-D. 7/98 YİM 16/96
YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ OLARAK OTURUM YAPAN
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti: Mustafa H. Özkök, Gönül Erönen, Seyit A. Bensen.

Müstedi: Önel Ltd., Sanayi Bölgesi Gazi Magosa

-ile-

Müstedaaleyh: Devlet Eml-âk ve Malzeme Dairesini temsilen KKTC Ekonomi ve Maliye Bakanlığı vasıtası ile KKTC Başsavcılığı Lefkoşa

A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Avukat Emine Erk
Müstedaaleyh namına: Başsavcı Yardımcı Muavini Müjgan Irkad.
İlgili Şahıs namına -: Avukat Güneş Menteş.
--------------------

K A R A R

Mustafa H. Özkök: Bu istinafta Mahkemenin hükmünü Sayın Yargıç Gönül Erönen okuyacaktır.

Gönül Erönen: Müstedinin 26.1.1996 tarihinde dosyaladığı başvurudaki olgular şöyledir:

Müstedaaleyh,- Devlete ait emlâk ve malzemelerin kira, alım, ihale ve benzeri işlerini yürüten Dairedir. Müstedi, Önel Ltd. ise, ilgili mevzuat tahtında Devlete ait Mağusa- Lefkoşa yolu üzerindeki Sanayi Bölgesinde bulunan ve

referansları, Pafta XXIV Harita 58.W.I Pa-rsel 10,11,12,13, olan 6 dönüm araziyi, üzerindeki Pano Atölyesi binası ile birlikte Müstedaaleyhten kiralayan şahıstır. Başvuru konusu
taşınmaz mal, Bakanlar Kurulunun B(K-1) 723-86 sayı ve 6.8.1986 tarihli kararı ile 12.12.1987 tarihinde imzalanmış sözl-eşme ile Müstediye kiralanmış ve daha sonra 7.1.1993 tarihli protokol tahtında kira süresi 30.9.1996 tarihine kadar uzatılmıştır.

Müstedi, yukarıda tafsilatı verilen Devletten kiraladığı taşınmaz malı ve bu taşınmaz üzerindeki tesisi, keza bu tesiste val-voline ürünleri üretip pazarlama haklarını Mehmet Özbada isimli şahıstan 104,000.- sterling ve Long Beach Club Ltd.'deki hisselerine karşılık, devredebileceğine ilişkin
31.5.1995 tarihinde, Mehmet Özbada ile bir anlaşma, yapmıştır.

Müstedi, mezkur 31.-5.1995 tarihli anlaşma tahtında, anlaşmanın uygulanabilmesi ve tarifi verilen tesisin devrine olanak sağlamak için, Mehmet Özbada ve/veya Mustafa Tener ve/veya onların kabul edip gösterecekleri 3. bir kişi leyhine, Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi ile akted-edilen kira mukavelesi ve bu mukavele altındaki kira ilişkisinden doğan tüm haklarından, İlgili Şahıs leyhine bir feragatname imzaladığını, ileri sürmektedir.

Müstediye göre, feragatnamenin geçerliliği alıcıların söz konusu anlaşma tahtında taahhütlerini -yerine getirmeleri önşartına bağlı idi. Müstedi devamla, Mehmet Özbada'nın kendisi ile yapılan anlaşmada belirtilen ivazları ve/veya herhangi bir kısmını ne verilen süre içerisinde ne de bugüne dek Müstediye vermiş değildir. Bu nedenle, Müstedi, ilgili anl-aşmanın tamamıyle ivazsız ve/veya batıl ve/veya geçersiz

ve/veya karşılıksız ve herhalukarda hükümsüz ve/veya fesh veya iptal edildiğini ileri sürmektedir. Müstedi, bu iddialarını gerek yazılı gerekse sözlü olarak Mustafa
Özbada'nın ve Müstedaaleyhin di-kkatine getirmiştir. Müstediye göre, aralarındaki anlaşmanın önşartının yerine getirilmemesinden dolayı geçersiz ve/veya ivazsız kalan feragatnameye istinaden ilgili kişilerin, ve/veya Müstedaaleyhin işlem yapması hatalı ve/veya gayri yasaldır.

Başsavcılı-ktan alınan hukuki mütalaa ışığında feragatnamenin geri alınamıyacağının bildirilmesi üzerine, konu feragatnameyi geçerli kabul eden Müstedaaleyhler, bu feragat neticesinde konu yeri, emare 6 Bakanlar Kurulu kararını müteakip İlgili Şahıs Tener İşletmecili-k Ltd.'le 18.12.1995 tarihli kira mukavelesi imza ederek, kiraladıar.

Müstedi, 12.12.1987 tarihli kira anlaşması tahtında elde ettiği menfaatlerinden feragat ettiğini beyan eden belgenin geçerli olduğunu kabul eden kararın, ve bunun neticesinde Müste-daaleyhin, Tener İşletmecilik Ltd. ile imzalamış olduğu 18.12.1995 tarihli sözleşmenin, tamamıyle geçersiz ve/veya kanunsuz olduğuna ve/veya kararın iptal edilmesine ve/veya hükümsüz ve/veya geçersiz ve/veya etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmaya-cağına ve keza Müstedinin mezkur taşınmaz malı, Müstedaaleyh ile yapmış olduğu 6.3.1991 tarihli anlaşma ve buna ekli protokol tahtında icar ve tasarrufunda bulundurmaya devam etmekte olduğuna dair, karar verilmesi talebinde bulunmaktadır.

Müstedaaleyh ve -başvuruya İlgili Şahıs olarak eklenen Tener İşletmecilik Ltd., aşağıda özetlenen ön itirazlarda bulundular:-

Başvuru konusu karar veya yapılan işlem Özel Hukuk
sahasında olduğu, Kamu Hukuku sahasına giren bir konu olmadığı cihetle, Yüksek İdare Mahkemes-ine başvuru konusu yapılamayacağından başvurunun masraflarla iptal edilmesi gerekmektedir,
Başvuru konusu karar veya işlem veya kira mukavelesi icrai bir karar olmadığı cihetle Yüksek İdare Mahkemesine başvurma hakkı olmadığı için başvurunun iptal edilmesi- gerekmektedir,
18.12.1995 tarihli başvuru konusu mukavelenin A-1000-95 sayılı ve 2.8.1995 tarihli Bakanlar Kurulu kararına istinaden yapıldığı, bu kararın 75 günlük yasal süre açısından iptali için herhangi bir başvuru dosyalanmadığı, yakınma konusu yapıl-madığı, keza Bakanlar Kurulu kararı yürürlükte kaldığı sürece karar altındaki işlemlerin iptalinin talep edilemeyeceği nedenleriyle, başvurunun iptal edilmesi gerekmektedir.

Davanın esasına geçmeden önce tarafların hemfikir olması nedeniyle öncelikle ön- itirazların karara bağlanması Mahkemece uygun görülmüş ve bu doğrultuda tarafların beyanları dinlenmiştir.

63/93 Taşınmaz Hazine Malları (Kiralama ve Değerlendirme) Yasasının 8. ve 12. maddeleri aynen şöyledir:-
"Madde 8.(1) Taşınmaz hazine mallarının k-ira takdiri, - - değer takdiri ile ilgili ön işlemleri, k-ira sözleşmesinin hazırlanması, imzalanması, feshedilmesi ve kira bedellerinin tahsili işlemleri Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi tarafından yürütülür.
(2) 12'inci madde uyarınca kira takdir işlemleri tamamlanan taşınmaz hazine malları ile ilgili k-ira sözleşmeleri Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi tarafından hazırlanır ve kira sözleşmelerinin imzalanması, izlenmesi,

feshedilmesi ve kira bedellerinin tahsili kiracıların dava edilmesi ve benzeri işlemler ile 7'nci madde kuralları çerçevesinde yapılac-ak işlemler, Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak bir Tüzük kuralları çerçevesinde Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi tarafından yürütülür.

12.(1) Kiraya verilecek olan taşınmaz hazine malının kira süresi, projenin büyüklüğü,- niteliği, yatırım maliyeti, işletme şekli ve genel olarak projenin ülke ekonomisine katkısı gözönünde tutularak aşağıdaki (2)'nci fıkrada öngörülen sürelere uygun olarak saptanır.
(2) Kira süresi hiçbir şekilde doksan dokuz yılı aşamaz. On yıla kadar kira-lamalarda Bakan yetkilidir. Onbir-elli yıl arası kira süreleri için Bakanlar Kurulunun, elli yılı aşan kira süreleri için de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisinin onayı gerekir.
(3) Kira süresi sonunda, amaca uygun kullanımın veya ülke ekonom-isine katkının devam ettiği yargısına ve/veya somut saptamalara varılırsa, kiracının başvurusu üzerine kira sözleşmesi, yukarıdaki (1)'inci ve (2)'inci fıkra kuralları uyarınca uzatılabilir. Ancak bu uzatma (2)'nci fıkrada öngörülen süreleri aşamaz.
(4) K-ira süresinin uzatılmaması veya kira süresinin doksan dokuz yılı tamamlamış olması halinde yapılmış olan tüm yatırımlar Devlete kalır."

18.12.1995 tarihli kira mukavelesinin dayandığı
emare 6 Bakanlar Ku