-D.21/2001 YİM 142/97
Yüksek İdare Mahkemesinde
Anayasanın 152. Maddesi Hakkında.
Mahkeme Heyeti: Metin A. Hakkı, Mustafa H. Özkök, Seyit A.Bensen.
Davacı: 1. Mehmet Eşref, Lefkoşa ve diğerleri
- ile -
Davalı: 1. İhtiy-at Sandığı Müdürü, Lefkoşa
2. İhtiyat Sandığı Yönetim Kurulu, Lefkoşa
3. İhtiyat Sandığı ve/veya İhtiyat Sandığı Dairesi
ve/veya İhtiyat Sandığı Fonu, Lefkoşa

A r a s ı n d a.

Davacılar namına: Avukat Ergin Ulunay
Davalılar nam-ına: Avukat Aydın Kalfaoğlu
İlgili Şahıslar namına: Kıdemli Savcı Behiç Öztürk.

--------------

H Ü K Ü M

Metin A. Hakkı: Davacılar 17.9.1997 tarihinde, Anayasanın 152. maddesine istinaden Yüksek İdare Mahkemesi olarak oturum yapan Yüksek Mahkemede D-avalılar aleyhine dosyaladıkları yukarıda ünvan ve sayısı gösterilen dava ile özetle, Davalılar tarafından devralınan "Kıbrıs Türk Kooperatif Merkez Bankası Ltd. İhtiyat Sandığı" ile ilgili olarak, ilgili tarihlerde bu İhtiyat Sandığına mensup Davacılar iç-in Kıbrıs Lirası olarak yapılan yatırımlarla ilişkili Davalılar tarafından her Kıbrıs Lirası için Davacılara 36TL+164TL= 200TL yapılan ödemelerin, ödeme tarihinde Kıbrıs Lirasının serbest piyasadaki değerinin 2/5'ine tekabül ettiğinden Davacıların Davalıla-rdan daha 3/5 oranında alacaklı olduklarına dair karar talep etmişlerdir. Davacılar, Davalılar aleyhine ikinci bir talepte bulunarak dava konusu İhtiyat Sandığındaki alacaklarının tümünü değil de dava konusu zamanlarda sadece 2/5 oranındaki miktarların Da-valılarca Davacılara ödenmesi kararının ve/veya işleminin ve/veya ödemesinin tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına dair karar talep etmişlerdir.

Mezkûr davanın Davalılara tebliğini müteakip Davalılar, 25.9.1998 t-arihinde bir Müdafaa Takriri dosyalamışlardır. Davalılar Müdafaa Takrirlerinde sair müdafaalarının yanısıra ön itiraz da öne sürmüş ve davanın iptalini talep etmişlerdir. Dava ile yakın ilgisi olduğu görülen Devlet de muayyen bir safhada İlgili Şahıs ola-rak davaya dahil edilmiş ve onlar da 8.4.1999 tarihinde ön itiraz içeren bir Müdafaa Takriri dosyalayıp Davacıların davasının red ve iptalini talep etmişlerdir. Davalıların ve İlgili Şahısların Müdafaa Takrirleri tetkik edildiğinde aynı paralelde olduklar-ı ve şu iptidaî itirazları içerdikleri görülmektedir.

Davacılar davalarını Anayasanın 152. maddesine istinat ederek açmışlardır ancak mezkûr maddenin 3. paragrafında öngörülen şart bendini ihlâl ederek açmışlardır, bu nedenle davanın iptali gerekmektedir.- Bir başka deyişle iptidai itiraza göre, Davalılar Davacıların davalarını Anayasanın 152 (3) maddesinde öngörülen şikayet konusu eylem bilgilerine geldiğinde 75 gün içinde dosyalamamışlar, bu süre seneler geçtikten sonra davalarını dosyalamış olmaları nede-ni ile dava daha ileri gidemez.

Davacılar Kıbrıs Lirası olarak alacakları olan meblağları ilgili tarihte yürürlükteki mevzuat uyarınca Türk Lirası olarak ve mevzuat'da öngörülen kurdan aldıklarından Davacıların başka alacakları kalmamıştır. Üstelik Davac-ılar alacaklarını alırken haklarına halel gelmeksizin veya "under protest" almadıklarından bu hareketleri "estoppel" teşkil eder, dolayısıyle davaları daha ileri gidemez, ve iptali gerekmektedir.

Davacıların Talep Takriri incelendiğinde, aslında bunun bir- tazminat talebi olduğu, tazminat davalarını görmeye yetkili Mahkemenin de Kaza Mahkemeleri olduğu, Yüksek İdare Mahkemesinin yetkileri Anayasanın 152. maddesi mucibince yalnız idari davaları görmekle sınırlı olduğu, bu nedenle bu Mahkemenin bu davayı görm-eye yetkisi olmadığı ve davanın masrafla reddedilmesi gerektiği Müdafaa Takrirlerinde iddia edilmektedir.

Dava müteaddid defalar mention olarak Mahkemece ele alınmış neticede bir uzlaşma sağlanamamış ve duruşma olarak 10.10.2001 tarihine tayin edilmi-ştir. Davanın duruşması 10.10.2001 tarihinde başladığında, taraflar karşılıklı muvafakat çerçevesinde meselenin kökeninde yatan ve evraklardan oluşan ceman 55 adet evrağı Mahkemeye emare olarak ibraz etmişlerdir. Davada herhangi bir şahadet di