-D.1/89 YİM 147/85

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkemede
Yargıç Celâl Karabacak Huzurunda
Anayasanın 152. Maddesi hakkında

Müstedi: Feridun K. Fer-idun, Lefkoşa
- ile -
Müstedaaleyh: KKTC Başsavcısı vasıtasıyle
KKTC Bakanlar Kurulu
KKTC Ekonomi ve Maliye Bakanı, Lefkoşa
A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Oktay Feridun
M-üstedaaleyh namına: Müjgan Irkad

Yasa Maddesi: Kamu Görevlileri Yurt Dışı Burslar Tüzüğünün 15(2) maddesi, Bakanlar Kurulunun S.H-413-85 sayı ve 25.7.1984 tarihli kararı ve Bakanlar Kurulunun S.H-413-85 ve 11111.4.1985 tarihli kararı.

İstemin Özeti: Mü-stediye ödenmesi daha önceden uygun görülüp 1.4.1985 tarihine kadar ödenmiş iaşe ve ibate tahsisatının azaltılması ve/veya durdurulması mahiyetindeki Müstedaaleyh 1 kararının hükümsüz ve etksiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına dair hüküm ve/v-eya karar, Müstedaaleyh 2'nin Bakanlar Kurulu kararına istinaden ödeme yapmağı reddettiğini bildiren yazısındaki kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve hiçbir sonuç doğurmayacağına dair karar,
Bakanlar Kurulu kararına istinaden ödenmesinin durduruldu-ğu iddia edilen ayların ödenmesinin reddolunması şeklindeki eylem ve/veya işlem ve/veya ihmalin ödenmek şartıyle yapılması gerektiğine dair karar.

OLAY: Devlet Plânlama Örgütünde kamu görevlisi olarak hizmet gören Müstedi 1984-1985 ders yılı için Amerika -Birleşik Devletlerinde burs kazanmıştır. 1980 Kamu Görevlileri Yurt Dışı Burslar Tüzüğü uyarınca burs miktarı bursu veren ülke veya örgütçe belirtilen burslardan yararlanan kamu görevlilerine maaşları dışında Devletçe herhangi bir ödenek ödenmemekteydi. Bu- bilinçle Müstedi yurt dışına gitti. Bu arada Bakanlar Kurulu tarafından tüzükte yapılan bir değişiklik burs miktarının devletin öngördüğü kıstasların altında olması halinde bunun devletçe karşılanacağını karara bağladı. Bu değişikliğe dayanarak ABD'den al-dığı burs miktarının, devletin bu ülke için öngördüğü burs miktarından az olduğu gerekçesi ile eksik ödemenin kendisine verilmesini talep eden Müstedi, Maliye Bakanlığından olumlu yanıt almadığı için işbu başvuruyu dosyalayarak yukarıdaki taleplerde bulund-u.

SONUÇ: Müstedi bir kamu görevlisidir. Kamu görevi bizde KKTC Anayasasında ve 7/79 sayılı Kamu Görevlileri Yasası ile bu Yasa altında yapılan tüzük, yönetmelik ve Bakanlar Kurulu kararı gibi tek taraflı olarak düzenlenmiş genel kurallardan meydana gelen-, genel objektif ve kişilik dışı bir hukuki durum bir statüdür. Mali menfaatler de memur statüsünün hükümleri arasındadır. Yönetim, akdi bir münasebet olmadığı cihetle memur statüsünde dolayısıyle burs konusunda değişiklik yapmadan önce bunu kamu memurları-na bildirmeye, onların rızasını almağa mecbur değildir. Müstedi yurt dışına giderken yürürlükte bulunan mevzuata göre sadece devletten maaşını, alacak, devlet ona herhangi bir ödenek vermiyecekti. Bilahare yapılan değişiklikten olumlu yönde etkilenmiş ve d-evlet bu olumlu yönü Müstediye yansıtmıştır. Kısa süre sonra tekrar yapılan değişiklikte önceki durumuna nazaran olumsuz yönde etkilenen Müstediye bu durum da yansıtılmıştır. Devletin bu şekildeki uygulaması ile Müstediye mevzuat ve idare prensipleri doğru- olarak uygulanmıştır. Bu nedenle 2'nci talebi red olunur. Olumsuz bir karar karşısında Müstedaaleyh 2'nin ihmalinden bahsedilemez. Dolayısı ile 3. talebi de reddolunur. Ancak ilk uygulamadaki hesaplama hatalarının nazarı dikkate alınıp gerekenin yapılması- gerekir.
Başvuru reddolunur.

Atıfta Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
YİM 147/85 (D.39/87) sayılı Feridun K. Feridun ile Bakanlar Kurulu ile Ekonomi ve Maliye Bakanlığı arasındaki Yüksek İdare Mahkemesi kararı.

Atıfta Bulunulan Bilimsel İçtihatlar:
Ord-. Prof. Dr. Sıddık Sami Onar, İdare Hukukunun Esasları, 3. baskı, 1. cilt, sayfa 558-559.

H Ü K Ü M

İşbu başvuru ile Müsted-i Feridun K. Feridun Mahkemeden- aşağıdaki taleplerde bulunmuştur:

"1. Müstedaaleyh No.1'in 5.H-413-85 sayılı 25.7.1984 tarihli daha önceki Bakanlar Kurulu kararının iptalini ve K.K.T.C. tarafından Staj ve Hizmetiçi Eğitim için Yurt dışına gönderilen ve gönderilebi- lecek olan personele- 1 Nisan 1985 tarihinden itibaren yeni iaşe ve ibate tahsisatları ödenmesini öngören 5.H-413-85 sayılı 11.4.1985 tarihli kararının, Müstediye ödenmesi daha önceden uygun görülüp 1.4.1985 tarihine kadar ödenmiş iaşe ve ibate tahsisatlarının azaltılması ve/v-eya durdurulması mahiyetindeki kararının ve/veya eyleminin ve/veya işle-m-inin ve/veya ihmalinin hükümsüz veya etkisiz olduğuna veya herhangi bir sonuç doğurmayacağına dair hüküm ve/veya karar,

Müstedaaleyh No. 2'nin yukarıda tafsilatı verilen 11.4.1985 tarihli Bakanlar Kurulu kararına istinaden almış olduğu ve ödemeyi yapmağı -reddettiğini bildiren 23.9.1985 tarihli 5/20/85(52) sayılı yazısındaki kar-a-rının hükümsüz veya etkisiz olduğuna ve hiçbir sonuç doğurmayacağına dair karar,

Yukarıda tafsilatı verilen Bakanlar Kurulu kararına istinaden ödemesinin durdurulduğu iddia edilen ve Nisan, Mayıs ve Haziran 85 ayalarının ödenmesinin reddolunması şeklindek-i eylem ve/veya işlem ve/veya ihmalin ödemek şartıyle yapılması gerektiğine dair karar,"

Başvuruda önce ön itirazların dinlenmesine geçilmişti. O safhada, Müstedinin yukarıda belirtilen 1. talebi Mahkemece reddolunmuş, diğer taleplerle ilgili duruşmanın d-evamına karar verilmişti (Gör YİM 147/85, D..39/87).

Müstedi geri kalan 2. ve 3. taleplerini ispat için kendisi şahadet vermiş, başka herhangi bir tanık çağırmamıştır. Müstedaaleyhler ise, Hasan Türenç ile Yaşar M. Artamı tanık olarak dinletmişlerdir. Ba-şvuruda 11 adet belge de Mahkemeye emare 1 - 11 olarak sunulmuştur.

Huzurumdaki şahadeti etraflıca tezekkür ettim. Şahadete göre, olgular özetle şöyledir:

Devlet Plânlama Örgütü'nde kamu görevlisi olarak hizmet gören Müstedi, Amerika Birleşik Devletler-i'nin 1984-1985 ders yılı için öngörmüş olduğu "Kaynakların Plânlanması ve Sevki" konulu Hubert H. Humphrey Bursu'nu kazanmıştı.

Hubert H. Humphrey Bursu hakkında bilgi veren emare 1 belgelerde, diğer şeyler meyanında, aşağıdakiler de yer almaktadır:

"F-inancial Provisions

Humhrey Fellowships provide for international travel, tuition and fees, books, and a monthly maintenance stipend for the authorized grant duration, Limited funds are available for professional development enrichment activities such a-s attendance at conferences and field trips."

...............

" 7. The Humphrey Fellowship allowance is sufficial to provide for your basic needs and -for you to lead a life more comparable to that of an American graduate student, or junior professional then the lifestyle you ma-y currently enjoy in your position, ..........."

Bu arada yürürlükte bulunan 1980 Kamu Görevlileri Yurt Dışı Burslar Tüzüğü'nün 15(2) maddesine göre, yabancı ülke veya örgütlerce sağlanan burslardan yararlanmakta olan kamu görevlilerine maaşları dışında -Devletçe herhangi bir ödenek ödenmemekteydi.

Tüm bunların bilinci içinde olan Müstedi, 16.5.1984 tarihinde burs için Amerika Birleşik Devletleri'ne gitmiştir. Burs, 30.6.1985 tarihinde sona erecekti.

Şahadete göre, Amerikan İlgilileri Müstedinin burs m-iktarını ayda 845 Amerikan Doları olarak belirlemişlerdir.

Ancak, 26.11.1984 tarihinde 106 sayılı Resmi Gazete'nin Ek III'ünde A.E. 564 olarak yayımlanıp yürürlüğe giren 1984 Kamu Görevlileri Yurt Dışı Burslar (Değişiklik) Tüzüğü ile yukarıda belirtilen -Esas Tüzüğün 12(2) maddesi değiştirilmiştir. Mezkûr maddenin değiştirilmiş şekli aynen şöyledir:

-"15 (2) Yabancı ülke ve örgütlerce sağlanan burslardaki miktar bursu veren ülke veya örgütlerce belirlenir. Ancak, yabancı ülke veya örgütlerce belirlenen burs veya kurs miktarı Devletin öngördüğü kıstasların altında ise, aradaki fark Devletçe karşılanır."-
-
Görülebileceği gibi, yapılan bu değişiklikle 26.11.1984 tarihinden itibaren Müstedi ve bu durumda bulunanlara da Devletin öngördüğü kıstaslar uyarınca bir miktar ödeme yapılabilmesine imkân sağlamıştır.

Devletce kamu görevlilerine verilecek burslardaki- burs miktarı 1980 Kamu Görevlileri Yurt Dışı Burslar Tüzüğü'nün 15(1) maddesi gereğince Bakanlar Kurulu tarafından saptanmaktadır. Nitekim, Müstedaaleyh No 1 Bakanlar Kurulu da, Tüzüğün mezkûr maddesine dayanarak zaman be zaman burs kıstaslarını saptamışt-ır.

Yukarıdaki değişikliğin yapıldığı 26.11.1984 tarihinde yürürlükte bulunan kıstaslar 2.8.1984 gün ve 74 sayılı Resmi Gazete'nin Ek IV'ünde yayımlanan 25.7.1984 gün ve 5.H-499-84 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nda belirtilenlerdi. Bu Karar'ın başvuru il-e ilgili kısımları şöyledir:

" 2. Staj ve Hizmetiçi Eğitim süresi 1 (Bir) aydan fazla olanlar için:

İaşe ve ibatesi karşılanmadığı hallerde maaşına ilâve olarak uygulan- makta olan yurt dışı görev ödeneğinin (İ) sütununda gösterilen tahsisatların,

.....-.................
......................

Yabancı ülkelerde staj ve hizmetiçi eğitim göreceklere ilk 1 (Bir) ay için %50, daha sonraki süreler için %30'u kadar günlük tahsisat."

Şahadete göre, yurt dışı görev ödeneğnin (İ) sütununda gösterilen tahsisat da-, 148.75 Amerikan Doları idi.

1980 Kamu Görevlileri Yurt Dışı Burslar Tüzüğü'ne 1984 Değişiklik Tüzüğü ile yapılan tadilâtı öğrenen Müste-di, 5.-2.1985 tarihli emare 3 yazısıyla, K.K.T.C.'nin Amerika Birleşik devletleri için öngördüğü burs miktarının ilk ay için 2235 Amerikan Doları, sonraki aylar için 1340 Amerikan Doları olduğunu, halbuki kendisinin A.B.D.'den aldığı burs miktarının ayda 8-45 Amerikan Doları o-l-d-uğunu, bu nedenle, 26.11.1984 tarihinden itibaren ilk ay ve ondan soraki her ay için doğan farkın Devletçe kendisine ödenmesini istemiştir.

Müstedaaleyh No 2 Ekonomi ve Maliye Bakanlığı, ödeme için gerekli çalışma ve işlemleri yapmakta olduğu bir sırada,- Bakanlar Kurulu 10.5.1985 tarihinde 44 sayılı Resmi Gazete'nin Ek IV'ünde yayımlanan yeni bir Karar almıştır. 11.4.1985 gün ve 5.H-413-85 sayılı bu Karar'ın başvuru ile ilgili kısımları aynen şöyledir:

"KARAR NUMARASI. 5.H-423-85

STAJ VE HİZMETİÇİ EĞİTİ-M İÇİN YURT DIŞINA GÖNDERİLEN
PERSONELE ÖDENECEK İAŞE VE İBATE TAHSİSATININ
YENİDEN TESBİTİ
Bakanlar Kurulu, Staj ve Hizmetiçi Eğitim için Yurt dışına gönderilen personele ödenecek iaşe ve ibate tahsisatları ile ilgili 25.7.1984 tarih ve 5.H-499-84 sayılı- Bakanlar Kurulu kararı'nın iptaline ve K.K.T. Cumhuriyeti tarafından Staj ve Hizmetiçi Eğitim için Yurt dışına gönderilen ve gönderilecek olan personele 1 Nisan, 1985 tarihinden itibaren aşağıdaki kıstaslar çerçevesinde iaşe ve ibate tahsisatı ödenmesini -onayladı.

11.4.1985

STAJ VE HİZMETİÇİ EĞİTİM İÇİN YURT DIŞINA GÖNDERİLEN
PERSONELE ÖDENECEK İAŞE İBATE TAHSİSATI

2- Staj ve Hizmetiçi Eğitim süresi 1 (bir) aydan fazla olanlar için:

İaşe ve ibatesi karşılanmadığı hallerde maaşına ilâve olarak uygulanma-kta olan yurt dışı görev ödeneğinin (İ) sütununda gösterilen tahsisatların,

.............................................

Diğer Yabancı ülkelerde staj ve hizmetiçi eğitim görecek- lere ilk 1(bir) ay için %50 daha sonraki süreler için Avrupa'da %22, Ameri-ka'da ise %19'a kadar günlük tahsisat.

..........................
..........................
..........................
........................."

Yukarıda belirtilenlere göre, Devletçe Amerika Birleşik Devletlerin'ne gönderilen personele uygulanmakta b-ulunan ve yurt dışı görev ödeneğinin (İ) sütununda gösterilen tahsisa-t-ın ilk aydan sonraki süreler için %30'a kadar olan günlük tahsisat miktarı yürürlükten kaldırılmış ve yerine