-D.30/89 YİM 128/88

Yüksek İdare Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkemede
Yargıç Taner Erginel Huzurunda
Anayasanın 152. Maddesi hakkında

Müstedi: 1. Ahmet Tokkan, m-erhum Balıkesirli İbrahim Mulla Mehmet
veya İbrahim Tokkan Terekesi Tereke İdare Memuru sıffatıyle,
Balıkesir.
2. Mehmet Tokkan, Balıkesir
3. Şifa Hoşgör, Balıkesir.
-ile-
Müstedaaleyh: 1. İskân Bakanlığı ve/-veya İskân ve Rehabilitasyon Dairesi
Müdürlüğü ve/veya İskân ve Rehabilitasyon Dairesi
Müdürlüğü Hukuk İşleri Amiri vasıtasıyle KKTC.
2. İnceleme ve Dağıtım Komisyonu vasıtasıyle KKTC.
3. Saptama, Değerlendirme ve Tazmin Komisyonları
- vasıtasıyle KKTC.
4. Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi Müdürlüğü ve/veya
Müdürü vasıtasıyle KKTC.

Müstedi namına: Ergin Ulunay.
Müstedaaleyh namına: Mustafa Arıkan.
İlgili Şahıs namına: Kıvanç M. Riza.

Yasa Maddesi: 41/77 sayılı iskân, Topraklan-dırma ve Eşdeğer Mal Yasasının 29, 69(1) ve 70(3) maddeleri.

İstemin Özeti: Müstedilerin İlgili Şahsa kiralanan konutun İlgili Şahsa verilmeyip kendilerine kiralanması istemi.

OLAY: 1963'de terk ettiği mallarına karşılık kendilerine ev tahsisedilen mütev-effa Müstedi 1, eşi ve bir oğlu ile evde kalmağa başladı. Mütevef- fanın evlenen oğlu da Gazi Mağusa'da kendilerine tahsis edilen evde ikâmet etmeğe başladı. Müteveffa ve eşinin ölümünden sonra ev bir süre boş kaldı ve arada Mağusadaki evli oğlu eve gidip -gelmeye ve evin kendi adlarına devri için gerekeni yapmağa çalışırken, evin akrabaları olan ilgili şahsa kiralandığını öğrendi ve işbu başvuruyu dosyaladı.

SONUÇ:YİM İstinaf 30/87'de, mal değer belgesi almış kişilerin kiralama yolu ile eşdeğer mal almalar-ının yasaya aykırı olduğu kabul edilmiş ve bu karar genel tasvip gördüğünden kiralama yoluyla mal dağıtımı durdurulmuştur. 30/87'ye göre Müstedilerin hiç hakları olmasa bile evin kiralanarak eşdeğere karşılık ilgili şahsa verilmemesi, kaynak paketine kona-rak dağıtılması gerekmektedir. Bu nedenle YİM/İstinaf 30/87'nin benimsendiği prensip değişmediği sürece başvuruyu İlgili Şahıs lehine sonuçlandırma olanağı yoktur.
-Daha önceki YİM 176/86'da ileri sürdüğüm görüşümde de bir malın bir şahsın "T" cetveline işlenebilmesi için yasal tasarrufunda olması gerektiğini ileri sürmüştüm. Bu meselede ev İlgili Şahsın tasarrufunda da değildir. Bu temel yasal tablo ortaya kondukt-an sonra İlgili Şahıs leyhine bir sonuca varma alanağım yoktur.
Başvuru kabul edilir.

Atıfa Bulunulan Yargısal İçtihatlar:
YİM 176/86 sayılı Yüksek İdare Mahkemesi kararı.
YİM/İstinaf 30/87 sayılı karar.

-
H Ü K Ü M

Müstediler Balıkesirde A.18 numaralı konutun Gönül Gültekin'e kiralanmasına karşı bu başvuruyu dosyalamış bulunmaktadırlar ve sözkonusu konutun Gönül Gültekin'e verilmeyip kendilerine kalmasını istemektedirler.

Merhum İbrahim Mulla Mehmet v-eya İbrahim Tokkan 1963 Balıkesir göçmeni idi. 1963 yılında Balıkesirde terkettiği ev ve diğer taşınmaz mallara hasar oldu ve evi kullanılamıyacak hale geldi. Bu nedenle 1974 Barış Harekâtından sonra köyüne dönen İbrahim Tokkan'a A.18 numaralı ev tahsis ed-ildi. 14.10.1974 tarihli tahsis belgesinde aile sayısı 3 olarak belirtildi. İbrahim Tokan ile eşi Ayşe Tokkanın Şifa Hoşgör ve Mehmet Tokkan isimli iki çocukları vardı. Çocukların büyüğü Şifa Hoşgör aile yuvasını terkettiğinden aile sayısına sadece Mehmet -Tokkan dahil edildi ve bu nedenle aile sayısı 3 olarak belirtildi. Aile bir süre çocukları Mehmet Tokkan ile kendilerine tahsis olan evde oturdular. 1976 yılında Mehmet Tokkan evlendi ve malûl gazi olduğu için Mağusa'da kendisine tahsis edilen bir evde eşi- ile yaşamaya başladı. 1981 yılında İbrahim Tokkanın eşi Ayşe Tokkan vefat etti. 8 Temmuz, 1985 tarihinde ise İbrahim Tokkan vefat etti.

Mehmet Tokkan evlendikten kısa bir süre sonra eşi ile ihtilâfa düştüğü ve köye dönerek anne ve babasıyle birlikte yaş-amaya devam ettiğini iddia etmektedir. Karşı taraf ise bu iddiayı kabul etmemekte ve Mehmet Tokkan'ın evde iddia ettiğinden daha az kaldığını babasının ölümünden sonra birkaç ay sürekli kaldıktan sonra Mağusa'ya döndüğünü ve arada bir Balıkesire gelerek ev-de kaldığını öne sürmektedir. Bu iddiaların her ikisinde de İbrahim Tokkanın ölümünden sonra evin tasarrufunun Mehmet Tokkana geçtiği kabul edildiği için karşılıklı iddialar üzerinde uzun boylu durmayı gereksiz buluyorum.

İbrahim Tokkanın vefat etmesinde-n sonra birçok kişi Balıkesirde bulunan A.18 numaralı evle ilgilenmeye ve evi almak için İskân Dairesine başvurmaya başladı. Tokkan ailesiyle akraba olan Çiftçiler Birliği Genel Başkanı Hüseyin Gültekin Balıkesirde A.18 numaralı evin yakınında ikâmet ediyo-rdu. Şahadetine göre İbrahim Tokkanın ölmesiyle ev bir süre boş kaldı ve daha sonra Mehmet Tokkan arada bir gelerek evde kalmaya başladı. Hüseyin Gültekin "Hem Mağusada hem burada ev olmaz. Başınızın çaresine bakın çünkü eve müracaat- çılar var" diye Mehme-t Tokkanı ikaz etmeye çalıştı. Bu ikaza Mehmet Tokkan "tamam amca çaresine bakacağız" diye yanıt verdi. Ne var ki Mehmet Tokkan, karşılaştığı sorunu çözmeye fırsat bulamadı ve bir süre sonra Hüseyin Gültekin'in kızı Gönül Gültekin evi almak için İskân Dair-esine başvurdu.

Gönül Gültekin'in 24.3.1988 tarihli müracaatı aşağıdaki gibidir:

"24.3.1988
İskân Bakanlığı,
Lefkoşa.
Ben aşağıda imza sahibi Balıkesir sakinlerinden Gönül Gültekin yine Balıkesir sakinlerinden Mehmet Bullici ile evlenme hazırlığı içeri-sindeyiz. Konut sorunumuz vardır.

Merhum Muhtar İbraim Tokkan (Dayımız)'a ait A.18 no'lu ev boş ve kullanılmaz durumdadır.

Sözkonusu evin eşdeğerime karşılık bana kiralanmasını saygıla-rımla istirham ederim.

Gönül Gültekin

Ek: Eşdeğerimle ilgili be-lgeler."

Bu müracaat üzerine İnceleme ve Dağıtım Komisyonu A.18 numaralı konutun tahsisinin iptaline karar verdi. 30.3.1988 tarihli bu kararda iptal gerekçesi "tahsi-s sahibinin vefat etmesi üzerin-e sözkonusu konutun boş kalması" olarak belirtildi. Bu karardan sonra 8.4.1988 tarihinde İskân ve Rehabilitasyon Dairesi Müdürü, Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesine bir yazı yazarak A.18 numaralı konutun Gönül Gültekine kiralanmasını bildirdi. Bu yazıya 22.4-.1988 tarihinde Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi Müdürü yanıt verdi. Bu yanıt şöyledir:

"Sayı: 1/K.1342
Konu: Balıkesir'de A.18 No'lu Lefkoşa: 22.4.1988
konut hakkında.

İskân ve Rehabilitasyon Dairesi
Müdürlüğü - Lefkoşa
-
İlgi: (4) Bal. 187-2658 sayı ve 8 Nisan, 1988
tarihli yazınız.

Balıkesir'de A.18 No'lu konutun Gönül Gültekin'e kiralanma- sının uygun görüldüğü ilgi yazınızla Dairemize bildirilmiştir.

Kira takdiri için yerinde yapılan incelemede konu evde -ikamet eden şahsın vefat ettiği ancak eşyalarının boşaltılmadığı tesbit edilmiştir.

Bu durumda kira mukavelesinin hazırlanması Dairemizce sakıncalı görülmektedir.

Bilgi ve görüşlerinizi saygılarımla rica ederim.

- Hüda Reis
Devlet Emlâk ve Mazleme
Dairesi Müdürü"

Bir süre Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesi Müdürü görüşünü değiştirmiş olacak ki- sözkonusu konut Gönül Gültekin'e kiralandı. Ancak kira sözleşmesine rağmen evde ölen şahsın eşyaları kaldığı ve Müstedi 2'nin tasarrufu devam ettiği için Gönül Gültekin eve giremedi.

30.6.1988 tarihli kira sözleşmesi bir yıl süre için yapılmıştı ve sözl-eşmenin 13'üncü maddesindeki "ancak bu kira münasebeti kira veya eşdeğer mal uygulamaları açısından herhangi bir öncelik kazandırmaz" cümlesinin üzeri çizilmişti. Dolayısıyle Gönül Gültekin'e bu malı eşdeğerine karşılık alma olanağı verilmiş oluyordu.

İs-kân Dairesinde Gönül Gültekin lehine işlemler yapılırken İbrahim Tokkanın tereke idare memuru kardeşi Ahmet Tokkan da Devlet Başkanı Sayın R.R. Denktaş'a bir müracaatta bulundu ve evin Gönül Gültekin'e verilmek istenmesinden şikâyet ederek evin terekeye k-alması için yardım rica etti. Devlet Başkanının İskân Dairesine devrettiği 13.4.1988 tarihli müracaata İskân Dairesi Hukuk İşleri Amirinin verdiği yanıt şöyledir:

"Sayı 6/9. 6710
Konu: ....

Ahmet Tokkan
Balıkesir.

İlgi: 13.4.88 tarihli dilekçeniz.

Ba-kanlığımızın kontrol ve tasarruf altındaki kaynaklardan olan Balıkesir A.18 no'lu konut 002111 sayılı tahsis belgesiyle kardeşiniz İbrahim Murat Tokkan'a 1 nüfus olarak tahsis edilmişti.

İbrahim Mehmet Tokkan'ın vefat etmesi üzerine konutun boş kalması g-erekçesine atfen İnceleme ve Dağıtım Komisyonunun (4)66/77-9 sayı ve 30/3/88 tarihli önerisi ve ayni tarihli Bakanlık onayı ile konuta ilişkin tahsis İbrahim Mehmet Tokkan'ın adından iptal edilmiştir.

Terekenin güney mal varlığı puanlarının konutun puanla-rını karşılamaması ve/veya aile nüfüsüna dahil başka bir şahsın bulunmayışı hususları da dikkate alınarak A.18 no'lu konutun Gönül Gültekin'e kiralanması Müdürlüğümüzce uygun görülmüş ve kira mukavelesi yapılmak üzere konu Devlet Emlâk ve Malzeme Dairesine- aktarılmıştır.

Yukarıda belirtilen nedenlerden ötürü Balıkesir A.18 no'lu konuta ilişkin olarak dilekçenize olumlu yanıt verilme olanağı bulunamamıştır.

Bu nedenle sözkonusu konutu bu ihtar elinize ulaştığı tarihten itibaren 30 gün içinde tahliye eder-ek Müdürlüğümüzce teslim etmeniz gerekiyor.

Aksi takdirde tahliyeniz hususunda hakkınızda yasal işlem başlatılacaktır.

Bilgi edinmenizi ve gereğini saygı ile rica ederim.

A-libey Ahmet
Hukuk İşleri Amiri

Dağıtım: 1) İskân Şube Müd. Lefkoşa
2) İnceleme Değerlendirme Şube Amirliği - L/şa."

Bu yanıtı alan Ahmet Tokkan diğer Müstedile