-D.3/97
YİM: 164/93

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Metin A. Hakkı, Nevvar Nolan, Seyit A. Bensen

Müstedi: 1. Mustafa Rezvan Gülhan, 17 Kaymaklı Yolu,
- Lefkoşa
2. Özel Yeşilada, Gelibolu 6. Sokak No.4,
Lefkoşa
3. Özel Agâh, Gelibolu 6.Sokak No.4, Lefkoşa

-ile-

Müstedaaleyh: KKTC Ekonomi ve Maliye Bakanlığı
vasıtasıyle KKTC., Lef-koşa

A r a s ı n d a

Müstediler namına: Avukat Ümit Özdil
Müstedaaleyh namına: Savcı Ersoy Ölçter.

-------------

H Ü K Ü M

Metin A. Hakkı : Müstediler 28 Eylül 1993- tarihinde Yüksek Mahkeme Mukayyitliğine dosyaladıkları yukarıda ünvan ve sayısı gösterilen başvuruları ile aynen aşağıdaki talepleri doğrultusunda lehlerine karar verilmesi isteminde bulunmuşlardır:

"A. Müstedilerin her birine ayrı ayrı gönderilmiş olup- Müstedaaleyhin EMB 128/70 sayılı ve 14.7.1993 tarihli yazısı ile Müstedilerin takriben ve/veya 19.7.1993 tarihinde bilgisine gelmiş olan ve Müstedilerin emekli maaşlarının Emeklilik Yasasının 30. maddesi uyarınca yeniden barem 16 esasına göre hesaplanıp ö-denmesini reddeden kararının ve/veya işleminin ve/veya eyleminin tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına karar verilmesi,

B. Keza ve/veya alternatif olarak Müstedaaleyhin Müstedilerin emekli maaşlarını Emeklilik Yasasını-n 30. maddesi uyarınca barem 16 esasına göre yeniden ayarlayarak yükseltmeyi ihmal etmesinin tamamen yapılmaması gerektiğine ve ihmal olunan eylem veya işlemin yapılması yani Müstedilerin emekli maaşının
16 baremine göre yeniden ayarlanarak yükseltilmesi -gerektiğine karar verilmesi,"

Müstedaaleyhler, mezkûr başvuruya 12.11.1993 tarihinde bir itirazname dosyalamış ve iptidai itiraz mahiyetinde Müstedilerin başvurularının 44/88 sayılı yasaya dayandığını, bu yasanın 1988 senesinde yürürlüğe girdiği gerçeği -karşısında başvurunun istinat ettirildiği, Anayasanın 152. maddesinde öngörülen 75 günlük sürenin dışında dosyalanmış olduğundan başvurunun daha ileri gitmeden iptal edilmesi gerektiğini iddia etmişlerdir. Müstedaaleyhler itirazlarına devamla Müstedilerin -şikayet konusu yaptıkları kararın tamamen 44/88 sayılı yasa hükümlerine istinat ettiğini, herhangi bir kötü niyet veya ihmalin sözkonusu olmadığını, mevzuatı en iyi şekilde Müstedilere uyguladıklarını iddia etmiş ve başvurunun masraflarla iptalini talep e-tmişlerdir.

Başvurunun talimatı taraflar huzurunda 3.2.1994 tarihinde gerçekleştikten sonra başvurunun duruşması Mahkemenin 22.1.1997 tarihli oturumunda ele alınmış, duruşma o gün neticelenip hitaplar da dinlendikten sonra başvuru karar için bilâmüddet e-rtelenmiş durumdadır. Başvurunun duruşması esnasında tarafların hiçbiri Mahkemeye şifahi şahadet ibraz etmemiş, başvurunun kökeninde yatan olgular üzerinde taraflar mutabık kaldıktan sonra bunları Mahkemeye aktarmış ve bunlar üzerinde Mahkemenin karar verm-esini talep etmişlerdir. Duruşma esnasında ayrıca karşılıklı muvafakat çerçevesinde taraflar Mahkemeye ceman 5 adet emare ibraz etmiş durumdadırlar.

Önümüzde ibraz edilen emareler ile tarafların Mahkemeye ihtilâfsız olgu olarak aktardıkları olguları değe-rlendirdikten sonra başvurunun kökeninde yatan olguları aşağıdaki şekilde bulgularımız olarak özetlemek mümkündür:

Müstedi 1 Kamu Hizmetine Tapu ve Kadastro Dairesinde 6.3.1953 tarihinde başlayarak girdi. Muhtelif terfilerden sonra 1.6.1976 tarihinde Kı-demli Harita Memurluğu mevkiine atandı ve 1.3.1978 tarihine kadar bu görevi ifa ettikten sonra aynı tarihte bu mevkiden kamu hizmetinden emekli oldu.

Müstedi 2 ise Kamu Hizmetine aynı Devlet Dairesinde 1.6.1956 tarihinde hizmete atanmak suretiyle girdi. -Muhtelif terfilerden sonra 1.10.1978 tarihinde Kıdemli Harita Memuru görevine terfi ettirildi ve bu görevi ifa ettikten sonra 1.11.1986 tarihinde sözü edilen mevkiden emekli oldu.

Müstedi 3 ise Kamu Hizmetine yine Tapu ve Kadastro Dairesine 1.11.1955 tar-ihinde atanmak suretiyle girdi ve muhtelif terfilerden sonra 22.12.1986 tarihinde Kıdemli Harita Memuru mevkiine terfi ettirilip 1.5.1987 tarihine kadar görev ifa edip 1.5.1987 tarihinde bu mevkiden emekli oldu.

Her 3 Müstedi de emekli maaşlarını halen- Kıdemli Harita Memuru için öngörülen Barem 14-15 esasına göre ödenmektedirler. Müstediler emekliye ayrıldıklarında 16/81 sayılı Genel Kadro Yasası yürürlükte idi ve buna göre emekli oldukları Kıdemli Harita Memuru mevkiinin Baremi 14-15 idi. Müstediler -emekliye ayrıldıktan sonra sözü edilen Yasa, Müstedileri ilgilendirdiği oranda 44/88 sayılı Tapu ve Kadastro Dairesi (Kuruluş Görev ve Çalışma Esasları) Yasasının 1988'de yürürlüğe girmesiyle ilga edildi. Yeni Yasaya göre eski Yasada mevcut olmayan ve Bar-emi 15-16 olan "Harita Sorumlusu" mevkii ihdas edildi. Müstediler emeklilik maaşlarının 26/77 sayılı Emeklilik Yasasının 30. maddesine istinaden "Harita Sorumlusu" mevkiine ve Barem 15-16 esasına göre yeniden ayarlanmasını talep etmektedirler. Sözü edile-n 30. madde aynen şöyledir:

"30. Bu Yasanın başka kurallarına bakılmaksızın:

(1) Herhangi bir nedenle emekliye
ayrılmış kişinin,emekliye ayrılmış
olduğu görevin emeklilik amaçları
için kabul edilen- ödeneklerinde,
sonradan yükselme olması halinde,
böyle bir kişinin emeklilik maaşı
yeniden ayarlanır ve yükselme olduğu
tarihten başlayarak kendisine ödenir.

(2) Emekliye ayrıldığı tariht-eki görevinin
barem artışlarının herhangi bir nedenle
verilmemiş olması veya barem artışlarının
emeklilik amaçları için hesaplanmamış
olması halinde, emekliye ayrıldıktan
sonra, ilgili -görevin barem artışları
verilir veya hizmetteki benzerleri
yeni baremlere intibak ettirilirse,
ilgili emeklinin de barem artışları hesab
edilerek emeklilik maaşları yeniden
ayarlanır.
- Ancak, disiplin cezası sonucu
verilmeyen barem içi artışlar bu fıkra
kapsamına girmez."

Müstedaaleyhler ise 44/88 sayılı Yasa hükümleri mucibince ihdas edilen "Harita Sorumlusu" mevkiinin Müstedilerin emek-liye ayrılmış olduğu eski Yasadaki kıdemli "Harita Memuru" mevkiinin karşıtı olmadığını, bunun karşıtının yine Barem 14-15 olan I. Derece Harita Memuru mevkiinin olduğunu iddia etmektedirler.

Bu iddiaların hangisi doğrudur? Görevimiz, ihtilâf konusu- olmayan olgular çerçevesinde bunu tespit etmektir. 44/88 sayılı Yasa dikkatlice incelendiğinde Beşinci Kısım'ın "Geçici Kurallar" başlığı altında, intibak işlemlerine şamil olduğu görülmekle beraber ve bu madde eski Yasadaki birçok mevkiin yeni yasadaki -karşıtını vermekle birlikte eski Yasadaki "Kıdemli Harita Memuru" mevkiinin yeni Yasadaki karşıtını göstermediği görülmektedir. Bu durumda ne yapmamız gerekmektedir?

Emeklilik Yasasının 36. maddesi ortada çelişkili kurallar olması halinde, bunun ilg-ili memurun lehine ve Devletin aleyhine tefsir edilmesi gerektiğine amirdir, ancak bu meselede ortada 'çelişkili' kurallar var mıdır? İlk nazarda bu sualin cevabı menfi olmakla birlikte, Yasaların tefsir prensiplerine göre Yasaları yapan Müstedaaleyhler ol-duğuna göre Yasanın tefsirinde müphem bir durum doğacak olursa bunun vatandaşın lehine ve Devletin aleyhine tefsir edilmesi gerektiği görüşü ağırlıklı bir görüştür. Nitekim, Maxwell on The Interpretation of Statutes, 10th ed. 1953, sayfa 285'de aynen şöyl-e denmektedir:

"The effect of the rule of strict
construction might almost be summed
up in the remark that, where an
equivocal word or ambiguous sentence
leaves a reasonable doubt of its
meaning ....., the benefit of -the
doubt should be given to the subjcet
and against the legislature which has
failed to explain itself ........."

- Yüksek İdare Mahkemesi geçmişte (Bak: YİM 55/90 (D.20/91)) bu başvuru ile karara bağlanmaya çalışılan hususa benzer başka bir konuyu karara bağlarken, ortada müphem bir durum olduğunda 2 mevkiin hizmet şemalarının göz önünde bulundurulması gereken en -mühim hususlardan biri olduğunu ve 2 hizmet şemasında öngörülen görev, işlem ve sorumlulukların esas alınıp göz önünde bulundurulması gerektiğini kabul etmişti. Eski 16/81 sayılı Yasada "Kıdemli Harita Memuru" mevkiinin hizmet şeması 17 Ağustos 1981 tarih-li 80 sayılı Ek III Resmi Gazetenin 1020 sayfasında yer almaktadır. Halen yürürlükte bulunan 44/88 sayılı Yasa ile ihdas olunan "Harita Sorumlusu" mevkiinin hizmet şeması ise 14 Kasım 88 tarihli, Ek I, Resmi Gazetenin Sayı 105, 1056 sayfasında yer almakta-dır. Sözü edilen hizmet şemalarının içeriği, görev ve sorumlulukları karşılaştırıldığında ikisinin hemen hemen aynı olduğu gözlemlenmektedir. Dolayısıyle YİM 55/90 sayılı içtihada göre de Müstedilerin taleplerinde haklı olduklarını söylemek mümkündür.

- Yukarıdakiler muvacehesinde ve netice olarak Müstedilerin taleplerinde haklı oldukları görüş ve kanaatindeyim ve Müstedilerin talepleri doğrultusunda lehlerine hüküm verilmesi taraftarıyım.

Müstedaaleyhlerin itirazlarında esasa müteallik olmayıp-, iptidai itiraz mahiyetinde öne sürdükleri 75 günlük süre ile ilgili olarak da birkaç söz söylemem yerinde olacaktır. Önümüzdeki başvuruda, Müstedilerin Anayasanın 152. maddesinde öngörülen hak düşürücü süreyi geçirdikten sonra bu başvuruyu dosyaladıkla-rı iddiası