-D.10/93 YİM 130/87

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: N. Ergin Salâhi, Taner Erginel, Metin A. Hakkı.

Müstedi: Ahmet Emin Hüseyin, G-irne.
ile
Müstedaaleyh: Bakanlar Kurulu vasıtasıyle KKTC, Lefkoşa.
A r a s ı n d a.

Müstedi namına: Avukat Ahmet Mithat Berberoğlu.
Müstedaaleyh namına: Savcı Mustafa Ar-ıkan.
İlgili Şahıs namına: Avukat Neşe Keskin.

K A R A R

N. Ergin Salâhi: Bu başvuruda sunulan emare ve şahadete değinmeden önce ihtilâfsız olguları özetlemeyi uygun buluyorum.

Müstedi,a slen Limasol İlçesine bağlı Yalova Köyünden olup 1974 Barış Hare-kâtı sırasına göçmen olmuş ve müteakiben Girne İlçesine bağlı Karakum Köyünde iskân ettirilmiştir. Müstediye bu yörede tahsis edilen ev yanında norm dikate alınarak kurua razi ve bahçe de tahsis edilmiştir. Başvuru konusu Pafta/Harita XII.21.E.1'de Parse-l 324 de 1975 yılında müstediye tahsis edilen bu taşınmaz mallar arasında bulunmaktadır. Sunulan emareler ve ihtilâfsız şaahdete göre, müstedi eşdeğer ve topraklandırmadan hak sahibi bir kişidir. Konu mallar kendisine tahsis edildikten bir süre sonra geçi-rilen 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal yasası altında müstedinin Güney mal avrlığı için yapılmıl olduğu G.1921 ve G.1919 numaralı müracaatlar değerlendirilmiş, T.1, T.2 ve T.3 cetvelleri tanzim edilerek müstediye gönderilmiştir. Mahkemeye -emare oalrak sunulan bu "T" cetvellerinden açıklıkla görülebileceği gibi başvuru konusu edilen Parsel 314 de müsetdinin T.1 cetvelelrinde yer almaktadır. Bu "T" cetvelelrine göre müstedinin Güney mal varlığına 1178000 puan takdir edilmiş, Kuzeyde tuttuğu e-b dahil Kuzeydeki diğer taşınmaz mallara toplam 6803122 puan takdir edilmiştir. Bu durumda müstedi Devlete borçlu idi ve o günkü mevzuata göre bu taşınmaz malalr arasında bir seçim yapıp, puanlarının karşılamadığı taşınmaz malalrı geri Devlete iade etmesi -veya çifte statüde olduğu dikkate alınarak puanalrının karşılamadığı malların kendisine yeniden tahsis edilmesi gerekecekti. Müstedi sözü edilen "T" cetvelelrini aldıktan sonra gerek Güney mal puanlarının değerlendirilmesine ve gerekse Kuzeyde tuttuğu taşı-nmaz mallara takdir edilen puanalra, kendisine tanınan itiraz süresi içerisinde 17.11.1986 tarihinde yazılı itirazda bulunmuştur. Müstedi tarafından yapılan bu itiraz belirli bir süre sonra karara bağlanmış ve Emare 8 olarak ibraz edilen T 3B cetvelinden g-örüleceği gibi Müstedinin Güney puanları 1740405'e yükseltilmiş ancak Kuzeyde tuttuğu malalrın puanları azaltılmayarak bu puanların yükseltilmesi yönüne gidilmiş ve Emare 2'de görülen Kuzeyde tuttuğu taşınmaz mallara takdir edilen puan değerleri tasarrufun-da tuttuğu başka malların eklenmesi ile değiştirilerek Emare 7 ve 8'den görülebileceği gibi Kuzey Puanları 9831145'ya yükseltilmiştir. Müstedi yeniden tanzime dilip kendisine 22.10.1990 tarihinde gönderilen yeni "T" cetvellerine ve bu cetvellerde yer alan -Güney puanlarına itirazda bulunmamış ancak Kuzeydeki taşınmaz mal puanlarının değerlnedirilmesine ve yükseltilmesine süresi içinde yazılı ikinci bir itirazda bulunmuştur. Müstedi tarafından yapılan itiraza halen idarece bir cevap verilmemiştir.

Durum bu -şekilde devam ederken 52 sayı ve 15.5.1987 tarihli Resmi gazetenin Ek IV Bölüm I sayfa 224'de yayımlanan E(K-2) 238-87 sayılı bir Bakanlar Kurulu kararı ile yukarıda pafta ve harita referansı verilen parsel 314 (kısmen), KKTC Anayasasının 159. maddesinin (-1)(b) ve (3) fıkralarına istinaden kamu yararına ayrılmıştır.

Başvuru konusu yapılan bu karar, Müstedinin tahsis ve tasarrufunda bulunup onun "T" cetveline işlenen parsel 314'ü içerdiği gibi bu kararın atıfta bulunduğu önergeye ekli cetvelde dökümü erile-n 20 küsur taşınmaz malı da içerdiği görülür. Ancak yayınlanan bu kararda kamu yararına hangi malalrın ayrıldığının pafta, harita ve parsel referansı verilmediği gibi tarifeleri de yapılmamkal sadece yayımlanmamış bir listeye atıfta bulunmaktadır. Bu husus-taki argümanlara daha sonra değineceğiz.

Müstedi, başvuurusunda bu Bakanlar Kurlu kararını yakınma konusu yaparak kendisine tahsis edilip "T" cetvelelrine işlenen parsel 314 ile ilgili kararın iptal edilmesini talep etmektedir.

Müstedi başvruusunda öze-tle, göçmen statüsünde ve eşdeğerde hak sahibi olduğu, konu malalrın kendisine 1975 yılından beri tahsis edildiğini, daha sonra yapılan revizyon çalışmalarında yine bu yerlerin kendisine yenşden tahsis edilerek bırakıldığını, 41/77 sayılı İskân, Toprakland-ırma ve Eşdeğer Mal Yasası altında yapmış odluğu müracaatlar neticesinde Güneyde terkettiği malalrı ile Kuzeyde tasarrufunda bulunan taşınmaz malalr için "T" cetvelleri tanzim edildiğini ve ekndisine tahsisli olup, tasarrufunda bulunan Parsel 314'ün de bu -cetvellere işlendiğini, yasanuın tanıdığı süre zarfında itiraz dosyaladığını, bu itiraz dikakte alınarak Güney puanlarının bir miktar yükseltildiğini ve yeniden tanzim edilen "T" cetvelleri gönderildiğini ileri sürmektedir. Müstedi, yeni "T" cetvelinde yer- alan Güney puanlarına itiraz etmemiş, ancak Kuzeyde kendisine verilen taşınmaz malalrın yükseltilen değerlerine ikinci bir itiraz dosyalamıştır. Bu itirazına halen bir cevap verilmemiştir. Müstedinin iddiasına göre konu Bakanlar Kurulu kararı alınırken id-arece gerekli araştırma yapılmadığını, konu malın kendisinin tasarrufunda olduğu ve "T" cetveline işlenmiş olduğu hususunda dikkate alınmadığını ve verilmmmemiş bir mal telâkki edilerek konu kararın alındığını, her halükarda bu arazinin kamu yararına ayrıl-amsını gerektirecek bir özelliği bulunmadığı gibi bu malın kamu yararına ayrılmasının zorunlu olmadığını iddia etmektedir. Müstedi ayrıca alınan kararın Anayasanın 159(1)(b) ve (3). fıkrları ile 41/77 sayılı Yasanın ilgili maddelerine aykırı olduğunu ileri- sürmektedir.

Müstedinin başvurusuna itirazda bulunan Müstedaaleyhler özetle, 41/77 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal yasasının 4. maddesine göre Bakanlar Kurulunca kamu yararına ayrılan taşınmaz mallların 41/7 sayılı Yasa kapsamı dışında olduğ-unu, keza Anayasanın 159(1)(b) ve (3). fıkraları uyarınca konu malın kamu yararınaaa ayrıldığını ileri sürmüşlerdir. Müstedaaleyhler, itirazlarında ayrıca Karakum'da Pafta/Harita XII.21.E1'de görülen Parsel 314'ün Müsetdiye 1975 yılında tahsis edildiğini, -1977 yılındaki Plânlı Toprak Dağıtımında tekrar gözden geçirilerek konu yerin yine müstediye bırakıldığını ve 1980 yılında yapılan son revizyon çalışmalarında da Müstediye bırakıldığını, konu malın Müstedinin halen tahsis ve yasal tasarrufunda bulunup onun- "T" cetveline işlendiğini kabul etmekle beraber Müstedinin "T" cetvelelri dikkate alındığında Güney mal varlığının Kuzeyde tuttuğu tüm taşınmaz malları karşılamadığını, Devlete verecekli durumda olduğunu ileri sürerek, o günkü mevzuata göre Müstedinin pua-nlarından fazla tuttuğu malın elinden alınması gerektiğini, bu nedenle Müstedinin bu mal üzerinnde meşru menfaatının bulunmadığını ileri sürmüşlerdir.

Başvuru konusu karar ve atıfta bulunulan önergeye ekli cetvelde konu yerin Çocuk Oyun Alanı yapılmak üz-ere Girne Belediyesine bırakıldığı görüldüğünden Girne Belediyesi de alâkadar şahıs oalrak başvuruya eklenmiştir. Alakadar şahıs olarak eklenen Girne Belediyesi müstedaaleyhlerin dosyaladığı itirazı benimseyerek bu itiraza ve duruşmaya katılmıştır.

Dosy-a tekemmül ettikten sorna başvurunun duruşması safhasında başvuru konusu Bakanlar Kurulu kararı ve bu karrın atıfta bulunduğu önerge ve önergeye ekli listede Müstedinin konu mallarla ilgili tahsis belgeleri, "T" cetvelleri ve sair 30 adet evrak Mahkemeye e-mare olarak sunulmuştur.

Başvurunun duruşmasında Müstedi kendisi şahadet vermemiş, ancak Müstedi namına onun işlerini takip ettiğini ileri süren kızı Zehra Taşer şahit olarak çağırlmıştır. Müstedaaleyhler ise4 halen parsel 314'ün ne kadarının kamu yararı-na ayrıldığı belli olmadığından konuyu aydınlatmak üzere ilkin Girne Tapu Dairesinde sorumlu bir memur olan Çetin Boyacıer'ı şahit olarak çağırmış, ancak bu şahidin de konu hakkında yeterli bilgi vermemesi üzerine İskân Bakanlığına bağlı Şehir Plânlama Dai-resi Müdürü Ahmet Sava Örek şahit olarak çağrılmıştır. Başvuruya alakâdar şahıs oalrak eklenen Girne Belediyesi ise kamu yararına ayrılan konu yerin tasarlanan kulalnımı hakkında bilgi vermek üzere Girne Berlediyesi plânlama bölümünde görevli Nidai Güngörd-ü'yü şahit olarak çağırmıştır. Yapılan hukuki argümanlara değinmeden önce sunulan şahadeti özetleyip değerlendirmeyi uygun buluyoruz. Müstedi kendisi şahadet vermemiş ancak Müstedi namına eşdeğer müracaatlarını takip eden kızı Zehra Taşer'ı şahit olarak ça-ğırmış ve bu şahidin şahadeti ile yetinmiştir.

Müstedi tarafından şahit oalrak çağrılan Zehra Taşer'in şahadeti büyük oranda babasının Güneyde bıraktığı taşınmaz mallarla ilgili puan durumları ile Kuzeyde iskân ettirilirken babası Müstediye verilen taşın-maz malalrın dökümü, müracaatları ve Müstedinin emare olarak ibraz edilen "T" cetvelelri ile gerek Güney Puanları ve gerekse Kuzeyde tasarruf ettiği taşınmaz malalra takdir edilen puanlara yaptığı itirazlar ve bunlar hakkındaki hakikatlere dayanmaktadır ki- bu hususlar büyük ölçüde taraflarca kabul edilmekte olup, ihtilafsız olguları oluşturmaktadır. Bu şahit şahadetinde pafta nuamrası verilen Parsel 314'ün, babasının Mahkemeye emare oalrak ibraz edilen "T" cetvelelrine 1986 yılından beri işlendiğini, 1975 y-ılından beri babasına tahsis edilmiş olup onun tasarrufunda bulunduğunu, daha sonra yapılan revizyon çalışmalarında yine babasına bırakıldığını şahadetinde ifade etmektedir. Yine bu şahidin şahadetinde 15.5.1987 rtarihinde Resmi Gazetede yayınlanan Bakanla-r Kurulunun atıfta bulunduğu Mahkemeye Emare 4 olarak ibraz edilen önergeye ekli listeye değinerek bu listede kamu yararına ayrılan muhtelif malların daha sonraki Bakanlar Kurulu kararları ile çıkarılarak başka şahıslara dağıtıldığını iddia ederek, bu Ba-kanalr Kurulu kararlarının yayınlandıkları tarihler hakkında Mahkemeye bilgi vermiştir. Bu şahidin iddiasına göre Müstediye tahsis edilen ve aynı Bakanlar Kurulu kararlarınca kısmen kamu yararına ayrılan Parsel 314'ün de diğer atıfta bulunulan Bakanlar Kur-ulu kararları gibi başka kişilere verilmek maksadı ile kamu kamu yararına ayrıldığını ve hakikatte konu Bakanlar Kurulu karalarının alınmasında kamu yararı güdülmediğini iddia etmiştir.

Bu şahidi Mahkemede gözlemleme fırsatını buldum. Üniversite mezunu k-ültürlü bir kişi olan şahidin olumlu bir şahadet verdiği ve doğruyu söylediği kanaatındayım. Ancak Emare 4'te yer alan ve kamu yararına ilgili Bakanlar Kurulu kararları ile kamu yararından çıkarılarak başka şahıslara verildiği müstedaaleyhlerin şahitleri v-e sunulan emarelrle dğrulanmış olmasına raümen konu taşınmaz malların sırf başkalarına dğaıtılması için kamu yararına ayrılıp ayrılmadığı tam anlamı ile tebllür etmiş değildir. Müdafaa şahidi Numara 1 oalrak çağrılan Girne Tapu Dairesi Sorumlu memuru Çetin- Boyacıer konu hakkında pek aydınlatıcı bilgi vermemiştir. Bu şahidin şaghadetine göre kısmen kamu yararına ayrılan parsel 314'ün ne kadarlık kısmının kamu yararına ayrıldığı Tapu kayıtlarında belli değildir ve halen kamu yararına ayrılan kısım hakkında if-raz işlemleri de yapılmamışrır. Bu şahide göe Tapu kayıtlaında 314'ün kısmen kamu yararına ayrıldığı görülmekle beraber ne kadarlık alanına yrıldığı da belirtilmemiştir.

İddia Makamı şahidi Numara 2 oalrak çağrılan İskân Bakanlığına bağlı Şehir Plânlama -Dairesi Müdürü Ahmet Savaş örek, başvuru konusu parsel 314'ün kısmen kamu yararına ayrıldığı hakkında şahadet sırasında kamu yararına ayrılan kısmı gösteren Emare 12 plânı Mahkemeye sunmuştur. Bu şahit şahadetinde konu yarin Girne Belediyesine Çocuk Oyun A-lanı veya Yeşil Saha yapılmaya bırakıldığını ileri sürmekle beraber bu yerin Girne Belediyesince bu maksat için talep edilmediğini, ancak eski Belediye Başkanı Ziya Rızk Bey tarafından 10.5.1983 tarihinde yapılan ve Mahkemeye Emare 14 olarak sunulan genel -bir müracaatla Girne Belediye Hudutları içerisinde otopark, sosyal tesis, milli park ve sair projelerin uygulanabilmesi için yer ayrılamsının talep edildiği ve bu genel çalışma içerisinde Şehircilk Dairesi tarafından uygun olabilecek alanlar tespit edilere-k bir çalışma yapıldığını ileri sürmüştür. Bu şahidin şahadetine Emare 13'e dayanılarka İskân Bakanlığına yaptıkları müracaatlarda Parsel 314'ün İskân Bakanlığında uygun görüldüğü kendilerine bildirilmiş ve onlar da konu yerin kısmen Çocuk Oyun Alanı ve Ye-şil Saha ayrılması yönünde bir çalışma yaptıklarını söylemektedir. Parsel 314'ün kısmen kamu yararına ayrılırken uygun görüldüğünden de neyi kastettiği soruldğunda ise verdiği izahatta bunu açıklamış ve genellikle halen Devletin elinde bulunan veya kişiler-e verilecek puanları yetersiz olduğu için şahısların elinden kolaylıkla alınacak taşınmaz malları murat ettiğini izah etmiş, kısmen Çocuk Oyun Alanı oalrak ayrılan Parsel 314'ün ise kişinin puanlarının yetersiz olduğu ve kolaylıkla elinden alınacağı düşünc-esinden hareketle uygun görüldüğünü anladığını, mutlaka bu yerin kamu yararına ayrılması gerektiği yönünde bir iddialarının bulunmadığını, bu yerin İskân Bakanlığınca izah edilen nedenle kamu yararına ayrılması düşünüldüğü için kendilerinin de bir çalışma- yaptıklarını izah etmiştir. Bu şahit ayrıca, Müstedinin şahadetinde ileri sürdüğü ve başvuru konusu Bakanlar Kurulu kararına dayanıklık eden önerge ve buna ekli cetveldeki kamu yararına ayrılan sair malların daha sonraki Bakanlar Kurulu kararları ile başv-uru konusu karardan çıkarıldığını teslim etmiş ve nedenlerinin de izah etmiştir. Bu şahidin izahına göre daha önce yaptığı açıklamada belirtildiği gibi kamu yararına ayrılanmsı öngörülen malların genellikle Devlet elinde veya kişilere dağıtılmışsa puanları- yetersiz olduğundan kolaylıkla alınabilecek mallardan oluşmasına özen gösterildiğini ve daha sonraki Bakanalr Kurulu kararı ile çıkarılan parsellerin kişilerin puanlarının yeterli olduğu ve onlara kesin tasarruf belgesi verildiği veya benzeri nedenlerle t-ekrar geriye özel mülkiyete bırakıldığı hakkında bilgi vermiştir. Ancak bazı mallar hakkında yeterli bilgi vermemiş ve ne sebeple tekrar özel kişilere bırakıldığının izahını elinde bilgi olmadığından yapamamıştır. Bu şahidin daha sonraki Bakanlar Kurulu ka-rarları hakkında söyledikleri büyük ölçüde Müstedinin şahadetinin bu başlık altında ileri sürüldüğü şahadeti teyit etmektedir.

Bu şahidin gayet dürüst olarak şahadet verdiği ve bilgisi dahilinde olan konuları doğru oalrak Mahkemeye aktardığı kanaatındayı-m. Ancak daha sonra değineceğim gibi Başvuru konusu parselin Şehircilik ve Plânlama açısından mutlaka kamu yararına ayrılması ger