir hüküm ve/veya karar ve/veya emir talebi.

OLAY: Müstedi İngiliz uyruklu olup İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasından faydalanmaya haklı ol-mayan birisidir. Başvuru konusu gayrımenkulü Devletten kiralayan Müstedinin kira mukavelesi henüz sona ermemiştir. Devlet konu gayrimenkulü eşdeğer mal alacaklısı ilgili şahsa verilmiştir. Müstedi, kendi icar ve tasarrufundaki gayrimenkulün ilgili şahsa eş-değerine karşılık verilesine karşı işbu başvuruyu dosyalamıştır.

SONUÇ: Müstedaaleyhler tarafından ileri sürülen ve İlgili şahsın da katıldığı ön itirazda, Müstedinin 41/77 sayılı Yasa kapsamında hak sahibi olmadığı bu nedenle konunun özel hukuk kapsamınd-a ele alınması gerektiği ileri sürldü. Netice olarak Müstedinn Devlet ile ihtilafının tamamen özel hukuku ilgilendiren bir konu olduğuna kuşku yoktur. Müstedi haklı dahi olsa bu hakkını Kaza Mahkemesinde aramalı, Yüksek İdare Mahkeme-sinde aramamalıdır.
-Ön itiraz kabul edilerek başvuru oy çokluğu ile reddedilir.

Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
YİM/İstinaf 30/87 (D.9/88) sayılı Yüksek İdare Mahkemesi kararı.
YİM 103/87 (D.36/92) sayılı Yüksek İdare Mahkemesi kararı.
Yargıtay/Hukuk 61/83 ve 37/84 (-D.10/89) sayılılı karar.
Yargıtay/Hukuk 1090 (D.9/92) sayılı karar.
A.M.19/87 (D.8/88) sayılı Anayasa Mahkemesi kararı.
A.M.9/89 (D.11/89) sayılı Anayasa Mahkemesi kararı.
A.M. 2/92 (D.4/92) sayılı Anayasa Mahkeemsi kararı.
A.M.14/85 (D.7/87) sayılı Anayas-a Mahkemesi kararı.

Atıfta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
1- Zaim Necatigil, Cyprus dministrative Law, 1. baskı sayfa 104-105.
2- Halsbury's Law of England, 3rd. Ed. Vol.9, s.350-352, para822-824.

K A R A R

N. Ergin Salâhi: Gerek Sayın Yargıç Taner -Erginel ve gerekse Sayın Yargıç Metin A. Hakkı'nın hazırlamış olduğu kararları okuma fırsatını buldum. Sayın Metin A. Hakkı'nın kararında serdettiği görüşler ve vardığı netice ile hemfikirim. Ek olarak aşağıdaki hususlara açıklık getirmek isterim.

1. Müst-edi başvuruda görüldüğü ve iddia edildiği gibi İngiliz kökenli ve İngiliz uyruklu bir yabancıdır ve 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasası altında hak sahibi değildir. Gerek kendisinin gerekse evli bulunduğu Kıbrıslı eşinin hak sahibi old-uğu iddia edilmediği gibi böyle bir hak sahipliliğinin mevcut olduğu da ileri sürülmemektedir. Esasen 6.6.1979 ile 19.6.1985 tarihli ve Ç-417-79 ile 5.H-700-85 sayılı Bakanlar Kurulu kararlarında görülebileceği gibi bazı atıl durumda bulunan kaynakların üç-üncü devlet uyruklularına kiralanması öngörülmüş ve müst-edi de bu Bakanlar Kurulu karar-l-a-rından faydalanarak konu yeri Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesinden icar etmiştir. Bu durumda müstedinin açık olarak üçüncü devlet uyruklu olduğu ve 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasası altında hak sahibi olmadığı görülmektedir.

2. Baş-vuru konusu evin müstediye icar edilmesi yönünde özellikle bir Bakanlar Kurulu kararı isdar edilmiş değildir. Bazı malların atıl bırakılmaması ve üçüncü devlet uyruklularına icar edilmesi yönünde alınan yukarıda referansını verdiğim genel mahiyetteki Bakan-lar Kurulu kararlarından yararlanarak konu yer müstediye icar edilmiştir.

3. Müstedinin bu başvuruda yakınma konusu yaptığı husus icar süresi hitam bulduktan sonra aynı icar mukavelesinde icar süresi hitamında icarı uzatma opsiyonunun bulunduğu ve bu ops-iyon dikate alınmadan konu yerin mülkiyetinin eşdeğerde hak sahibi olan alâkadar şahsa verildiği yönündedir. Diğer bir ifade ile akitten doğan haklarının ihlâl edilmesinden yakınmaktadır.

4. Daha önce değindiğim gibi Sayın Yargıç Metin A. Hakkı'nın başvu-ru konusu bu yerin 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasası altında eşdeğerde dağıtıma tabi Devletin özel mülkü olduğu yönündeki bulgusuna katıldığım gibi bu bulgu neticesinde müstedinin ihlâl edildiği iddia edilen hakkının akitten doğan öz-el hukuk sahasını ilgilendiren hak olup idari yargı sahasına girmediği yönündeki bulgusuna da katılmaktayım. Tabiatıyle bunun neticesi olarak da vardığı netcieye de katılmaktayım.

5. Son olarak okuma fırsatını bulduğum Sayın Yargıç Taner Erginel'in görüş-lerine katılmadığım gibi 7/80 sayılı Yasanın önümüzdeki mesele ile bir ilgisi bulunmadığını da açıklıkla vurgulamayı faydalı buldum.

Taner Erginel: Müstediye Devlet tarafından 5 yıllığına kiralanmış olan bir taşınmaz malın tapusu, daha kira süresi sona er-meden İlgili Kişiye tapu verme işleminin hatalı olduğunu iddia etmekte ve bu işlemin iptalini talep etmektedir. Başvurunun duruşmasında Müstedi ile Devlet arasında yapılmış sözleşmenin Kamu Hukuku alanına değil de Özel Hukuk alanına girdiği, dolayısıyle bu- sözleşmeye dayanarak Yüksek İdare Mahkemesine başvuru dosyalanamayacağı görüşü ortaya atıldı. Bu nedenle ön itiraz imzalanmış 22.11.1985 tarihli sözleşmein Özel Hukuk alanına mı yoksa Kamu Hukuku alanına mı girdiğini incelemeiz gerekmektedir.

Başvuruya -ve dolayısıyle ön itiraza ilişkin olgular özetle şöyledir: Bir İngiliz vatandaşı olan fakat Kıbrıslı bir Türkle evli bulunan Margaret Türkmen 1985 yılında KKTC yetkililerine başvurarak Lapta'da bulunan Rumların terkettiği tamire muhtaç bir evi kiralamak is-tedi. O tarihte 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasına göre Rumların terkettiği bir taşınmaz malın tasarrufunu iki yöntemle bireylere devretmek mümkündü.

A) 41/77 sayılı Yasanın 24(1), 40A(1) ve benzer maddelerinde belirtildiği gibi t-aşınmaz malın hak sahibine tahsis veya kiralanması. Bu mallar daha sonra yasanın 69 ve 70. maddelerine uygun olarak hak sahiplerinin "T" cetvellerine işleniyor ve mülkiyet onlara devrediliyordu. Buna ek diğer bir yöntem ise 72. maddeye göre kaynak paketle-rinde ilân edilen malların müracaat eden hak sahiplerine devredilmesiydi.

B) 41/77 sayılı Yasanın 4(1) maddesine uygun olarak bir taşınmaz malın Bakanlar Kurulu kararıyla kamu yararına ayrılması ve ilgili bakanlığın kontrolüne verilerek bireylere kirala-nması. Bu yönteme genellikle turizmin geliştirilmesi amacıyla başvuruluyor ve Turizm Bakanlığının kontroluna verilen bir mal 3. d evlet uyruklu yabancılara kiralanıyordu.

Margaret Türkmen kendisi İngiliz vatandaşı, kocası ise mücahit puanı sahibi bir Kıb-rıslı Türk olduğu için ailenin Rumdan kalan bir taşınmaz malı yukarıdaki yöntemlerden herhangi birisiyle alma şansı vardı. Henüz başvurunun ön itiraz aşamasında olduğumuz ve tanık dinlemediğimiz için nedeni aydınlığa kavuşmamış olmakla birlikte, Müstedi v-e kocasının Laptadaki tamire muhtaç evi 41/77 sayılı Yasanın 4(1) maddesine göre almayı tercih ettiklerini, bu yöntemi daha kolay veya daha güvenceli buldukları anlaşılmaktadır. Bu nedenle yaptıkları müracaatı Bakanlar Kurulu 19.6.1985 tarihinde değerlendi-rildi ve 5.H-700-85 sayılı kararla Lapta içerisinde 3 odalı tamire muhtaç bir ev bulunan 2 evlek 1950 ayakkare alanındaki taşınmaz malı Müstediye kiralanmak üzere kamu yararına ayırmaya ve Turizmle ilgili Bakanlığa tahsis etmeye karar verdi. Bu karar söyle-dir:

"Bakanlar Kurulu, bu güne kadar Girne civarı köylerinde yabancılara kiralanmış olan ve parsel numarası ilgili iki Bakanlıkça tespit edilip aşağıda sunulan evlerin, İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasası'nın 4(1) maddesi uyarınca Kamu yararına a-yrılarak, Karaman Köyünde takip edilmekte olan uygulamanın bu evlere de tatbiki amacıyle, Turizmle ilgili Bakanlığa tahsis edilmesini onayladı.

LAPTA
...
...
...
...
...
Ayia Paraskevi Quarter
Sheet XI.23.W1 E(No.2)
Plot 39/3"

Kararda belirtildiği gibi -taşınmaz mal Karaman Köyünde takip edilen usule uygun olarak Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi tarafından Müstediye kiralandı. 1.12.1985 tarihli bu kira sözleşmesinde kira süresi 1.12.1985'den 30.11.1990 tarihine kadar 5 yıl olarak tespit edildi. Ancak Müste-di sürenin sona ermesinden en a-z 3 ay önce yazılı istemde bulu-n-a-rak süreyi 5'er yıl iki kez daha uzatma hakkına sahipti. Diğer bir ifadeyle sözleşmenin 15 yıllık olması Müstedinin iradesine bırakılmıştı. Böylece Müstedinin müracaat ettiği taşınmaz mal Bakanlar Kurulu kararıyla kamu yararına ayrılmış ve 15 yıl süreyle M-üstediye kiralanmış bulunyordu. Dünyanın başka bir ülkesinde bir taşınmaz malı uzun süre kiralamak isteyen bir kişi için bundan daha güvenceli bir sözleşme tasavvur etmek herhalde mümkün değildir. Bu son derece güvenceli yasal duruma rağmen söz konusu mala- ilişkin beklenmedik gelişmeler oldu ve daha ilk 5 yıllık süre dolmadan yani 26 Ekim 1989 tarihinde Ayşe Boransel isimli bir şahsa taşınmaz malın tapusu verildi. Ayşe Boransel'in tapu aldığını bir gün tesadüfen öğrenen Müstedi önümüzdeki başvuruyu dosyalay-arak Ayşe Boransel'e tapu verme işleminin iptalini talep etti. Dolayısıyle Müstedi kendi sözleşmesinin geçerli olduğunu iddia etmekte ve uygulanmasını talep etmektedir.

Yukarıda anlatılanlar ışığında insanın aklına çeşitli sorular gelmektedir.

1. Bakanl-ar Kurulu kararlarıyla ayrılmış bir taşınmaz malın tapusu özel bir kişiye nasıl verilebilir?

2. Turizm Bakanlığına tahsis edilmiş olup Bakanlığın talimatıyle başka bir kişiye kiralanmış olan bir taşınmaz mal, daha bu kira süresi dolmadan ve kiracının hab-eri dahi olmadan başka bir kişiye nasıl verilebilir?

3. Yukarıdaki sorunlar olmasaydı yani bu mal kamu yararına ayrılmamış ve Müstediye kiralanmamış olsaydı bile YİM/İstinaf 30/87 (D.9/88) sayılı karardan sonra debit sistemi yasa dışı kabul edildiğine gö-re İlgili Kişinin bu malı yine alma olanağı yoktu. Diğer bir ifadeyle söz konusu malın İlgili Kişiye tahsisli olmadığı açıktır. Bu durumda İlgili Kişi söz konusu malı ancak kaynak paketine başvurarak alabilirdi. Mal bu yöntemle alınmadığına göre sormamız g-ereken diğer soru şudur. İlgili Kişinin bu malı alma yöntemi yasalara uygun olabilir mi?

Yukarıda anlatılanlardan görüleceği gibi önümüzde haklı nedenleri olan ciddi bir başvuru bulunmaktadır. Ancak daha başvurunun esasına girmeden Müstedinin imzaladığı- 22.11.1985 tarihli kira sözleşmesinin Özel Hukuk alanına girdiği ve dolayısıye Müstedinin başvurusunun Yüksek İdare Mahkemesinde tartışılıp karara bağlanamayacağı itirazı yapıldı. Acaba Devletle özel bir kişi arasında imzalanmış bir sözleşme hangi hallerd-e Özel Hukuk alanına girer? Şimdi bu soruyu ele alarak yanıtlamaya çalışmamız gerekmektedir.

Özel Hukukla Kamu Hukuku arasındaki ayırımı doğru yapabilmek için Kamu Hukukunun süresi olan Devletin özelliklerini bilmemiz gerekir. Devlet tüzel kişiliğe sahip- bir kuruluştur. Ancak Devletin şirket, dernek v.s. gibi diğer tüzel kişilerden farklı özellikleri vardır. Buna ilâveten Devletin gerçek kişilerden de farklı özellikleri vardır. Devletin gerçek olsun tüzel olsun diğer özel kişilerden farklılığını iki ana b-aşlık altında toplayabiliriz.

A) Devletin amacı diğer özel kişilerden farklıdır.

B) Devletin gücü diğer özel kişilerden farklıdır.

Devletin amacı kamu menfaatini sağlamaktır. Halbuki özel kişilerin amacı kendi menfaatlerini gözetmektir. Hamza Eroğlu-, İdare Hukuku, 1985 sayfa 3'de "devletin varlık sebebi, kollektif ihtiyaçların giderilmesi, toplum için, toplum yararına faydalı ve lüzumlu olan şeylerin yapılmasıdır" demektedir.

Devletin amacı ve gücü diğer özel kişilerden farklı olduğu için Kamu Huku-kunda iki eğilim olduğunu söyleyebiliriz. a) Amacı kamu yararını sağlamak olan Devlete diğer özel kişilere kıyasla daha büyük kolaylıklar sağlama b) Gücü özel kişilerden çok daha fazla olan Devletin bu gücü kötüye kullanmasını ve özel kişilere haksızlık y-apmasını önlemek için Devletin yetkilerini sınırlama. Böylece bireylerin özgürce yaşamasına olanak sağlayan insan haklarına saygılı bir düzen kurma.

Amacı toplum için, toplum yararına faydalı ve lüzumlu işler yapmak olan Devlet genellikle diğer özel kişi-lerin yapmadığı, ilgilenmediği işler yapar. Ancak bir tüzel kişi olan Devletin zaman zaman diğer herhangi bir tüzel kişi, örneğin bir şirket gibi davranması da mümkündür. İşte Devletin diğer özel kişilerden farklı özelliklerini hiç devreye koymadan, tıpkı -özel bir kişi veya daha güzel bir benzetmeyle bir şirket gibi davranarak yaptığı işler Özel Hukuk alanına girer. Bir örnek verelim. Bir bölgede özel mülk olan bir taşınmaz mal açık artırma ile satılmak üzere, Devletin diğer herhangi bir şirket gibi bu açık- artırmaya katılmasına engel herhangi bir hukuk kuralı yoktur. Devlet memurları vasıtasıyla bu açık artırmaya katılabilir ve diğer insanlardan daha yüksek teklifte bulunarak malı alabilir. Bu alım satımda Devlet tıpkı özel bir kişi gibi davrandığı için yap-ılan işlemin Kamu Hukuku ile ilgisi yoktur. Diyelim ki atıl durumda taşınmaz malları bulunan bir Devlet tıpkı bir şirket gibi kiraya vererek mallarından yararlanmayı düşünüyor. Tarafların özel kişiler gibi davrandıkları bu kira sözleşmelerinin Özel Hukuk a-lanına gireceği açıktır. Bu ayırıma paralel olarak Devletin kamu yararını gerçekleştirmek için kullandığı mülklerine kamu mülkü, özel bir şirkete benzer şekilde kullandığı mülklerine ise özel mülk denmektedir.

Devletin Özel Hukuk alanına giren işlemlerin-i ve dolayısıyle özel mülkünü tespit etmek her zaman yukarıdaki örneklerde belirtildiği kadar kolay olmayabilir. Bazan Devlet kısmen Devlete özgü özellikler nedeniyle kısmen de özel bir şirket gibi davranarak sözleşme yapabilir.

Zaim Necatigil, 1970, Fir-st Edition, Cyprus Administrative Law. s.104 ve 105'de şöyle denmektedir:

"(iii) Management of Government Property.
When the State, in its relations with its citizens, submits itself to the same principles of private law that govern the relations of its- citizens towards one another, it stands on the same judicial footing as its citizens. Management of Government property, therefore, in so far as it would be management such as that carried out by a private owner, would ordinarily fall within the domain of- private law.
Management of Government property, the main characteristic of which, is however, the furtherance of purposes of public nature -such as the relief of landless persons and the better use of uncultivated land - takes the character of a public f-unction, or service. In the recourse of Byron Chrysanthou and Another v. The Republic of Cyprus (1968) 9 J.S.C. p.952, at pp.956-957, the Supreme Court, on this point, stated:
'It is Government property the management of which would ordinarily fall outsid-e the ambit of Article 146, in so far as it would be menagement such as that carried out by a private owner.
But it is recognized in Administrative Law that the management of Government property of such a nature may, in certain circumstances, be carried o-ut in such a manner as to cease to amount to the management of private property only, and to become management the main characteristic of which is the furtherance of purposes of public nature, and, in such a case and to that extent, such management takes t-he character of a public function or service .....
Furthermore, Kyriakopoulos in 'Greek Administrative Law' (4th ed. vol.III, p.103) points out that in the course of the management of privately owned Government property there may take place certain admin-istrative acts, falling outside the realm of civil law, and done in a manner governed by principles pertaining to public law,...-"

Görülebileceği gibi Devlet taşınmaz mallarına ilişkin işlemler yaparken özel bir kişi gibi davranıyorsa bu işlemler özel hukuk alanına girer. Buna karşılık Devlet taşınmaz mallarını kamu yararını gerçekleştirmek için kullanıyorsa yaptığı işler kamu hiz-meti sayılır ve Kamu Hukuku unsurları varsa ağır basan karakteristiğe göre işlemin hangi alanda yer aldığını tespit etmek gerekir. Özellikle Devletin yaptığı işlemler bir sözleşmeden ibaret değilse yani sözleşme ile birlikte yönetsel kararlar da alınmışsa -bu işlemleri Kamu Hukuku alanında kabul etmek gerekir.

Bu ön bilgi ve içtihatlardan sonra Müstedinin Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi ile yaptığı 22.11.1985 tarihli sözleşmenin Özel Hukuk alanına girip girmediğini inceleyelim. Daha ilk bakışta bu sözleşme-nin tamamen Kamu Hukuku alanında olduğunu ve Özel Hukuk alnına girmekten çok uzak olduğunu görürüz.

A) Herşeyden önce 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasını incelediğimiz zaman Devletin Rumların terkettiği taşınmaz malların hiçbirisi i-le özel hukuk ilişkisi içerisinde olmadığını görürüz. KKTC kamu yararını sağlamak ve kamu hizmeti yapmak için bu mallara sahip olmuştur. Rumların terkettiği taşınmaz malların Devletin özel mülkü olduğunu kabul etmek yani Devletin kamu hizmetini düşünmeden -bu mallara sahip çıktığını kabul etmek Devleti bireylerin malını gasbeden bir şirkete benzetmek demektir.

B) Başvuru konusu taşınmaz mal Bakanlar Kurulu kararıyla kamu yararına ayrılmış bir maldır. Yani malın sıfatı üzerindedir.

C) Eğer Devlet kendine -ait bir malı Özel Hukuk alanına giren bir sözleşme ile Müstediye devretmek niyetinde olsa bunu doğrudan yapabilirdi ve yönetsel bir karar vermesine yani Bakanlar Kurulunun karar almasına gerek yoktu. Sözleşmenin yönetsel kararı uygulamak için yapılmış olma-sı iki işlemin birlikte değerlendirilmesini ve Kamu Hukuku alanında kabul edilmesini gerektirir.

D) Başvuru -konusu taşınmaz mal özel mülk o-l-s-aydı ve Devlet bu malı özel bir şirket gibi davranarak Müstediye kiralamış olsaydı bu malın daha sonra İlgili Kişiye eşdeğer olarak verilmesi de mümkün olmayacaktı. Bir malı eşdeğerine karşılık bir hak sahibine vermek kesinlikle kamu yararı için yapılmış v-e Kamu Hukukuna giren bir işlemdir.

Görülebileceği gibi Devletin başvuru konusu taşınmaz mala sahip olması Kamu Hukuku alanına girmektedir. Malı İlgili Kişiye devretmesi de Kamu Hukukuna girmektedir. Bu iki işlem arasında yapılan Bakanlar Kurulunun karar- vermesi, malın kamu yararına ayrılması gibi işlemler de tamamen Kamu Hukukuna giren işlemlerdir. Bu durumda 22.11.1985 tarihli sözleşmeyi diğer tüm işlemlerden ayırıp iki özel kişi arasında yapılmış bir kira sözleşmesi mahiyetinde görmek mümkün değildir.
-
Bu nedenlerle 22.11.1985 tarihli sözleşmenin Kamu Hukuku alanında bir sözleşme olduğu ve Yüksek İdare Mahkemesinde tartışılması gerektiği görüşündeyim. Bu kanıya varmama rağmen sırf çoğunluk kararında değinildiği için iki konudaki görüşlerimi de kararıma- eklemek istiyorum.

a) Anayasa Mahkemesi kararları ışığında sözleşmenin geçerliliği.

b) 7/80 sayılı Yasanın Devletin taraf olduğu sözleşmeleri Özel Hukuk alanında kabul etmesi ve bir sözleşmenin Özel Hukuka girmesinin sonuçları.

a) Bir taşınmaz malı ka-mu yararına ayırma yetkisini Bakanlar Kuruluna veren 41/77 sayılı Yasanın 4(1) maddesinin Anayasaya aykırı olup olmadığı A.M. 19/87 (D.8/88) sayılı davada tartışılmıştır. Anayasa Mahkemesi 28.6.1988 tarihinde verdiği kararda 4(1) maddenin Anayasanın 159(3)- maddesine aykırı olduğu sonucuna varmıştır. Daha sorna Yasa Kouyucu 12/89 sayılı Tadilât Yasasını kabul ederek 4(1) maddeyi Anayasa Mahkemesinin görüşlerine uygun olarak yeniden kaleme almıştır. A.M. 9/89 (D.11/89) sayılı davada yeniden tartışıldı. Bu kez- Anayasa Mahkemesi 4(1) maddenin Anayasaya uygun olduğu kanısına vardı. Ne var ki bu tartışmalar önümüzdeki başvuruyu etkileme-mektedir. Çünkü Anayasa Mahkemesi kararları ileriye dönük kararlardır. Diğer bir ifade ile Anayasa Mahkemesinin 28.6.1988 tarihli- kararının bu tarihten önceki sözleşmeleri etkilemesi ve 22.11.1988 tarihli sözleşmeyi geçersiz hale getirmesi söz konusu değildir. Ayrıca lehte veya aleyhte Anayasa Mahkemesi kararlarının önümüzdeki başvuruyu nasıl etkileyeceği önümüzde tartışılmamıştır. -Bu nedenlerle Anayasa açısından geçerli bir sözleşme ile karşı karşıya olduğumuzu kabul etmek ve sözleşmenin Kamu Hukuku alanına mı Özel Hukuk alanına mı girdiği sorununun dışına taşmamak zorundayız.

b) 7/80 sayılı Yasada Devletin taraf olduğu sözleşmele-r Kaza Mahkemelerinde tartışma konusu yapılmış ve böylece bu sözleşmelerin Özel Hukuk alanında oldukları kabul edilmiştir. Acaba bu durum önümüzdeki sözleşmenin de Özel Hukuka girmesi sonucunu doğurur mu? 7/80 sayılı Yasada tartışılan sözleşmeleri incelerk-en bir soruya daha yanıt vermemiz gerekiyor. Devletin taraf olduğu bir sözleşme Özel Hukuk alanına girdiği zaman bunun sonuçları ne olur? Yukarıda gördüğümüz gibi Devlet diğer özel kişilerden çok daha güçlü bir kuruluştur. Diyelim ki Devlet Özel Hukuk alan-ında bir hukuk ilişkisi içine girdi, örneğin bir kişiden borç aldı. Günü gelince bu borcunu ödemiyor. Alacaklının Devleti dava etmesi mümkün. Fakat sınrsız olanaktan yararlanan Devlet alacaklıyı çok uzun süre oyalayabilir. Sonuçta bir hüküm ortaya çıkınca -bunu icra etmek de yine Devlet organlarının elinde olacaktır. Dolayısıyle devlet çok kararlı ise Özel Hukuk ilişkisi içinde olduğu kişilere, her türlü haksızlığı yapabilecek bir kuruluştur. Hele Devlet organları yüküm-lülüklerini yerine getirmemek için ald-atmaca gibi yöntemlere başvururlarsa Devlete karşı hak talep eden bir kimsenin hakkını elde etmesi hayal dahi edilemez. Buna rağmen dünyada hiçbir Devletin bu kadar sorumsuzca davranmadığı biliniyor. Çünkü Devletin amacı kamu yararını sağlamaktır. Uzun tec-rübeler göstermiştir ki Devletin kamu yararını sağlaması gerek özel gerekse kamu hukuku ilişkilerinde dürüst ve güvenilir bir kişi gibi davranması ile mümkündür. Bunu yapmayan yani tahhütlerini yerine getirmeyen ve sağı solu aldatan bir Devlet gerçekte ken-di kuyusunu kazmakta ve en büyük hedefi olan adil kamu düzenini bozarak kendi varlık amacına ters düşmektedir.

Önümüzdeki başvuruda Müstedaaleyh ve İlgili Kişi avukatları sözleşmenin Özel Hukuk alanına girdiğini iddia ederken Müstedi avukatları buna şidd-etle karşı çıkmıştır. Tartışmaların arkasında yatan inanç odur ki sözleşme Özel Hukuk alanın