-D.24/2015YİM:133/2015
Yüksek İdare Mahkemesinde
Anayasanın 152.Maddesi Hakkında
Yargıç Tanju Öncül Huzurunda.

Davacı:Near East University Ltd., "Yakın Doğu Üniversitesi" Ticari ünvanının kayıtlı sahibi sıfatıyla, Yakın Doğu Bulvarı, Dikmen Yol-u, Lefkoşa
-ile-
Davalı:Yükseköğretim Planlama, Denetleme, Akreditasyon ve Koordinasyon Kurulu (YÖDAK), Şht. Ecvet Yusuf Cad., NO.31, Yenişehir, Lefkoşa
A r a s ı n d a
-
Davacı/Müstedi namına:Avukat Hüseyin İzveren
Davalı/Müstedaaleyh namına:Avukat Müjgan Irkad ve Avukat Refet Uzun.
----------
A R A K A R A R
-
-(Davacı/Müstedi Tarafından Yapılan 22.6.2015 Tarihli Ara Emri İstidası Hakkında)

Davacı, 22.6.2015 tarihinde dosyaladığı talep takririnde,
"A)KKTC Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Davacıya
Davacının Atatürk Eğitim Fakültesi bünyesinde açılması
pl-anlanan "Sınıf Öğretmenliği Lisans
Programı(Türkçe)"'na vermiş olduğu ve 16.4.2015
tarihli, MEB.0.00-203/2-15/383 sayılı yazıda belirtilen
"Açma Ön İzni" tahtında verilmiş olan ve Davalı
tarafından takriben 7/05/2015 tarihli, 33/2006-15/433-
sayılı yazı ile Davacıya bildirilen "öğretime başlama
izni" verilmesi ve/veya akreditasyona aday olarak kabul
edildiğine ilişkin kararının geri alınmasına dair olan
Davalının her türlü işlemlerinin ve/veya kararının
ve/veya 19/06/2015 -tarihli toplantısının ve/veya bu
toplantıda alınan kararların ve/veya işlemlerin tamamen
geçersiz ve hükümsüz olduğuna ve herhangi bir sonuç
doğurmayacağına Mahkemece karar verilmesi, "
isteminde bulunmuş, ayni gün dosyalanan konu istida ile de-,

"A)Davalı/M/aleyhin dava konusu olan ve Davalı/M/aleyh
tarafından Davacı/Müstediye verilmiş olan
Davacı/Müstedinin Atatürk Eğitim Fakültesi bünyesindeki
Sınıf Öğretmenliği Lisans Programı (Türkçe) ve/veya
bölümünü aç-ma ve/veya öğretime başlama izni ve/veya
akreditasyona aday olarak kabul edilme izninin ve/veya
kararının iptal edilmesine ve/veya geri alınmasına
ilişkin takriben 19/06/2015 tarihli kararın ve/veya
işlemlerin uygulanmasının- ve/veya yürütülmesinin işbu
davanın neticesine değin durdurulmasına ve/veya söz
konusu karar ve/veya işlemlerin uygulanmamasına dair
bir emir verilmesini, "

talep etmiştir.

İstidaya ekli yemin varakasında, Davacının "Sınıf Öğret-menliği Lisans Programı (Türkçe)" açmak için izin talep ettiği, KKTC Milli Eğitim Bakanlığının bu talebe şartlı ön izin verdiği, sonrasında Davalının da, oybirliği ile, sınıf öğretmenliği lisans programına öğretime başlama izni üretip 7.5.2015 tarihli yazı- ile bu kararını Davacıya bildirdiği, Davacının bu bağlamda hazırlıklar yapıp, öğretim üyeleriyle sözleşmeler akteylediği, bina veya sınıflar oluşturduğu, seçme ve burs sınavları yaptığı, bölüme alınacak öğrencileri belirlediği ve kayıtlarını yaptığı, özel- okullarda öğretmen açığı olduğu için Davacının bu bölümü açmayı elzem gördüğü, Davalının da elzem görerek izin verdiği, Davacının devlet okullarına öğretmen yetiştirmeyeceği, ancak, baskılar sonucu, dava konusu iznin, 19.6.2015 tarihli toplantı gündemine -alındığı, toplantıya başkan ve üyelerin katılımıyla başlandığı, dava konusu izin görüşülürken tartışma çıktığı ve karar alınmadan başkanın toplantıyı kapattığı, toplantı kapatıldıktan sonra Davalının üç üyesinin dava konusu iznin iptali kararını aldıkları -ve bunu 22.6.2015 tarihinde Davacıya bildirdikleri, alınan kararın geçersiz veya yasal dayanaktan yoksun olduğu, Davacının davasında haklı olduğu, karara bağlanması gereken konunun ciddi ve acil bulunduğu, emir verilmezse Davacının ve bölüme hak kazanmış ö-ğrencilerin telâfisi imkânsız zarar ziyana uğrayacakları, Davacının ününe de zarar getirilmeye çalışıldığı ileri sürülmüştür.

Anılan istidaya karşı itirazname dosyalanmış ve konu itiraznamenin iki ayrı yemin varakası ile desteklenmesi yönüne gidilmiştir.- Yemin varakalarından birisi YÖDAK'ın üyelerinden Prof.Dr.Hasan Kömürcügil, diğeri ise YÖDAK Başkanı Prof.Dr.Hüseyin Gökçekuş tarafından yapılmıştır.

Prof.Dr.Hasan Kömürcügil tarafından yapılan yemin varakasında, 5.5.2015 tarihli YÖDAK toplantısında alın-an kararın, YÖDAK Başkanının diğer iki üyeye bir sorun olmadığını beyan etmesi üzerine, konunun yeterince irdelenmeden başkana itimaden imzalandığını arkadaşlarından öğrendiği, iki üyenin, Davacının talebini, yasanın verdiği yetki ve görevler çerçevesinde -değerlendirmediği, KTÖS'ün 2.6.2015 tarihinde ihbar nitelikli bir yazı gönderdiği, durumun hassasiyet ve önem arzetmesi sebebiyle 2.6.2015 tarihli toplantıda anılan hususun değerlendirildiği ve 19.6.2015 tarihinde yapılacak toplantıda Yakın Doğu Üniversite-si sınıf öğretmenliği konusunun görüşülmesi kararının alındığı, 8.6.2015 tarihli bir yazı ile de Yakın Doğu Üniversitesi'nden konu ile ilgili görüş ve düşüncelerinin talep edildiği, Müstediden herhangi bir cevap gelmediği veya bu hususta aydınlatılmadıklar-ı, ilk kez önlerine böylesi şart ihtiva eden bir açma ön izninin geldiği, bunun ötesinde, sınıf öğretmenliği konusunun ciddiyetinin gereği, sendikalara ve sivil toplum örgütlerine sorulmadan, yeterlilik ve ihtiyaç analizleri veya planlamaları yapılmadan, M-illi Eğitim Bakanlığı'nda komiteler oluşturulmadan böyle bir onayın ne kadar doğru olacağı noktasında karamsarlık ve ikilem içine düştükleri ve yaptıkları araştırmalar neticesinde, 25/95 sayılı yasanın ilgili maddesi gereği, devlette kamu görevlisi ilkokul- öğretmeni olabilmek için özel bir üniversitede eğitim almanın yeterli olmadığı, 'öğretmen kolejinden' eğitim alınıp, mezun olunması gerektiği, idarenin hatalı olarak ve hukuka aykırı biçimde aldığı kararları düzeltme görevi olduğundan hareketle, hatalı ol-arak alınmış kararı düzeltmek için yapılan 19.6.2015 tarihli toplantıda, gerilim yaşanması sonrası başkanın toplantıdan ayrıldığı, Yüksek Öğretim Yasası'nın 10(1) maddesi gereği, en yaşlı üye sıfatı ile kendisinin başkanlığında diğer iki üye de hazırken, t-oplantının devam ettiği ve Yakın Doğu Üniversitesi'nin sınıf öğretmenliği program onayının iptal edildiği, dava konusu karar alınırken Kıbrıs Türk eğitim ve öğretiminin yara almamasına dikkât ettikleri, konu bölümün açılmasının elzem olmadığı, Müstedinin s-adece özel okullar için sınıf öğretmeni yetiştireceği, devlet okullarına öğretmen yetiştirmeyeceği iddiasının farazi olduğu, konu hususun, yasakoyucu tarafından düzenlendiği de göz önüne alındığında, daha kapsamlı bir araştırma yapılıp, sivil toplum örgütl-eri, ilgili üniversiteler, Milli Eğitim Bakanlığı ve YÖDAK'ın birlikte hareket edip, karar alınmasının daha uygun olacağı, YÖDAK'ın baskı sonucu değil, sosyal sorumluluk ile ve yasal çerçevede hareket etmek amacıyla anılan hususu toplantı gündemine aldığı,- Hüseyin Gökçekuş'un toplantıyı kapatmadığı, terkettiği, toplantının ve alınan kararın yasal olduğu, herhalükârda 30.7.2015 tarihinde YÖDAK'ın olağanüstü toplandığı ve 19.6.2015 tarihli kararı ve dava sürecini gözden geçirerek oyçokluğu ile 19.6.2015 tar-ihli kararı kabul ettiği veya onayladığı, Davacının haklı bir dava sebebi bulunmadığı, Davacının YÖDAK'a kayıtsız kalmasa hiçbir öğrenciyi kaydetmeyeceği, Davacının herhangi bir zarara uğramayacağı, herhalükârda zararının ne olduğunu belirtmediği, kararın -keyfi alınmadığı iddia edilmiştir.

Prof.Dr.Hüseyin Gökçekuş tarafından yapılan yemin varakasında ise, öncelikle, YÖDAK üyesi olan Prof.Dr.Hasan Kömürcügil tarafından yapılan yemin varakasında katılmadığı ve doğru kabul etmediği hususlar olduğu için konu -yemin varakasını yapmaya karar verdiği iddiası yer almış, devamında ise, başkanı olduğu YÖDAK'ın bir başkan ve dört üyeden oluştuğu, toplantı ve karar yeter sayısının üç olduğu, Haziran 2015 tarihinde 'başkanın yokluğunda' olarak kabul edilebilecek şekilde- görevinden uzakta olmadığı, 19.6.2015 tarihinde başkanlık ettiği YÖDAK toplantısında son gündem maddesi olan sınıf öğretmenliği konusunun yeniden görüşülmesi sırasında toplantının tartışmalı devam ettiği ve gerekçe olarak kabul edilemeyecek 2009-2013 tari-hleri arasında bakanlık ve YÖDAK izni olmaksızın, on KKTC'li öğrenciye, sınıf öğretmenliği eğitimi izni alınmış TC'li öğrenciler yanında dersleri takip edip tamamladıkları olayını gerekçe göstererek, Davacıya verilen izinlerin geri alınmasının, YÖDAK'a zar-ar vereceği nedenleriyle toplantıyı kapattığı ve sonlandırdığı, bazı üyelerin toplantıyı kapatamazsın demesi sonrası tekrardan toplantıyı kapatıyorum diyerek kendi odasına geçtiği, bunu fırsat olarak düşünen üç üyenin, 'başkanın yokluğu' halini gerekçe gös-terip toplantı yaparak ve 65/2005 ve 27/2013 sayılı yasaya aykırı olarak YDÜ'nün sınıf öğretmenliği lisans programının öğretime başlama iznini geri aldıkları ve iptal ettikleri, bunun hukuken yok hükmünde veya ağır yetki gasbı içeren bir işlem olduğu, YDÜ'-nün 24.4.2015 tarihli müracaatında, sınıf öğretmenliği lisans programının akredite edilmesi amacıyla hazırladığı dosyayı verdiği, 2.5.2015 tarihinde sınıf öğretmenliği Türkçe lisans dosyasının, YÖDAK Başkan ve üyelerince yapılan inceleme sonucunda yeterli -bulunduğu, 4.5.2015 tarihli yazı ile 5.5.2015 tarihinde yapılacak toplantıda YDÜ'nün ilgili bölüm başkanlarının hazır bulunmasının YDÜ'den talep edildiği, 5.5.2015 tarihli YÖDAK toplantısında kendisinin, Prof.Dr.Olgun Çiçek ve Prof.Dr.Mehmet Hasgüler'in ha-zır bulunduğu, ek bilgi vermek üzere gelen üç öğretim üyesinden önce bilgi alındığı, sonra sorulara verdikleri cevapların dinlendiği ve sonrasında 5.5.2015 tarihli kararın üretildiği, 2.6.2015 tarihli toplantı başlamazdan bir saat önce YÖDAK başkan ve üyel-erine, KTÖS genel sekreterinin bir yazı gönderdiği, bunun sonrasında 19.6.2015 tarihinde yapılacak YÖDAK toplantısında konunun görüşülmesi kararının alındığı, YDÜ'den, 8.6.2015 tarihli yazı ile 11.6.2015 tarihine kadar bilgi talep ettiği, buna, 11.6.2015 t-arihli yazı ile yanıt verildiği, 19.6.2015 tarihli YÖDAK toplantısına kendisinin, Prof.Dr.Olgun Çiçek, Prof.Dr.Mehmet Hasgüler, Prof.Dr.Hasan Kömürcügil ve genel sekreterle idare memurlarının katıldığı, genel sekreterin inceleme sonucu elde ettiği bulgular-ı kurula aktardığı, yukarıda anlattığı ortamın oluşması üzerine de, kendisinin, toplantıyı kapattığı, bunun sonrasında alınan kararın hukuka aykırı olduğu ve kazanılmış hakları da ihlâl ettiği iddiaları ileri sürülmüştür.

İstidanın dinlenmesi sürecinde D-avacı, Hülya Çağman ile Ümit Serdaroğlu'na şahadet verdirmiş, bu aşamada 12 adet evrak da Mahkemeye emare olarak sunulmuştur.

Davalı taraf ise itiraz maksatları açısından Hüseyin Gökçekuş, Hasan Kömürcügil ve Mehmet Hasgüler'e şahadet sundurmuştur.

Huz-urumdaki meseleyi karara bağlamaya çalışırken, birçok Yüksek İdare Mahkemesi kararında vurgulanmış hukuksal durumu birkez daha hatırlatmakta yarar görürüm.

1997 Yüksek İdare Mahkemesi Tüzüğü'nün 11'inci maddesi, davanın adilâne bir şekilde kararlaştırılm-ası icap ettirirse, davayı esastan sonuçlandırmayan geçici emirlerin verilebileceğini düzenlemiştir.

YİM 232/2014 Dağıtım 33/2014'te,
" Geçmişte verilmiş Yüksek İdare Mahkemesi kararları göz önüne alındığında, davanın adilâne bir şekilde kararlaş-tır-ılması sürecinde, temelde, Mahkemeler Yasası Madde 41'deki kriterlerin dikkâte alındığı görülmektedir.Bu yaklaşımın gereği olarak da emir verilecekse:

1)Karara bağlanması gereken konunun ciddi olması,
2)Davacının iddiasında haklı olduğuna dair belirtiler -
bulunması,
3)Geçici emir verilmemesi halinde ileride telâfisi mümkün
olmayacak bir zararın doğacağına veya eski duruma
dönüşün çok zorlaşacağına kanaat getirilmesi
koşullarının varlığı aranmaktadır.

Doğallıkla bu üç kriterin varlığı incelen-irken, İdare Hukukunun kendi ilkeleri ile uyumlu olacak şekilde bir değerlendirme yapılmaktadır." denilmiştir.

YİM/İstinaf 1/2015, Dağıtım 4/2015'te, konu ile ilgili olarak,
" Ara emri verilmesi ile ilgili kriterler en son
Birleştirilmiş YİM-İstinaf -5-6/2014 (D.1/2015)'de sayfa
10'da açıkça şöyle izah edilmiştir:

"Yüksek İdare Mahkemesinde, yürütmeyi durdurma emri verilmesi için tatmin edilmesi gerekli unsurlar birçok içtihat kararında yer almıştır. Yüksek İdare Mahkemesi Tüzüğü'nün 11. maddesi ta-htında, Yüksek İdare Mahkemesine geçici emir verme yetkisi verilmiştir. Tüzükte, geçici emir verilmesi için gerekli tek koşul, davanın adilane bir şekilde kararlaştırılabilmesi için, böyle bir emrin verilmesine ihtiyaç duyulduğuna mahkemenin kanaat getirme-sidir.

İçtihatlara bakıldığı zaman, bu tek koşulun, 9/1976 sayılı Mahkemeler Yasası'nın 41. maddesi altında ara emri verilmesi için aranan kriterlerin var olduğunun kabul edilmesi halinde, tatmin edildiğinin kabul edildiği görülmektedir.

İdarenin icra -edilebilir bir işleminin açıkça hukuka aykırı olması ve bunun icra edilmesi durumunda, telafisi güç veya imkansız zararların doğabilecek olması karşısında, davayı esastan çözmeyecek, yürütmenin durdurulması niteliğinde bir ara emri verilebilir. İçtihatlar,- açıkça hukuka aykırılık hali ile yokluk sonucunu doğuran yasa dışılık veya ağır yetki gasbı hallerinde de telafisi imkansız zarar doğup doğmayacağını incelemeden ara emri verilebileceğini belirtmektedir.
...

Yüksek İdare Mahkemesi Tüzüğü'nün 11. madde-si altında, "davanın adilane bir şekilde kararlaştırılabilmesi" için gerekli olduğuna kanaat getirilmesi halinde geçici emir verilebilmektedir.

Yüksek İdare Mahkemesi içtihatlarında, Tüzükteki bu tek koşulun 9/1976 sayılı Mahkemeler Yasası madde 41 alt-ında hukuk davalarında ara emri verilmesi için aranan kriterlerin var olması halinde tatmin olduğu kabul edilmektedir.

İlke bu olmakla birlikte, Yüksek İdare Mahkemesinde görülen davaların niteliği gereği, açıkça hukuka aykırılık bulunan davalarda, geç-ici bir emir verilmesi için 9/76 sayılı Mahkemeler Yasası'nın 41'inci maddesindeki 3. unsurun, yani telafisi imkansız zarar ve/veya geriye dönüşün zorlaşacağı unsurunun, aranmasına gerek olmadığına dair içtihat vardır. Yine içtihatlarda yokluk sonucu doğur-an yasa dışılık veya ağır yetki gasbı halinde de 9/1976 sayılı Mahkemeler Yasası'nın 41'inci maddesindeki 3. unsurun tatmin edilmesi gerekmediği yer almaktadır."

denilmektedir.

Yukarıda belirtilen özdeki hukuksal durum ışığında, huzurumdaki mesele ile i-lgili olarak karar verilebilmesi için, anılan her bir kriterin varlığının incelenmesi gerekmektedir. Bunun için de, öncelikle, ara emri talebini ilgilendirdiği oranda olguların ortaya konması gerekliliği vardır.

Bu yaklaşım gereği sunulan şahadet ve ema-reler incelendiğinde, olguların aşağıdaki şekilde sıralanabileceği anlaşıl