-
D.14/99 Birleştirilmiş
YİM 18/96 ve YİM 217/96

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Anayasanın 152. Maddesi Hakkında.

Mahkeme Heyeti: Mustafa H.Özkök, -Gönül Erönen, Seyit A.Bensen.

Müstedi : Özkan Şabanlı, Hamitköy, Lefkoşa
-ile-
Müstedaaleyh: 1.KKTC İçişleri Bakanlığı vasıtasıyle KKTC,
Lefkoşa
2.KKTC Muhaceret Dairesi vasıtasıyle
KKTC, Lefkoşa
-
A r a s ı n d a .

Müstedi namına: Avukat Aytekin Musa
Müstedaaleyhler namına: Kıdemli Savcı Behiç Öztürk.

-------------------
H Ü K Ü M

Mustafa H.Özkök: Bu davanın hükmünü Sayın Yargıç Gönül Erönen okuyacaktır.

Gön-ül Erönen: Huzurumuzdaki YİM 18/96 ve YİM 217/96 sayılı başvurular birleştirilerek dinlenmiştir.

Müstedi, Yüksek İdare Mahkemesine dosyaladığı YİM 18/96 sayılı başvuruda özetle: Anıttepe Caddesi adresindeki "Selavi" adı altında çalıştırdığı Pub'ın Gece -Kulübüne dönüştürülmesi için yapmış olduğu müracaatın Müstedaaleyh 2, Muhaceret
Dairesi tarafından 15.12.1995 tarihli emare 8 yazı ile reddedilmesine ilişkin kararın iptalini ve/veya Müstedinin
Pub olarak çalıştırmakta olduğu işyerinin gece kulübüne dönü-ştürülebileceğine dair bir karar talep etmektedir.

Müstedi, YİM 217/96 sayılı başvurusunda ise, söz konusu
iş yerinde yabancı uyruklu kadınları konsumatris olarak çalıştırabilmesi için 28.10.1996 tarihli (emare 11) müracaatına yanıt verilmemesinden dola-yı idarenin ihmali bulunduğu ve konu ile ilgili Müstedaaleyh 2'nin yapmış olduğu işlemler ve/veya almış olduğu kararların hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına, keza çalıştırmakta olduğu gece kulübünün büyüklüğüne göre yabancı -konsumatris-artist çalıştırması için gerekli iznin verilmesi gerektiğine dair, hüküm verilmesini istemektedir.

Başvurular ile ilgili olgular özetle şöyledir:
Müstedi 8.9.1994 tarihinden beri Anıttepe Caddesi Hamitköy adresinde "Pub" işletmeciliği ile işti-gal etmektedir. Müstedaaleyhler, Müstediye konu işyerinde çalıştırmak üzere 3 adet garson ve barmaid için yabancı uyruklu artist izni vermiştir. Müstedi 25.4.1995 tarihinde Müstedaaleyh No 2'ye bir yazı yazarak "Selavi Pub" olarak faaliyet gösteren işyerin-i gece kulübü olarak çalıştıracağını ve yabancı uyruklu kadın çalıştırmak için gerekli iznin verilmesini talep etmiştir.

Müstedinin bu yazısı ışığında Müstedaaleyh No 2, 15.5.1995 tarihli bir yazıyı Polis Genel Müdürlüğünün Muhaceret Bölüm Müdürlüğüne yaz-arak konunun araştırılmasını ve ayni şekilde Çevre Koruma Dairesinden araştırma talep etmiştir. Bu arada ilgili iş yerinin gece kulübü olarak çalıştırılmasının uygun olup olmadığı hususunda başlatılan araştırmalarda, Çevre Koruma Dairesi Müdürü 26.5.1995 t-arihinde Müstedaaleyh 2'ye yazdığı emare 3 yazı ile, yaptığı incelemede konu işyerinin Anıttepe yolu üzerinde olması, Anıttepeye çok yakın mesafede ve ayrıca konut bölgesi içerisinde bulunması nedenleri ile gece kulübü talebini uygun görmediklerini, bölge -sakinlerinin de buna karşı olduklarını belirtmiştir. Ayni şekilde Polis Genel Müdürlüğü Muhaceret Bölüm Müdür Vekili 1.6.1995 tarihinde Müstedaaleyh No 2'ye yazdığı bir yazı ile bölgede gece kulüplerinin çalıştırılmasının sakıncalı olduğunu keza gece kulüp-leri sayısının fazla olması nedeniyle gece kulübü izni verilmesinin uygun olmayacağı görüşünü bildirmiştir.

Bu arada, Müstedi henüz birinci yazısına cevap alamadan 30.10.1995 tarihinde Müstedaaleyh No 2'ye ikinci bir yazı yazarak bu yazısı ile (Emare 5)- İçişleri Bakanlığının kendisine söz verdiğini ve bu yüzden 45000 Stg. masraf yaptığını bu nedenle gece kulübü çalıştırma izninin verilmesini talep etmiştir. Müstedinin yazmış olduğu 30.10.1995 tarihli yazı üzerine Muhaceret Dairesi Müdürü, İçişleri Bakanl-ığına bir yazı göndermiş ve konu hakkında bilgi istemiştir. İçişleri Bakanlığının 6.12.1995 tarihli emare 7 yanıtı üzerine, Müstedaaleyh No 2 bölgede yeterli sayıda gece kulübü bulunduğu gerekçesine dayanarak, Müstedinin müracaatına olumlu yanıt verilmesin-in uygun görülmediğine ilişkin dava konusu emare 8 kararı almış ve Müstediye bildirmiştir.

Müstedi, gece külübü işletme izni vermeyi uygun görmeyen bu karara karşı YİM 18/96 sayılı başvuruyu 31/1/1996 tarihinde dosyalamıştır.

Müstedi Avukatı daha sonra -20.3.1996 tarihinde Lefkoşa Kaymakamlığına bir yazı yazarak (Emare 10), Müstedinin 250 kişilik konu Pub'ını "Selavi Gece Kulübü" olarak çalıştırmak isteğinde olduğunu bu nedenle Selavi Pub için verilen içki ruhsatının Selavi Gece Kulübüne devredilmesini ta-lep etmiştir. Lefkoşa Kaymakamlığı 26.3.1996 tarihinde Müstediye ait Selavi Pub'ın içki satış ruhsatının Selavi Gece Kulübü ismine
devrolunduğunu belirterek (Emare 12) ruhsatı vermiş ancak yapılan değişikliğin sadece isim değişikliği olduğunu da belirtmiş-tir. Bunun üzerine Müstedi, Lefkoşa Gümrük
Dairesinden emare 9 da görülen 15.3.1996 tarihli Şarap ve Alkollü İçkiler Lisansını, 10 milyon Türk Lirası fark
harcı ödeyerek, Selavi Pub üzerinden Selavi Gece Kulübü ismine değiştirilmesini sağlamıştır.

29.1-0.1996 tarihli emare 11 yazısını İçişleri Bakanlığına yazan Müstedi, takriben Eylül 1994 tarihinde Anıttepe Caddesi Hamitköy Adresinde Selavi Pub olarak çalıştırmaya başladığı işyerini Lefkoşa Kaymakamlığının izni ve ruhsatı üzerine 26.3.1996 tarihinden it-ibaren gece kulübü olarak çalıştırmaya başladığını, bu şekilde gece kulübü izni aldıktan sonra kendisine yabancı uyruklu konsumatris-artist sayısının yerin büyüklüğüne göre artırılması gerektiğini belirtmiş ve bu
doğrultuda talepte bulunmuştur. Müstedi bu- yazısına herhangi bir yanıt almamıştır.

Müstedi bunun üzerine 27/12/1996 tarihinde Yüksek İdare Mahkemesine 217/96 sayılı başvuruyu da dosyalamıştır.

Müstedi başvurularını isbat etmek için bizzat şahadet vermiştir. Müstedaaleyhlerin yeterli gece kulübü -bulunduğu ile ilgili iddialarını reddeden Müstedi, izin talep eden müracaatı ve bölgedeki gece kulüpleri ile ilgili şahadet vermiş, başka tanık çağırmamıştır.

Müstedaaleyh ise 5 tanık dinletmiştir. 1. tanık Muhaceret Dairesi Müdürü Mustafa Miralay, 2. ta-nık Lefkoşa Çevre Koruma Dairesi Şube Müdürü Akay Gürkan, 3. tanık Lefkoşa
Kaymakamlığında çalışmakta olan Müslüm Aykış, 4. ve 5. tanık ise Hamitköy Bölge sakinlerinden olan Mehmet Uysal ve ayni zamanda İnşaat Mühendisi olan Ahmet Ömer Çağnan'dır.

Müste-daaleyhler tarafından çağrılan tanık 1 Mustafa Miralay, vermiş olduğu şahadetle özetle, Müstedinin yabancı uyruklu kadınları konsumatris olarak çalıştırmayı talep eden müracaatını reddederken bu tür iş yerlerinde çalışan kadın
sayısının yeterli olduğu gör-üşünden hareket ettiğini, siyasi otoriteyi bu konuda bilgilendirerek mevcut gece kulüpleri sayısının korunması, artırılmaması ve uygun olmayan yerlerin kapatılması doğrultusunda bir politika izlemekte olduğunu belirtmiştir. Tanık araştırmaya dahi gitmeden- bu prensip doğrultusunda hareket ettiğini söylemiştir.

Müstedinin izin için başvurmadan önce bu türden 10-12 tane daha işyeri bulunduğunu, göreve geldiği 1995 tarihinden sonra ve 1996 tarihinden itibaren gece kulübü veya publara konsumatris-artist sayıs-ını artıran çalıştırma izni vermediğini belirtmiştir.

Yoğunlaşan taleplere izin vermeyi uygun görmediğini söyleyen tanık, gece kulübü/pub çalışma düzenini, çalışma şeklini veya artist çalıştırılmasını düzenleyen özel yasa, tüzük veya yönetmelik bulunmad-ığını, uygulamanın sadece prensip kararları çerçevesinde yapıldığını, izin verip vermeme konusunda insiyatifin kendi elinde olduğunu, böyle bir izin için müracaat edildiğinde bu talepleri yerine getirebilmek için bir çok birimin faaliyete geçmesi gerektiği-ni bu tip müracaatların kabul edilmesi halinde dairesinin iş hacminin artacağını, bu tür iş yerlerinde sürekli denetim yapılması
gerektiğini, bundan dolayı polis görevlerinin de arttığını ve daha da artacağını, sürekli zührevi hastalıklar çıktığı için sağ-lık açısından da denetim yapılması gerektiğini, "paravan evlilik" olaylarının da ortaya çıkması nedeniyle bazı aile
düzenlerinin bozulduğunu belirtmiştir. Tüm bu hususları dikkate alan tanık, izin vermeme konusunda karar aldığını söylemiştir. Tanık 1, gec-e kulüpleri ile ilgili bir yasa tasarısı hazırladığını, gerek savcının ve polisin gerekse hükümetin onayına sunmuş olmasına rağmen bugüne kadar bu tasarının
yasalaşması için herhangi bir gelişme olmadığını da sözlerine eklemiştir.

İkinci tanık olarak di-nlenen Lefkoşa Çevre Koruma Dairesi Şube Müdürü Akay Gürkan, Müstedinin gece kulübü ile ilgili yaptığı müracaat neticesinde işyerindeki incelemesi ve bölge sakinlerinden aldığı tepki ve bilgiler hakkında şahadet vermiştir. Bölge sakinlerinden gelen olumsuz- tepkileri değerlendiren tanık, dava konusu işyeri ile bölgede bulunan
benzer işyerlerinin müstakil evlere olan yakınlıkları hakkında şahadet vermiştir.

Üçüncü tanık olan Lefkoşa Kaymakamlığı memurlarından Müslüm Aykış ise şahadetinde, Müstediye verilen -alkollü içki satış ruhsatı hakkında bilgi vererek, Kaymakamlığın Müstediye gece kulübü açması için izin verme yetkisi blunmadığını, içki ruhsatı üzerinde yapılan değişikliğin sadece isim değişikliği olduğunu ve bu nedenle statüsünde herhangi bir değişikliğ-in sözkonusu olmadığını, söylemiştir.

4. ve 5. tanıklar, Hamitköy Bölge sakinlerinden Mehmet Uysal ve İnşaat Mühendisi Ahmet Ömer Çağnan idi. Bu tanıklar
şahadetlerinde özetle, ilgili bölgede evlerin ve ailelerin bulunması nedeniyle söz konusu yerin ge-ce kulübüne dönüştürülmesine itirazları olduğunu, bölgede bulunan diğer gece kulüplerinde, sarhoş, ahlâka aykırı ve uygunsuz
davranışlarda bulunan kişiler olduğunu, rahatsızlık verdiklerini, gece kulübü sayısının artmasını istemediklerini
söylediler. Gec-enin ilerleyen saatlerinde yabancı uyruklu bayanların etrafta dolaştığını, tüm bunlardan şikâyetci olduklarını, hatta 5-6 sene önce bölge sakinlerinden bu gibi
işyerlerinin bölgeden arındırılması için imza toplayarak İçişleri Bakanlığına ilettiklerini de- sözlerine eklediler.

Her iki başvurunun iki ayrı talep içerdiği görülmekle birlikte aslında birbirine paralel ve bağlantılı davalardır. Konsolide edilerek dinlendik