-D.31/10 YİM:122/08

Yüksek İdare Mahkemesinde
Anayasanın 152. Maddesi Hakkında.

Mahkeme Heyeti:Necmettin Bostancı,Talât D.Refiker,Narin F.Şefik.

Davacı:1-Ali Çölaşan, şahsen ve/veya Doğancı Muhtarı sıfatıyla ve/v-eya
Doğancı İhtiyar Heyeti'ni ve/veya Doğancı halkını temsilen-Doğancı
2-Salih Kukural,şahsen ve/veya Doğancı İhtiyar Heyeti Üyesi
sıfatıyla ve/veya Doğancı halkını temsilen-Doğancı
3-Tevfik Tercan, şahsen ve/veya Do-ğancı İhtiyar Heyeti Üyesi
sıfatıyla ve/veya Doğancı halkını temsilen-Doğancı
4-Saffet Sarıkaya, şahsen ve/veya Doğancı İhtiyar Heyeti Üyesi
sıfatıyla ve/veya Doğancı halkını temsilen-Doğancı
5-Hasan Kara, şahsen ve/ve-ya Doğancı İhtiyar Heyeti Üyesi sıfatıyla
ve/veya Doğancı halkını temsilen-Doğancı

- ile -

Davalı:KKTC Bakanlar Kurulu vasıtasıyla Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyeti - Lefkoşa

A r a s ı n d a.

D-avacılar namına: Avukat Boysan Boyra
Davalı namına: Savcı Emine Tayfunsel.

------------------

H Ü K Ü M

Necmettin Bostancı: Davacılar, Davalı aleyhine ikâme ettikleri işbu davada aşağıdaki şekilde talepte bulunmuşlardır:

"a) Daval-ı tarafından takriben 20 Ağustos 2008 tarihinde
alınan ve/veya takriben aynı tarihlerde ve/veya o sırada resmi gazetede yayımlanan ve Doğancı Köyünü 1 Eylül 2008 tarihinden itibaren Lefke Belediyesi'ne bağlanmasını öngören onay ve/veya kararın (e-ğer bir karar varsa) tamamen hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğurmayacağına dair mahkemece hüküm ve/veya karar verilmesi,

b) Mahkemece uygun görülecek herhangi bir karar ve/veya
hüküm verilmesi,
c) Dava masra-flarının davalıya yükletilmesi."

Lefke Belediyesi davaya İlgili Şahıs olarak dahil edilmiştir.

Davalı, Davacının talep takririne karşılık ön itiraz da içeren müdafaa takriri dosyalayarak Davacıların iddialarını reddetmiştir.

İlgili Şahıs, müdafaa tak-riri dosyalamamıştır.

Duruşma günü, davada taraflar sadece bir emare sunmuşlardır.

Davalı adına bulunan Savcı, davanın duruşmasına başlanmadan önce müdafaa takririnde ileri sürdüğü ön itirazın öncelikle görüşülmesini talep etmiştir. Davacı Avukatının -bu talebe katılması ve Mahkememizin de talebi uygun görmesi üzerine, davada, Davacıların meşru menfaatlerinin olmadığı yönündeki ön itirazın, öncelikle görüşülmesine karar verilmiştir.

Taraflar ön itirazın duruşması amacıyla herhangi bir tanık çağırmamış-lar, Mahkemeye hitapla yetinmişlerdir.

Davacı davasında, hukuki esaslar bölümünde sair şeyler yanında dava konusu kararın yoklukla malül, eşitlik ilkesine veya yerinden yönetim ilkesine ve/veya demokrasi ve/veya hukukun üstünlüğü ilkesine aykırı, keyfi-, partizanlık ürünü, iktidardaki partinin çıkarları düşünülerek üretilmiş bir karar olduğunu iddia etmiştir. Keza Davacılar, davanın olgular kısmında onayın mevzuatın öngördüğü anlamda bir karar olmadığını, karar olsa bile bunun Doğancı Köyü halkının menfa-atlerine aykırı olduğu, onay kararının köy halkının iradesi hilâfına alınmış, Anayasanın vazettiği yerinden yönetim ilkesine aykırı olduğu iddiasını öne sürmüştür.

Davalı adına bulunan Savcı, ön itiraz duruşması amacıyla Mahkemeye hitabında özetle, Anaya-samıza göre bir kararın kişinin meşru menfaatini doğrudan doğruya olumsuz yönde etkilemesi halinde dava konusu olabileceğini, benzer bir dava olan YİM 104/08 (D.44/09) sayılı davada Mahkemenin konuyu incelediğini ve Davacıların davada meşru menfaatı olmadı-ğı sonucuna vardığını, bu cümleden olarak mezkûr davada dava konusu kararda ilerde maddi külfet getireceği iddiasının incelendiğini ve menfaat ihlâli olarak görülmediğini, kararın beledi hizmetten faydalanma yönünde olduğu için bir olumsuzluk doğurmadığı n-edeni ile meşru menfaati ihlâl olarak görülmediğini, davayı ikâme eden ile menfaat arasında ciddi ve makul bir ilginin bulunması gerektiğini, menfaat ihlâlinin ille de bir hakkın ihlâli anlamında olmadığını, şahsın menfaatının doğrudan doğruya haleldar olm-ası gerektiğini, sadece vatandaş olmak sıfatıyla meşru menfaatın doğrudan doğruya etkilendiği iddiası ile dava açılamayacağını, bu davaya konu kararın Doğancı Köyü'ne has bir karar olmadığını, kamu yararı amaçlı bir karar olduğunu, hedefin vatandaşların hi-zmetlerden faydalanmaları ve daha sağlıklı bir ortamda yaşamalarını sağlamak olduğunu, kararın siyasi amaçlı olmadığını, muhtar ve azaların görev ve yetkilerini değiştirmediğini, bu nedenle yukarıda zikredilen davada muhtar ve azaların meşru menfaatlarının- olmadığının karara bağlandığını, bu meselede de muhtar ve azaların yetkileri ile ilgili iddialar ile, kararın Doğancı Köyü sakinlerine ek maddi külfet getireceği iddialarının ayni iddialar olduğunu, beledi hizmetlerden faydalanmalarının Davacıların meşru -menfaatlerini olumsuz yönde etkileyen bir husus olmadığının da karara bağlandığını ileri sürmüştür.

Davacı Avukatı ise ön itiraz duruşması amacı ile Mahkemeye yaptığı hitabında özetle, YİM 104/08 (D.44/09) sayılı davada Mahkemenin meşru menfaatle ilgili- karar verdiğini, bu davada o yönde iddialar olmakla birlikte belediyeye bağlanmakla sakinlerin mükellefiyetlerinin maddi olarak artacağı, muhtar ve azaların yetkilerine müdahale edildiği iddialarını Mahkeme, yukarıda numarası verilen davada karara bağladı-ğı için ileri sürmeyeceğini, meşru menfaatle ilgili söz konusu davada yeterli açıklama olduğunu ancak meşru menfaatin ille de maddi menfaat olması gerekmediğini, manevi ilginin de meşru menfaat alâkası doğurabileceğini belirttikten sonra, Mahkemeyi mesele-yi Anayasanın 1. maddesi ile 113. maddesi altında değerlendirmeye davet etmiştir.

Müteakiben Davacı Avukatı bahsettiği iki konu hakkındaki iddialarını ve argümanlarını ileri sürmüştür. Davacı Avukatının, 113. madde ile ilgili argümanları şöyle özetleneb-ilir:

Yerel yönetim, halkın bizzat seçtiği organlar vasıtası ile yönetilmektir. Yerinden ve kendi seçtiği organlar tarafından yönetilmek konusunda bölge halkının meşru menfaati vardır. Doğancı Köyü, dava konusu kararla Lefke Belediyesi'ne bağlanmıştır. D-oğancı Köyü halkı, Lefke Belediyesi'nin başkan ve üyelerinin seçimine katılmamıştır, kendilerinin seçmediği bir organa bağlanmışlar ve onlar tarafından yönetilmektedir-ler. Bu açıdan, kendi seçtikleri organlar tarafından yönetilme ve seçme haklarına müdah-ale edilmiştir. Eşitlik konusunda ise Doğancı halkı, diğer köy ve kasaba halkları gibi eşit muamele görmemektedirler. Bu açıdan da hak ve menfaatleri ihlâl edilmiştir. Yasaya göre belediyeye bağlanma söz konusu olduğu zaman, o köyün fikri alınırdı ama bu k-ararla bu hakları ellerinden alındı, geçmiştekinden farklı muameleye tabii tutuldular. Gelecekte bağlanacak köylerden de farklı tutuldular. Bir eşitsizlik sözkonusudur.

Davacı Avukatının iddialarına cevaben Savcı, Doğancı Köyünün belediye sınırlarına da-hil edilmesi ile halkının kendi seçmedikleri kişiler tarafından idare edildikleri iddiasına karşılık, muhtar ve köy ihtiyar heyetinin görev ve yetkilerinin ayni şekilde devam ettiğini, eşitliğe aykırılık iddiası ile ilgili olarak da belediye sınırları geni-şletilmekle, tüm köylerin belediye sınırları içerisine dahil edildiklerini, böylece eşitsizlik değil eşitliğin sağlandığını söylemiştir.

Mahkeme huzurundaki lâyihalar, emareler ve beyanlar ışığında davaya ilişkin ihtilâfsız olguları aşağıdaki şekilde öz-etlemek mümkündür. Doğancı Köyü, Güzelyurt Kazasına bağlı bir köydür. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Meclisi 51/95 sayılı Belediyeler Yasası'nda 14/08 sayılı yasa ile bir değişiklik yapmış ve sair düzenlemeler yanında, esas yasaya geçici 5'nci maddeyi ilâve- etmiştir. Bahse konu maddenin yürürlük süresi
1 yıl idi. Söz konusu madde, Bakanlar Kurulu'na, belde sınırlarının değiştirilmesi için karar alma yetkisi vermiştir. Bakanlar Kurulu bahse konu yetkiye dayanarak bu davaya konu olan kararı almıştır.

İleri- sürülen görüşleri incelemeden önce, idare hukuku açısından meşru menfaati incelemek gerekir. Meşru menfaat, bu Mahkeme heyeti tarafından benzer dava olan YİM 104/08 (D.44/08) sayılı davada teferruatlı bir şekilde incelenmiştir. Bu karar maksatları bakımın-dan ordaki incelememizi aynen benimser ve bu kararımıza aktarırız.

"M-enfaatin meşru sayılabilmesi için hukukî bir durumdan
çıkması, böyle bir duruma dayanması lâzımdır.
Binaenaleyh Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik, idarî
teamüller, içtihat, mukavele veya diğer bir idarî
karardan çıkan umumî -veya hususî bir hukukî duruma
dayanan menfaatler meşru sayılır." demektedir.

Menfaatin şahsi olması demek, kişinin dava konusu karardan doğrudan doğruya etkilenmesi demektir. Menfaat, dava açıldığı zaman en azından dava görüldüğü zaman mevcut o-lmalıdır. İlerde gerçekleşecek olan veya muhtemel olan menfaat ihlâli dava ikâmesi için yeterli değildir.

Bu konuda Ord.Prof.Sıddık Sami Onar ayni eserinde ayni sayfada şöyle demektedir:

"Menfaatin halen mevcut olması, davanın ikâmesi ve hiç
o-lmazsa intacı zamanında mevcut ve tahakkuk etmiş
olması demektir. İleride husulü melhuz olan, düşünülen,
ihtimal dahilinde bulunan bir menfaat iptal davası açma
salâhiyeti vermez."

Bahsedilen menfaat ile, davayı ikâme eden arasın-da ciddi ve makul bir ilginin olması gerekir. İdari davada me